Làm gì để chứng rối loạn nuốt sau đột quỵ không còn là nỗi ám ảnh?

1. Nguyên nhân người bệnh bị suy dinh dưỡng sau đột quỵ?

Nhiều bạn đọc chia sẻ rằng, sau đột quỵ, người thân của họ thường gặp phải tình trạng suy dinh dưỡng, vì sao vậy ạ? BS.CK1 Lê Ngọc Quỳnh Thư trả lời: Tình trạng suy dinh dưỡng sau đột quỵ do nhiều yếu tố ảnh hưởng. Ở người bình thường khi bị stress đã muốn bỏ bữa, thì đối với bệnh nhân đột quỵ điều này cũng khiến họ giảm đi cảm giác thèm ăn. Bệnh nhân đột quỵ có thể bị rối loạn nuốt, tức là khi họ uống nước hay ăn, họ bị ho sặc sụa do nước và thức ăn đi vào đường thở gây ra cảm giác ho. Trong một số trường hợp khi bệnh nhân sẽ không muốn ăn tiếp sau khi gặp phải tình trạng như vậy. Do đó, nhu cầu dinh dưỡng hằng ngày của bệnh nhân không được đảm bảo dẫn đến nguy cơ suy dinh dưỡng tăng cao hơn. Stress sẽ làm tăng quy trình chuyển hóa của người bệnh. Khi tăng chuyển hóa cùng với việc nạp thức ăn không đủ sẽ khiến tình trạng suy dinh dưỡng của người bệnh nặng hơn. Một số bệnh nhân sau khi đột quỵ bị sụt cân, mặc áo và mang nhẫn rộng hơn là tình trạng thường gặp. Trong quá trình chăm sóc tại nhà, người cao tuổi còn bị hạn chế về ăn uống dẫn đến suy dinh dưỡng nhưng bản thân người nhà không nhận ra để kịp hỗ trợ. Nếu chúng ta quan tâm và theo dõi, phòng ngừa ngay từ sớm, việc suy dinh dưỡng có thể được giải quyết rất tốt. >>> Xem thêm: Rối loạn nuốt sau đột quỵ, làm gì để phục hồi?

2. Bệnh nhân đột quỵ khi nào cần nuôi ăn qua ống sonde?

Với những bệnh nhân gặp phải chứng rối loạn nuốt sau đột quỵ, ở mức độ nào họ sẽ được bác sĩ chỉ định nuôi ăn qua ống thông ạ? Và việc chăm sóc như thế này sẽ kéo dài trong bao lâu, thưa BS? BS.CK1 Lê Ngọc Quỳnh Thư trả lời: Sau đột quỵ, người bệnh nếu ăn không đủ nhu cầu dinh dưỡng hoặc nguy cơ hít sặc cao họ sẽ được ăn qua ống thông. Trước đây khi bệnh nhân đột quỵ bị rối loạn về nuốt, chúng ta phải đặt sonde cho bệnh nhân. Tuy nhiên, với sự phát triển của ngành y học và khoa học kỹ thuật, chúng ta có nhiều phương pháp hỗ trợ khác nếu họ bị hít sặc hay rối loạn nuốt sau đột quỵ. Nó còn tùy thuộc vào mức độ rối loạn nuốt của người bệnh. Nếu muốn đánh giá mức độ rối loạn nuốt của người bệnh, cần sự hỗ trợ từ chuyên gia vật lý trị liệu hay phục hồi chức năng. Từ đó, sẽ có giải pháp để làm thực phẩm sệt lại, có độ đồng nhất hơn và giúp bệnh nhân tự tin trong việc ăn, tiếp thu chất dinh dưỡng. Như vậy, mức độ dinh dưỡng của họ sẽ đạt mức độ tối đa nhất và chúng ta sẽ phòng ngừa được yếu tố gây suy dinh dưỡng sau đột quỵ.

3. Bao lâu bệnh nhân sẽ ngừng ăn qua ống sonde?

Trong trường hợp bệnh nhân bị đột quỵ được ăn qua ống thông, điểm khác biệt của họ là gì so với bệnh nhân bình thường, thưa BS? Bao lâu thì dừng lại? BS.CK1 Lê Ngọc Quỳnh Thư trả lời: Đối với người bệnh ăn qua ống thông, khi chúng ta đã thực hiện hết giải pháp đánh giá và phòng ngừa hít sặc, làm độ sệt của thực phẩm để người bệnh có thể ăn nhưng họ không đáp ứng đủ nhu cầu sau một thời gian lên kế hoạch. Như vậy, người bệnh phải ăn qua sonde trong một thời gian để có thể tiếp nhận đủ chất dinh dưỡng và phục hồi tốt hơn. Ăn qua ống sonde tùy thuộc vào khả năng dung nạp của người bệnh. Nếu người bệnh ăn uống lại một cách bình thường, chúng ta sẽ ngưng nuôi bệnh nhân ăn qua ống sonde. Để biết được người bệnh ăn được bình thường hay chưa, cần có sự đánh giá của chuyên gia y tế. Bản thân người nhà không nên thực hiện tại nhà vì rất nguy hiểm.

4. Người bệnh đột quỵ cần tập ăn như thế nào?

Bên cạnh việc ăn qua ống thông, bệnh nhân cũng cần phải tập ăn trở lại bằng đường miệng. Vậy họ cần tập như thế nào, nhờ BS hướng dẫn ạ? BS.CK1 Lê Ngọc Quỳnh Thư trả lời: Khi rút ống thông, chúng ta cần phải tập cho người bệnh ăn bằng miệng để họ có thể phục hồi khả năng nhai, nuốt và trở về cuộc sống bình thường. Đây là quá trình cần có người nhà động viên và đồng hành cùng người bệnh. Chúng ta cần có các chuyên gia phục hồi chức năng để hướng dẫn bài tập cho người bệnh, cần giám sát kỹ thuật và tập hằng ngày trong một thời gian tương đối dài. Khi chuyên gia về phục hồi chức năng đánh giá người bệnh này có thể tự ăn nhai, không còn nguy cơ hít sặc, chúng ta sẽ tự tin hơn trong việc ăn uống mà không sợ nguy cơ hít sặc hay suy dinh dưỡng.

5. Lưu ý gì khi chọn và chế biến thực phẩm cho người bệnh

Khi bệnh nhân có rối loạn nuốt đang dần chuyển sang ăn bằng đường miệng, người nhà sẽ cần lưu ý gì trong cách chế biến, lựa chọn thực phẩm ạ? BS.CK1 Lê Ngọc Quỳnh Thư trả lời: Khi rút ống thông, chúng ta phải tẩm nước cho bệnh nhân. Sau đó, tập cho bệnh nhân ăn qua miệng theo hướng dẫn của chuyên gia phục hồi chức năng. Thứ hai, chúng ta phải đảm bảo bệnh nhân ăn đủ 4 nhóm thực phẩm: tinh bột, đạm, xơ và vitamin. Việc chế biến sẽ phụ thuộc vào khả năng ăn nhai của người bệnh trong giai đoạn tập. Ví dụ như chuyên gia phục hồi cho rằng bệnh nhân ăn được cơm, chúng ta sẽ cho họ ăn cơm với 4 nhóm thực phẩm thông thường. Nếu người bệnh chưa thể ăn cơm và chỉ ăn thực phẩm ở mức độ đặc sệt thì nên cho bệnh nhân ăn thực phẩm có tính sệt như cháo. Cần lưu ý, cháo người bệnh vẫn phải đảm bảo đủ 4 nhóm thực phẩm: thịt, trứng, tôm, cá và rau tươi như cà rốt, cải chân vịt. Bên cạnh đó, chúng ta nên bổ sung thêm dầu, nhưng cần sử dụng loại dầu có chất béo không no như dầu ô liu, dầu mè.

6. Hướng dẫn bệnh nhân đột quỵ ngồi ăn đúng cách

Nhiều bệnh nhân nặng khó khăn trong việc ngồi, nhờ BS hướng dẫn tư thế ăn uống phù hợp để bệnh nhân không gặp khó khăn khi ăn ạ? BS.CK1 Lê Ngọc Quỳnh Thư trả lời: Tư thế ăn giúp bệnh nhân phòng ngừa nguy cơ hít sặc rất nhiều. Ngồi ăn đúng tư thế cũng giúp giảm nguy cơ trào ngược dạ dày thực quản và sẽ hỗ trợ cho quá trình phục hồi của người bệnh. Nếu người bệnh đang ăn qua ống sonde, chưa có khả năng nuốt nhai tốt thì nên nâng đầu của người bệnh lên. Hãy để họ ở tư thế nằm nghiêng từ lưng đến đầu khoảng 30 độ và cho người bệnh ăn chậm tùy theo khả năng của họ. Sau khi người bệnh ăn xong, chúng ta sẽ không đặt bệnh nhân ở tư thế nằm ngang ngay mà duy trì tư thế nằm 30 độ khoảng 15 đến 20 phút hay 1 giờ để tránh tình trạng trào ngược dạ dày. Như vậy, người bệnh sẽ phòng ngừa được nguy cơ hít sặc tốt hơn. Nếu người bệnh đang ở nhà, chúng ta có thể sử dụng 2 đến 3 gối để kê từ thắt lưng đến 2 bả vai và đầu người bệnh để đạt được tư thế nghiêng từ 30 đến 45 độ và duy trì tư thế đó sau bữa ăn từ 15 đến 30 phút. >>> Xem thêm: Sau đột quỵ, người bệnh tiểu đường nên ăn uống như thế nào?

Trọng Dy (ghi), benhdotquy.net