Liệu pháp hormone trong điều trị ung thư: Những điều cần lưu ý

1. Liệu pháp hormone trong điều trị ung thư là gì?

Hormone là các chất hóa học được sản xuất bởi các tuyến trong cơ thể đi vào máu và gây ra các tác động ở các mô khác. Ví dụ, hormone testosterone được tạo ra trong tinh hoàn và chịu trách nhiệm về các đặc điểm của nam giới như giọng nói trầm hơn và lông trên cơ thể tăng lên. Việc sử dụng liệu pháp hormone để điều trị ung thư dựa trên quan sát rằng các thụ thể cho các hormone cụ thể cần thiết cho sự phát triển của tế bào nằm trên bề mặt của một số tế bào khối u. Liệu pháp hormone trong điều trị ung thư có thể hoạt động bằng cách ngừng sản xuất một loại hormone nhất định, ngăn chặn các thụ thể hormone hoặc thay thế các tác nhân hóa học tương tự cho hormone hoạt động mà tế bào khối u không thể sử dụng. Các loại liệu pháp hormone khác nhau được phân loại theo chức năng của chúng hoặc loại hormone bị ảnh hưởng.

Liệu pháp hormone trong điều trị ung thư có thể hoạt động bằng cách ngừng sản xuất một loại hormone nhất định, ngăn chặn các thụ thể hormone hoặc thay thế các tác nhân hóa học tương tự cho hormone hoạt động mà tế bào khối u không thể sử dụng.

2. Cách thức hoạt động của liệu pháp hormone

Liệu pháp hormone đi khắp cơ thể để tìm và nhắm mục tiêu hormone. Các loại liệu pháp hormone khác nhau hoạt động theo những cách khác nhau:

• Ngăn cơ thể tạo ra hormone
• Chặn hormone gắn vào tế bào ung thư
• Thay đổi nội tiết tố để nó không hoạt động như bình thường

Liệu pháp hormone có thể được sử dụng để:

• Điều trị một loại ung thư nhất định bằng cách ngăn chặn hoặc làm chậm sự phát triển của nó
• Giảm các triệu chứng liên quan đến một loại ung thư nhất định.

»»» Xem thêm: Xạ trị ung thư là gì và tác dụng phụ thế nào?

3. Các loại liệu pháp hormone

Có một số loại liệu pháp hormone khác nhau. Dưới đây là một số ví dụ và các bệnh ung thư mà chúng có thể được sử dụng để điều trị.

3.1. Ung thư vú

• Chất ức chế Aromatase (AI), chẳng hạn như anastrozole, exemestane và letrozole.
• Các chất điều biến thụ thể estrogen có chọn lọc (SERMs), chẳng hạn như tamoxifen và raloxifene.
• Thuốc đối kháng thụ thể estrogen, chẳng hạn như fulvestrant và toremifene.
• Chất chủ vận hormone giải phóng hormone luteinizing (LHRH), chẳng hạn như goserelin, leuprolide và triptorelin.
• Phẫu thuật cắt bỏ buồng trứng.

Liệu pháp hormone trong điều trị ung thư vú.

3.2. Ung thư tuyến tiền liệt

• Thuốc kháng androgen, chẳng hạn như apalutamide, enzalutamide, darolutamide, bicalutamide, flutamide và nilutamide (còn được gọi là liệu pháp loại bỏ androgen hoặc ADT).
• Thuốc ức chế CYP17, chẳng hạn như abiraterone và ketoconazole.
• Chất chủ vận và chất đối kháng hormone giải phóng hormone luteinizing (LHRH), chẳng hạn như goserelin, leuprolide, triptorelin và degarelix.
• Phẫu thuật cắt bỏ tinh hoàn.

3.3. Ung thư nội mạc tử cung 

• Progestin, chẳng hạn như medroxyprogesterone acetate hoặc megestrol acetate.
• Các chất điều biến thụ thể estrogen có chọn lọc (SERMs), chẳng hạn như tamoxifen và raloxifene.
• Chất chủ vận hormone giải phóng hormone luteinizing (LHRH), chẳng hạn như goserelin và leuprolide.
• Chất ức chế Aromatase (AI), chẳng hạn như letrozole, anastrozole và exemestane.

3.4. Ung thư tuyến thượng thận

• Adrenolytics, chẳng hạn như mitotane.
• Thuốc đối kháng thụ thể estrogen, chẳng hạn như fulvestrant và toremifene.
• Các chất điều biến thụ thể estrogen có chọn lọc (SERMs), chẳng hạn như tamoxifen và raloxifene.

4. Điều trị ung thư bằng liệu pháp hormone như thế nào?

4.1. Thuốc uống

Nhiều loại liệu pháp hormone là các loại thuốc được sử dụng bằng đường uống. Trong những trường hợp này, người bệnh sẽ nuốt viên thuốc, viên nang hoặc chất lỏng giống như các loại thuốc khác.

Tần suất dùng thuốc tùy thuộc vào loại thuốc được sử dụng và loại ung thư đang được điều trị. Do đó, điều rất quan trọng là phải đảm bảo rằng người bệnh biết chính xác cách dùng thuốc và làm theo hướng dẫn chính xác.

4.2. Thuốc tiêm

Một số loại liệu pháp hormone là tiêm vào cánh tay, chân hoặc hông. Chúng được gọi là tiêm bắp (hoặc IM) hoặc có loại chỉ tiêm dưới da bụng.

Tần suất tiêm tùy thuộc vào loại thuốc và loại ung thư đang được điều trị. Các mũi tiêm có thể được tiêm tại cơ sở y tế mà bệnh nhân đang điều trị. Đôi khi, bệnh nhân được dạy cách tự tiêm thuốc hoặc người chăm sóc có thể được dạy cách tiêm thuốc cho họ.

4.3. Phẫu thuật để loại bỏ các cơ quan tạo ra hormone

Một số loại phẫu thuật cũng có thể là hình thức của liệu pháp hormone. Ví dụ, phẫu thuật cắt bỏ tinh hoàn (nguồn cung cấp testosterone chính của cơ thể) có thể là một lựa chọn cho một số nam giới bị ung thư tuyến tiền liệt, những người cần liệu pháp hormone như một phần trong quá trình điều trị của họ. Tương tự như vậy, phẫu thuật cắt bỏ buồng trứng (nguồn cung cấp estrogen và progesterone chính của cơ thể) có thể là một lựa chọn cho một số phụ nữ bị ung thư vú.

Phẫu thuật cắt bỏ tinh hoàn là một trong những phương pháp điều trị của liệu pháp hormone.

»»» Xem thêm: Hóa trị liệu: Lợi ích là gì, tác dụng phụ ra sao?

5. Tác dụng phụ của liệu pháp hormone là gì?

Tác dụng phụ của mỗi bệnh nhân có thể khác nhau và sẽ phụ thuộc vào loại liệu pháp hormone mà họ đang nhận và các yếu tố khác. Điều quan trọng là phải biết về các tác dụng phụ có thể xảy ra khi quyết định điều trị, đồng thời phải cân bằng giữa lợi ích và rủi ro của bất kỳ phương pháp điều trị nào.

Những người đàn ông được điều trị bằng hormone điều trị ung thư tuyến tiền liệt có thể có những tác dụng phụ sau:

• Bóc hoả
• Giảm ham muốn tình dục
• Rối loạn cương dương
• Mất xương và nguy cơ gãy xương cao hơn
• Mệt mỏi
• Tăng cân (đặc biệt là xung quanh bụng), giảm khối lượng cơ
• Gặp các vấn đề về bộ nhớ
• Tăng nguy cơ mắc các vấn đề sức khỏe khác.

Tác dụng phụ của mỗi bệnh nhân có thể khác nhau và sẽ phụ thuộc vào loại liệu pháp mà họ đang nhận và các yếu tố khác.

Phụ nữ được điều trị bằng hormone điều trị ung thư vú hoặc ung thư nội mạc tử cung có thể có những tác dụng phụ sau:

• Bóc hoả
• Tiết dịch âm đạo, khô hoặc kích ứng
• Giảm ham muốn tình dục
• Mệt mỏi
• Buồn nôn
• Đau cơ và khớp
• Mất xương và nguy cơ gãy xương cao hơn
• Nguy cơ cao mắc các loại ung thư khác, đột quỵ, cục máu đông, đục thủy tinh thể và bệnh tim.

Nam giới bị ung thư vú đang điều trị bằng liệu pháp hormone cũng có thể gặp phải nhiều tác dụng phụ tương tự, kèm theo đó là rối loạn cương dương.

Thi Nguyên – Benhdotquy.net