Chứng phình động mạch chủ: Nhận biết và điều trị

1. Chứng phình động mạch chủ là gì?

Động mạch chủ là động mạch lớn nhất trong cơ thể, giúp mang máu và oxy từ tim đến các bộ phận khác.

Phình mạch có thể phát triển ở bất kỳ động mạch nào. Phình động mạch chủ phát triển khi có một điểm yếu trong thành của động mạch chủ. Áp lực máu bơm qua động mạch gây ra một khối phồng giống như quả bóng ở khu vực yếu của động mạch chủ. Chỗ phình này được gọi là chứng phình động mạch chủ.

Có hai loại khác nhau của chứng phình động mạch chủ, ảnh hưởng đến các bộ phận khác nhau của cơ thể, gồm:

• Phình động mạch chủ bụng (AAA)
• Phình động mạch chủ ngực (TAA)

Phình động mạch chủ bụng phổ biến hơn 4 – 6 lần ở nam giới hơn phụ nữ. Bệnh chỉ ảnh hưởng đến khoảng 1% nam giới từ 55 – 64 tuổi. Bệnh có khả năng phát triển 4% cứ sau mỗi 10 năm.

Phình động mạch chủ bụng xảy ra thường xuyên hơn chứng phình động mạch chủ ngực. Điều này có thể là do thành động mạch chủ ngực dày hơn và chắc hơn thành động mạch chủ bụng.

Phình động mạch chủ bụng phổ biến hơn 4 – 6 lần ở nam giới hơn phụ nữ.

2. Các yếu tố nguy cơ của chứng phình động mạch chủ là gì?

Cả tiền sử gia đình và lối sống có thể đóng một vai trò trong nguy cơ phát triển phình động mạch chủ. Chứng phình động mạch chủ xảy ra thường xuyên nhất ở những người:

• Hút thuốc lá.
• Trên 65 tuổi.
• Nam giới.
• Có tiền sử gia đình bị phình động mạch chủ.
• Bị huyết áp cao (tăng huyết áp).

»»» Xem thêm: Phình động mạch chủ bụng nguy hiểm thế nào?

3. Nguyên nhân nào gây ra chứng phình động mạch chủ?

Nguyên nhân của chứng phình động mạch chủ thường không rõ, có thể bao gồm:

• Xơ vữa động mạch (thu hẹp động mạch).
• Viêm động mạch.
• Tình trạng di truyền, đặc biệt là những bệnh ảnh hưởng đến mô liên kết (chẳng hạn như hội chứng Marfan và hội chứng Ehlers-Danlos).
• Tổn thương động mạch chủ.
• Nhiễm trùng, chẳng hạn như bệnh giang mai.

Nguyên nhân của phình động mạch chủ thường không rõ.

4. Các triệu chứng của chứng phình động mạch chủ là gì?

Trong nhiều trường hợp, người bệnh hoàn toàn không biết mình bị phình động mạch chủ. Chứng phình động mạch thường không gây ra bất kỳ triệu chứng nào cho đến khi nó bị vỡ.

Nếu một túi phình bị vỡ, đó là một trường hợp cấp cứu y tế cần được điều trị ngay lập tức. Gọi 115 ngay nếu bạn hoặc ai đó bị vỡ túi phình.

Các triệu chứng của chứng phình động mạch bị vỡ xuất hiện đột ngột và có thể bao gồm:

• Chóng mặt hoặc choáng váng.
• Nhịp tim nhanh.
• Đau ngực đột ngột, dữ dội, đau bụng hoặc đau lưng.

Tầm soát phình động mạch chủ trước khi nó bị vỡ mang lại cơ hội phục hồi tốt nhất cho bạn. Khi phình động mạch chủ phát triển, bạn có thể nhận thấy các triệu chứng bao gồm:

• Khó thở hoặc thở gấp.
• Cảm thấy no ngay cả sau một bữa ăn nhỏ.
• Đau ở bất cứ nơi nào mà túi phình đang phát triển (có thể ở cổ, lưng, ngực hoặc bụng).
• Đau hoặc khó nuốt .
• Sưng cánh tay, cổ hoặc mặt.

Các triệu chứng của phình động mạch bị vỡ xuất hiện đột ngột.

5. Các biến chứng của chứng phình động mạch chủ là gì?

Nếu một túi phình động mạch chủ bị vỡ sẽ gây chảy máu trong. Tùy thuộc vào vị trí của túi phình, vỡ có thể rất nguy hiểm – thậm chí đe dọa tính mạng. Với việc điều trị ngay lập tức, nhiều người có thể hồi phục sau chứng phình động mạch bị vỡ.

Phình động mạch chủ đang phát triển cũng có thể dẫn đến bóc tách động mạch chủ trong thành động mạch. Một cuộc phẫu thuật có thể khiến máu rò rỉ vào giữa các thành của động mạch. Điều này gây ra tình trạng thu hẹp động mạch. Động mạch bị thu hẹp làm giảm hoặc chặn dòng máu từ tim đến các khu vực khác. Áp lực của máu tích tụ trong thành động mạch cũng có thể khiến túi phình bị vỡ.

Phình động mạch chủ đang phát triển cũng có thể dẫn đến bóc tách động mạch chủ trong thành động mạch.

6. Phình động mạch chủ được chẩn đoán như thế nào?

Nhiều phình động mạch phát triển mà không gây ra triệu chứng. Các bác sĩ thường phát hiện ra những chứng phình động mạch này khi khám hoặc kiểm tra định kỳ.

Nếu bạn có nguy cơ cao phát triển phình động mạch chủ – hoặc có bất kỳ triệu chứng nào của phình động mạch – bác sĩ sẽ làm các xét nghiệm hình ảnh. Các xét nghiệm hình ảnh có thể tìm và giúp chẩn đoán phình động mạch chủ bao gồm:

• Chụp cắt lớp.
• Chụp cắt lớp vi tính CT hoặc MRI.
• Siêu âm.

7. Phình động mạch chủ chưa vỡ được điều trị như thế nào?

Nếu bạn bị phình động mạch chủ chưa vỡ, bác sĩ sẽ theo dõi tình trạng của bạn chặt chẽ. Nếu bạn có các yếu tố nguy cơ phát triển phình động mạch chủ, bác sĩ cũng có thể đề nghị kiểm tra thường xuyên.

Điều trị nhằm mục đích ngăn không cho túi phình phát triển đủ lớn để làm rách hoặc vỡ động mạch. Đối với các chứng phình động mạch nhỏ hơn, không bị vỡ, bác sĩ có thể kê đơn thuốc để cải thiện lưu lượng máu, giảm huyết áp hoặc kiểm soát cholesterol. Tất cả đều có thể giúp làm chậm sự phát triển của túi phình và giảm áp lực lên thành động mạch.

Đối với các chứng phình động mạch nhỏ hơn, không bị vỡ, bác sĩ có thể kê đơn thuốc để cải thiện lưu lượng máu, giảm huyết áp hoặc kiểm soát cholesterol.

»»» Xem thêm: Đột quỵ và chứng phình động mạch: Sự khác biệt là gì?

8. Liệu có thể ngăn ngừa chứng phình động mạch chủ?

Bị huyết áp cao, cholesterol cao hoặc hút thuốc lá làm tăng nguy cơ phát triển phình động mạch chủ. Bạn có thể giảm nguy cơ mắc bệnh bằng cách duy trì một lối sống lành mạnh, bao gôm:

• Ăn một chế độ ăn uống có lợi cho tim mạch.
• Tập thể dục thường xuyên.
• Duy trì cân nặng hợp lý.
• Bỏ thuốc lá.

Thực hiện các bước để cải thiện sức khỏe tim có thể giúp ngăn ngừa phình động mạch chủ phát triển hoặc trở nên tồi tệ hơn. Nếu bạn có nguy cơ bị phình động mạch chủ, hãy tái khám thường xuyên. Việc phát hiện và điều trị chứng phình động mạch sớm giúp giảm đáng kể nguy cơ vỡ hoặc các biến chứng khác.

Anh Thi – Benhdotquy.net