Những việc bạn cần làm ngay khi có người thân bị đột quỵ

Bạn thân mến,

“Giờ vàng” được định nghĩa là thời điểm tốt nhất để cứu bệnh nhân đột quỵ đạt được hiệu quả cao nhất. Theo TS.BS Trần Chí Cường – Chủ tịch liên chi hội Can thiệp – Thần kinh TPHCM, thời gian này được quy ước như sau:

Trong vòng 4,5 giờ đầu đối với nhồi máu não dùng thuốc tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch: Bệnh nhân đến trong khoảng thời gian này nếu được chẩn đoán là đột quỵ nhồi máu não thỏa các điều kiện sức khỏe cho phép: Sẽ được tiêm thuốc tan máu đông đường tĩnh mạch rTPA (Alteplase). Nếu chẩn đoán được bệnh nhân bị nhồi máu não do tắc động mạch lớn nội sọ (Cảnh trong, não giữa M1, thân nền…) có thể tiêm rTPA nhưng phải chuyển ngay bệnh nhân đến “Phòng DSA” can thiệp lấy huyết khối vì xác suất tái thông do thuốc thành công thấp trong tắc mạch lớn.

Trong vòng 6 giờ đối với nhồi máu não can thiệp lấy huyết khối: Bệnh nhân đến sau 4,5 giờ sẽ không còn chỉ định tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch nữa (cho dù tắc mạch nhỏ cũng không được sử dụng). Nếu bệnh nhân đột quỵ nhồi máu não chẩn đoán được do tắc động mạch lớn đến trong khoảng thời gian này sẽ được can thiệp nội mạch lấy huyết khối. Can thiệp tái thông càng sớm càng nhanh chóng sẽ càng tốt cho bệnh nhân.

Càng sau mốc 6 giờ tổn thương não càng nặng, hiệu quả can thiệp càng kém, tai biến biến chứng sau can thiệp càng cao. Thời gian can thiệp sau 6 giờ là “can thiệp cầu may” tìm thêm cơ may cho bệnh nhân đến trễ nếu bác sĩ có thể chứng minh được là còn cơ may cho bệnh nhân: “còn vùng tranh tối tranh sáng” nghĩa là vùng tế bào não thiếu máu nuôi chưa chết hẳn còn có thể hồi phục.

Nhưng TS.BS Trần Chí Cường lưu ý, đây là thời gian tốt nhất nhưng phải đến càng sớm càng tốt chứ không phải đợi đúng bong 4,5 hay 6 giờ mới đưa người bệnh đến bệnh viện.

Bệnh nhân đột quỵ nên đi đâu?

– Bệnh nhân đột quỵ nên được chẩn đoán và điều trị nhanh nhất có thể theo các phương pháp phù hợp nhất. Nên chuyển bệnh nhân đến bệnh viện đủ điều kiện cho chẩn đoán bệnh nhân có bị đột quỵ. Tối thiểu phải có CT Scan. Bệnh viện không có CT Scan thì không nên nhận điều trị đột quỵ cấp. Nếu có bệnh nhân chuyển đến thì cần chuyển tuyến cấp cứu nhanh nhất có thể.

– Đơn vị điều trị đột quỵ cấp tốt nhất: là nơi có thể thực hiện được tất cả các phương pháp chẩn đoán đột quỵ từ CT, MRI, DSA. Là nơi có thể thực hiện được tất cả các phương pháp điều trị đột quỵ: tiêm tĩnh mạch rTPA, can thiệp lấy nội mạch DSA huyết khối, can thiệp vỡ mạch bằng coils, stent, keo gây tắc cầm máu, phẫu thuật cầm máu, mở sọ giải ép, kẹp túi phình, gây mê, hồi sức tích cực…

Những việc cần làm ngay khi có người thân bị đột quỵ đó là:

– Lập tức gọi xe cứu thương để họ có thể hỗ trợ cứu sống bệnh nhân trên đường đến bệnh viện và có khả năng làm giảm các tác động của đột quỵ não.

– Phải nói tình trạng “đột quỵ não” với nhân viên cấp cứu 115 để được chuẩn bị phương tiện y tế phù hợp và chọn bệnh viện chuyên điều trị đột quỵ não trước khi họ chuyển bệnh nhân.

– Phải theo dõi các triệu chứng và hỏi chuyện người bệnh: Hỏi về tất cả các loại thuốc mà người bệnh đang dùng, tình trạng sức khỏe, có dị ứng gì không? Ghi lại tất cả các triệu chứng bao gồm: Thời điểm đột quỵ, tiền sử bệnh tật của người bệnh như tăng huyết áp, bệnh tim, ngừng thở khi ngủ, tiểu đường…

– Khuyến khích người bệnh nằm xuống: Để người bệnh nằm nghiêng với tư thế đầu cao.

– Thực hiện kỹ thuật hồi sinh tim phổi (CPR): Một số người bệnh có thể bất tỉnh trong cơn đột quỵ não. Nếu điều này xảy ra, hãy đánh giá tình trạng hô hấp của họ, xem họ có còn thở không. Nếu bạn không thể bắt được mạch, hãy bắt đầu thực hiện hồi sinh tim phổi…

Trân trọng!