Phân suất tống máu: chỉ số quan trọng trong chẩn đoán suy tim

1. Phân suất tống máu là gì?

Phân suất tống máu (EF) đề cập đến việc tim bơm máu tốt như thế nào. Đó là lượng máu được bơm ra khỏi các buồng dưới của tim (tâm thất) mỗi khi nó co bóp.

Để hiểu về phân suất tống máu, chúng ta cần hiểu cách máu chảy qua tim:

• Máu đi vào tim qua phần trên cùng bên phải (tâm nhĩ).
• Giữa các nhịp tim, có một khoảng dừng ngắn. Đây là khi máu chảy qua van xuống tâm thất trái.
• Một khi tâm thất đầy, nhịp tim tiếp theo sẽ bơm (đẩy) một phần máu ra ngoài cơ thể.

EF đề cập đến việc tim bơm máu tốt như thế nào.

2. Phân suất tống máu bình thường là bao nhiêu?

Phân suất tống máu ở một trái tim khỏe mạnh là 50 – 70%. Với mỗi nhịp tim, 50 – 70% lượng máu trong tâm thất trái được bơm ra cơ thể.

Một số người có EF bình thường cũng bị suy tim. Đây được gọi là suy tim với phân suất tống máu được bảo toàn (HFpEF).

EF là một chỉ số cho biết tim đang hoạt động tốt như thế nào. EF thấp thường có nghĩa là bạn có hoặc có nguy cơ bị suy tim.

EF ở một trái tim khỏe mạnh là 50 – 70%.

3. Có mấy loại phân số tống máu?

Các phép đo có thể được thực hiện trên cả tâm thất trái hoặc phải.

3.1. Phân suất tống máu thất trái (LVEF)

EF thường đề cập đến phía bên trái của tim. Nó cho biết lượng máu giàu oxy được bơm ra khỏi tâm thất trái đến hầu hết các cơ quan của cơ thể với mỗi lần co bóp. LVEF giúp xác định mức độ nghiêm trọng của rối loạn chức năng bên trái tim.

3.2. Phân suất tống máu thất phải (RVEF)

Phương pháp này đo lượng máu nghèo oxy được bơm ra từ phía bên phải của tim đến phổi để lấy oxy. Tình trạng này xảy ra nếu bạn bị suy tim bên phải nhưng thường không phổ biến như suy tim trái.

»»» Xem thêm: Suy tim sung huyết (CHF): Dấu hiệu, nguyên nhân và cách chẩn đoán

4. Công thức phân số tống máu là gì?

Công thức phân suất tống máu (EF) bằng lượng máu được bơm ra khỏi tâm thất với mỗi lần co bóp (thể tích đột quỵ hoặc SV) chia cho thể tích cuối tâm trương (EDV), tổng lượng máu trong tâm thất. Để biểu thị dưới dạng phần trăm, bạn sẽ nhân với 100. Vì vậy, EF = (SV/EDV) x 100.

Nói cách khác, EF là phần trăm máu được bơm ra khỏi tâm thất sau một cơn co thắt.

5. Các chỉ số có ý nghĩa là gì?

EF càng thấp, hoạt động bơm máu của tim càng yếu. Điều này xảy ra ở những người bị suy tim nặng. Bệnh nhân cũng có thể có EF thấp trong giai đoạn đầu của bệnh suy tim. Các phương pháp điều trị khác nhau có thể hữu ích, tùy thuộc vào phân suất tống máu của người bệnh bao xa so với bình thường.

EF càng thấp, hoạt động bơm máu của tim càng yếu.

6. Phân suất tống máu bảo toàn gây ảnh hưởng gì?

Với phân suất tống máu được bảo toàn (suy tim tâm trương), các cơn co thắt sẽ bơm một phần lớn máu ra ngoài cơ thể nhưng tâm thất trái chứa một lượng máu thấp hơn. Điều này thường là do mô tim dày hoặc cứng làm co lại kích thước tâm thất một cách hiệu quả. Khi điều này xảy ra, lượng máu được bơm ra cơ thể không đủ để đáp ứng nhu cầu của nó.

Bạn có thể có nguy cơ bị suy tim với phân suất tống máu được bảo toàn nếu có:

• Chèn ép tim
• Bệnh động mạch vành
• Bệnh van tim
• Huyết áp cao.

7. Điều gì sẽ xảy ra nếu phân suất tống máu không nằm trong giới hạn bình thường?

EF ngoài phạm vi bình thường có thể có nhiều ý nghĩa:

• 40 – 49% là phân suất tống máu tầm trung: Khả năng bơm máu của tim hơi dưới mức bình thường. Bạn có thể không gặp các triệu chứng suy tim.
• < 39% là suy tim với giảm phân suất tống máu (HFrEF): Khả năng bơm máu dưới mức bình thường. Phân suất tống máu càng thấp, nguy cơ xảy ra các biến chứng đe dọa tính mạng như ngừng tim càng cao. Các triệu chứng có thể nghiêm trọng và có thể ảnh hưởng đến bạn ngay cả khi đang nghỉ ngơi.

8. Nguyên nhân nào làm giảm phân suất tống máu?

Tâm thất co bóp để bơm máu ra ngoài cơ thể cần các mô cơ khỏe mạnh. Các tình trạng làm suy yếu hoặc tổn thương cơ tim làm cho các cơn co thắt không hoàn chỉnh và kém hiệu quả hơn.

Trái tim có thể bù đắp bằng cách làm việc chăm chỉ hơn để thực hiện công việc của nó. Việc làm thêm có thể dẫn đến sưng tấy hoặc tích tụ mô sẹo, ảnh hưởng đến khả năng làm đầy và bơm của tâm thất. Bạn có thể không cảm thấy ảnh hưởng của EF giảm nhẹ. Tuy nhiên, khi chức năng tim suy giảm và EF kém đi, bạn có thể bị bệnh nặng.

Các tình trạng làm suy yếu hoặc tổn thương cơ tim làm cho các cơn co thắt không hoàn chỉnh và kém hiệu quả hơn.

9. Khi có EF thấp, cảm giác sẽ như thế nào?

EF càng thấp thì các triệu chứng suy tim sẽ càng nghiêm trọng, chẳng hạn như:

• Mệt mỏi
• Tim đập nhanh
• Buồn nôn
• Khó thở
• Ứ nước trong bụng hoặc bàn chân
• Kiệt sức.

10. Điều gì xảy ra nếu phân suất tống máu cao hơn mức trung bình?

EF từ 75% trở lên là rất hiếm nhưng có thể cao đến mức nguy hiểm. Trường hợp này có thể xảy ra ở những người bị bệnh cơ tim phì đại.

»»» Xem thêm: Sự khác biệt giữa suy tim bên trái và suy tim bên phải

11. Đối tượng nào nên đo EF?

Những người mắc bệnh lý sau có thể cần phải đo phân suất tống máu:

• Ung thư hoặc các tình trạng khác cần hóa trị
• Bệnh tim bẩm sinh
• Đau tim
• Bệnh van tim
• Viêm cơ tim
• Huyết áp cao nghiêm trọng
• Rối loạn nhịp thất.

12. Phân suất tống máu giúp ích gì trong quá trình điều trị?

Chỉ số này giúp các bác sĩ xác định phương pháp điều trị suy tim nào là tốt nhất cho bệnh nhân. Kiểm tra EF định kỳ trong suốt quá trình điều trị cho thấy liệu chức năng tim có được cải thiện hay không.

Các phương pháp điều trị suy tim bao gồm:

• Máy tạo nhịp hai thất
• Thuốc điều trị suy tim
• Ghép tim
• Sửa chữa hoặc thay thế van tim
• Máy khử rung tim cấy ghép (ICD).

Chỉ số này giúp các bác sĩ xác định phương pháp điều trị suy tim nào là tốt nhất cho bệnh nhân.

13. Phân suất tống máu được đo như thế nào?

Có một số phương pháp để đo EF. Siêu âm tim là phổ biến nhất.

Các xét nghiệm tim khác để đo phân suất tống máu bao gồm:

• Thông tim
• Chụp cắt lớp vi tính tim (CT)
• MRI tim…

14. Làm cách nào để cải thiện phân suất tống máu?

Các liệu pháp điều trị suy tim điều trị nguyên nhân cơ bản của EF thấp. Đối với trường hợp suy tim do rối loạn nhịp tim, bệnh nhân có thể điều trị bằng cách sử dụng máy tạo nhịp hai thất. Những người bị suy tim do các nguyên nhân khác, như huyết áp cao, có thể cần dùng thuốc.

Người bệnh có thể thực hiện các bước bổ sung để giảm căng thẳng cho tim và đạt hiệu quả cao nhất trong việc điều trị, chẳng hạn như:

• Tăng cường hoạt động thể chất.
• Duy trì cân nặng hợp lý.
• Hạn chế lượng muối và lượng chất lỏng tiêu thụ vào cơ thể.
• Bỏ các thói quen không lành mạnh, chẳng hạn như hút thuốc, chất kích thích và rượu.

Người bệnh có thể thực hiện các bước bổ sung để giảm căng thẳng cho tim và đạt hiệu quả cao nhất trong việc điều trị.

15. Làm cách nào để biết chỉ số EF có cải thiện hay không?

Nếu có EF thấp, bạn sẽ phải thường xuyên hẹn gặp bác sĩ để theo dõi ngay cả khi cảm thấy sức khoẻ bình thường,

Nếu các triệu chứng giảm dần, đó có thể là dấu hiệu cho thấy EF đang được cải thiện. Tuy nhiên, cũng có thể các triệu chứng xấu đi hoặc các triệu chứng mới xuất hiện. Những vấn đề này có thể cho thấy EF ngày càng tồi tệ hơn.

Hãy tìm đến cơ sở y tế ngay nếu bạn xuất hiện các triệu chứng sau:

• Khó thở, đặc biệt là khi nằm.
• Nhịp tim có cảm giác nhanh bất thường.
• Chán ăn hoặc nôn mửa.
• Thay đổi cân nặng đột ngột, có thể là dấu hiệu của việc giữ nước.
• Suy nhược hoặc chóng mặt không rõ nguyên nhân.

16. Tần suất nên đo EF là bao nhiêu?

Bạn cần phải tâm đến phân suất tống máu nếu:

• Có các triệu chứng của suy tim.
• Trải qua cơn đau tim hoặc tình trạng khác ảnh hưởng đến chức năng tim.
• Đang sống với một tình trạng làm tăng nguy cơ suy tim.

Tần suất xét nghiệm sau khi được chẩn đoán suy tim phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm cả chỉ số EF ban đầu của bạn thấp như thế nào. Nếu EF của bạn tiếp tục xấu đi, bạn sẽ cần kiểm tra nó thường xuyên hơn. Nếu nó ổn định, bạn có thể không cần kiểm tra nó thường xuyên.

Tần suất xét nghiệm sau khi được chẩn đoán suy tim phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm cả chỉ số EF ban đầu của bạn thấp như thế nào.

»»» Xem thêm: Suy tim ở phụ nữ khác gì so với suy tim ở nam giới?

17. Đo EF có phải là xét nghiệm duy nhất cho bệnh suy tim không?

EF là một trong nhiều thông số mà các bác sĩ sử dụng để đánh giá suy tim. Việc kiểm tra bổ sung có thể giúp xác định chính xác nguyên nhân để bệnh nhân nhận được những liệu pháp điều trị thích hợp.

Những xét nghiệm bổ sung này có thể bao gồm:

• Chụp mạch máu
• Chụp X-quang lồng ngực
• Siêu âm tim
• Điện tâm đồ (EKG)
• Bài tập kiểm tra căng thẳng.

Anh Thi – Benhdotquy.net