Cách kiểm soát đường huyết và xây dựng thói quen sống lành mạnh

1. Các biện pháp giúp kiểm soát đường huyết?

ThS.BS Lại Thị Phương Quỳnh trả lời: Biện pháp đầu tiên để kiểm soát đường huyết đó là đảm bảo chế độ ăn phù hợp đối với mỗi người thông qua sự hướng dẫn của bác sĩ. Bệnh nhân bị đái tháo đường không có gì là cấm tuyệt đối, vẫn có thể đi ăn ngoài, đi đến các cuộc hội họp,… nhưng phải trong giới hạn cho phép. Khi mắc bệnh, đường huyết sẽ thay đổi rất nhiều. Chỉ cần bạn ăn một loại thức ăn nào đó gây ảnh hưởng đến đường huyết thì ngay lập tức hôm sau khi đo lại chỉ số đường huyết sẽ tăng cao. Thứ 2, việc tập luyện có thể có khăn đối với những người bệnh lớn tuổi, nhưng chúng ta vẫn cần phải vận động để khiến cho lượng đường tiêu hao. Tuy nhiên, cần chọn bài tập phù hợp với bệnh lý, tuổi tác. Thứ 3, nếu bác sĩ kê thuốc cần phải tuân thủ chỉ định. Bệnh tiểu đường sẽ không bao giờ hết, rất nhiều bệnh nhân đường hơi cao uống thuốc vài tháng rồi bỏ thuốc vì đo vài lần thấy đường huyết bình thường. Một số người bỏ thuốc vài tháng sau đó không theo dõi nữa, đó là điều rất nguy hiểm. Nhiều bệnh nhân bỏ thuốc cả tháng thấy vẫn bình thường và sau đó vài tháng không theo dõi nữa; thế nhưng sau 6 tháng hoặc 1 năm hoặc hơn người ta có thể sẽ phải đến bệnh viện vì một biến chứng nào đó có thể là nghiêm trọng. Bệnh nhân đái tháo đường không nên bỏ thuốc, hoặc nếu bác sĩ cho phép bạn dừng thuốc thì vẫn phải theo dõi đều đặn, và giảm cân, vận động và ăn uống tốt. Hiện, vẫn có rất nhiều bệnh nhân có thể tạm ngưng thuốc và điều chỉnh lối sống để duy trì tốt sức khỏe của mình (phải được bác sĩ chỉ định). Thứ 4, tránh thuốc lá và rượu bia, giảm cân, giữ cân ở mức tốt. Một người 100 kg không bắt buộc phải giảm xuống 60 kg nhưng ít nhất mỗi tháng phải giảm được 1 đến 2 kg và cứ thể tiếp tục. Quá trình giảm cân khó nhưng phải kéo dài thì mới có hiệu quả. Trong quá trình điều trị đái tháo đường, điều kiêng kị nhất là không để tăng cân. Nếu không giảm cân được thì cũng đừng tăng cân. Điều trị đái tháo đường là quá trình rất lâu dài. Hãy tự đặt ra cho bản thân một mốc thời gian nào đó để quyết tâm hơn (6 tháng, 1 năm, 2 tháng) nhưng nhất định phải có nhận thức và thay đổi trong suy nghĩ; tuyệt đối không được làm trái lời bác sĩ.

ThS.BS Lại Thị Phương Quỳnh, người bệnh tiểu đường cần phải biết ăn bao nhiêu là đủ, đây là điều cốt lõi, chính yếu.

2. Cách xây dựng thói quen ăn uống và tập thể dục đúng với người bệnh đái tháo đường

ThS.BS Lại Thị Phương Quỳnh trả lời: Đối với việc ăn uống, chúng ta cần hiểu lượng cơm, bột và bánh mì làm tăng đường huyết. Chúng chứa chất glycide, vì vậy bạn nên ăn đủ, không ăn thừa. cần nhiều năng lượng mà bạn chỉ ăn rau thì tất nhiên không thể nào làm việc hiệu quả, vì glycide là chất cơ thể chúng ta cần. Chất này chuyển thành đường và não chúng ta hoạt động. Cho nên, trong khi phải làm việc căng thẳng nhưng không ăn đường, chắc chắn là không được. Việc đầu tiên là chúng ta phải hiểu ăn bao nhiêu glycide là đủ. Vấn đề thứ hai là loại nào tốt cho cơ thể hay khiến đường trong cơ thể bạn tăng cao. Đơn giản nhất mọi người có thể áp dụng đó là đĩa thức ăn (khoảng từ 20-22cm) trong đó: 1/4 glucid (cơm, phở, cháo,…), 1/4 protein (thịt, đạm), một nửa còn lại là rau xanh, nếu có thể thì thêm một ít chất béo thông qua sữa hoặc một số loại hạt có dầu tốt cho sức khỏe như: hạt điều, mè, bí, đậu phộng, …. Nếu chúng ta thích ăn ngọt, chúng ta phải chọn những thực phẩm không gây ảnh hưởng đến đường huyết, ví dụ như đường hóa học của Pepsi, Coca dành cho người bị tiểu đường. Đối với người thích ăn các loại bánh, socola thì có thể ăn các loại dành riêng cho người bị tiểu đường… vì có đường nên ít làm tăng đường. Tuy nhiên, do thành phần chính vẫn là bột mì (làm bánh) và mọi người quên đi mất cứ nghĩ rằng đây là sản phẩm dành cho người tiểu đường nên ăn thoải mái, tự do – đây là quan niệm sai lầm. Một trong những xu hướng khá là phổ biến hiện nay đó là nước yến dành cho người tiểu đường (rất phổ biến trong bệnh viện). Nhiều người yếu, mệt không ăn được thì người nhà bệnh nhân thường hay cho bệnh nhân uống nước yến dành cho người tiểu đường. Có thể thấy hoàn toàn không có bất cứ một chất nào giúp bệnh nhân “chống đỡ” bệnh tật, chống lại sự nhiễm trùng hay những bệnh lí nào khiến bạn phải nằm trong bệnh viện; đây là điều không nên. Một bữa ăn phải cân đối và đầy đủ 3 chất đạm (đường), lipid và rau xanh chứ không thể nào ăn rau, ăn thịt nhưng lại không ăn một tí cơm nào, đây là điều không hợp lí. Đối với, việc tập thể dục có hai mục đích: thứ nhất chúng ta tiêu hao đường bằng cách tạo ra năng lượng, đường sẽ đi vào cơ và tạo ra năng lượng cho đường trong máu giảm đi. Thứ hai, tập thể dục giúp chúng ta tiêu bớt năng lượng thừa nếu dư cân. Tập thể dục cộng với ăn uống giúp giảm cân tốt. Khi giảm cân và vận động tốt, nhiều bệnh nhân có thể giảm thuốc uống hoặc giảm được liều insulin. Vận động là một hoạt động không thể thiếu; thuốc uống, ăn uống và tập thể dục là kiền ba chân trong điều trị đái tháo đường. Thiếu hẳn một chân sẽ bị lệch. Chúng ta cần tập ít nhất 150 phút mỗi tuần hoặc 30 phút mỗi ngày hay 60 phút cách ngày, không nên nghỉ 2 ngày. Tập 1 tuần 2 lần là không nên. Đối với người cao tuổi, cho phép mỗi ngày 10 phút nhân 3 lần tức là người già yếu có thể tập 10 phút: 1 ngày chúng ta tập sáng 10 phút, trưa 10 phút và chiều 10 phút. Chúng ta thấy rằng, ở nhóm tập 30 phút một lần và nhóm tập 10 phút nhân 3 lần thì hiệu quả kiểm soát đường huyết là như nhau. Vì thế bạn hoàn toàn có thể chia nhỏ bữa tập. Nhưng nếu bạn nghỉ 2 ngày mới tập 1 lần thì hoàn toàn không có lợi cho việc kiểm soát đường huyết.

3. Tiền đái tháo đường là gì?

ThS.BS Lại Thị Phương Quỳnh trả lời: Tiền đái tháo đường dành cho nhóm người thử đường huyết, nó nằm trung gian giữa người bình thường và bệnh đái tháo đường. Đường của người đó bị rối loạn nhưng chưa đủ để bác sĩ kết luận là bị đái tháo đường. Khi nằm ở mức trung gian, có thể dựa vào một trong 3 tiêu chí, ví dụ như đường huyết khi đói, đường huyết sau khi làm biện pháp dung nạp glucose tức là cho bệnh nhân uống 75 gram đường rồi mới đo sau 2 giờ và đo A1C, HPA1C. Dựa vào những bất thường trung gian đó, bác sĩ kết luận bệnh nhân này bị đái tháo đường. Tiền đái tháo đường có thể nghe lạ với bệnh nhân Việt Nam nhưng đối với bác sĩ đây là điều đáng lo ngại và cần được quan tâm. Theo hướng dẫn chẩn đoán và điều trị đái tháo đường tại Việt Nam 2019, Bộ y tế có chỉ định việc hướng dẫn và điều trị cho bệnh nhân tiền đái tháo đường, cho phép các bác sĩ có thể can thiệp điều trị cho bệnh nhân bằng thuốc hoặc thay đổi lối sống giúp phòng ngừa được những biến chứng về sau. >>> Xem thêm: Mẹo ăn kiêng dành cho người bị tiền tiểu đường

4. Ai dễ bị tiền tiểu đường?

ThS.BS Lại Thị Phương Quỳnh trả lời: Nếu phát hiện bản thân ở giai đoạn tiền đái tháo đường sẽ tốt hơn bị đái tháo đường. Hầu như các biến chứng xuất hiện ở người bị tiền đái tháo đường ít hơn rất nhiều. Nếu một người tiền đái tháo đường không làm gì cả, 70% người đó sẽ mắc bệnh đái tháo đường. Nếu chúng ta can thiệp, nguy cơ mắc bệnh của người này sẽ được giảm 50%. Người dễ bị tiền đái tháo đường cũng là yếu tố nguy cơ của bệnh đái tháo đường type 2, tức là tiền đái tháo đường sẽ dễ diễn tiến thành bệnh đái tháo đường type 2. Hầu hết người trên 45 tuổi được khuyến cáo nên thử đường huyết. Nếu một người dưới 45 tuổi nhưng có yếu tố nguy cơ, chúng ta có thể thử đường huyết mỗi năm một lần. Nếu nguy cơ thấp, 3 năm một lần. Các trường hợp có nguy cơ bị tiền đái tháo đường: – Béo phì, dư cân – Người cao tuổi (trên 60 tuổi tỉ lệ mắc bệnh đái tháo đường, rối loạn đường huyết, tiền đái tháo đường gia tăng cả ở nam và nữ) – Gia đình có người bị đái tháo đường. – Đã từng bị tiểu đường thai kì – Thích ăn béo, ngọt – Lối sống ít vận động, ít tập thể dục thể thao Đó là những yếu tố khiến một người có nhiều nguy cơ mắc đái tháo đường, vì vậy chúng ta nên tầm soát hay thử đường huyết cho những người này, bởi khi phát hiện sớm, nguy cơ biến chứng hầu như rất thấp. Trong giai đoạn đầu, tiền đái tháo đường không được can thiệp và chuyển sang đái tháo đường type 2 hầu như những người này đã có diễn tiến biến chứng trong suốt thời gian tiền đái tháo đường. Người bị đái tháo đường type 2 khi được chẩn đoán, người ta thấy 50% đã có những biến chứng (đừng nghĩ bản thân mới bị đái tháo đường thì việc điều trị sẽ dễ dàng thôi). Để điều trị tốt được bệnh ĐTĐ, điều quan trọng nhất bạn cần hiểu rõ là phương pháp điều trị này có phù hợp với mình hay không? Để có được một phương pháp điều trị phù hợp cho bản thân thì bạn nên nhờ bác sĩ tư vấn hoặc có thể tham khảo để xây dựng được một chế độ ăn, chế độ tập thể dục phù hợp với cuộc sống của mình. Hãy nhớ “phù hợp” là điều quan trọng nhất!

Trọng Dy (ghi), benhdotquy.net (theo video AloBacsi.vn)