Co mạch là gì và khi nào thì gây nguy hiểm?

1. Co mạch là gì?

Sự co mạch máu xảy ra khi các cơ xung quanh mạch máu thắt chặt để làm cho không gian bên trong nhỏ lại. Điều này ngược lại với hiện tượng giãn mạch, giúp mở ra các mạch máu để làm cho không gian bên trong lớn hơn.

Bất cứ khi nào mạch máu cần được thắt chặt hoặc mở rộng, các dây thần kinh vận mạch (một phần của hệ thần kinh giao cảm) có thể ra lệnh cho các cơ điều chỉnh lượng không gian bên trong mạch máu.

Sự co mạch máu xảy ra khi các cơ xung quanh mạch máu thắt chặt để làm cho không gian bên trong nhỏ lại.

Sự co mạch có thể giúp ích hoặc làm tổn thương cơ thể, tùy thuộc vào từng trường hợp.

Khi ở ngoài trời lạnh, sự co mạch ngoại vi giúp cơ thể không bị mất quá nhiều nhiệt bằng cách làm cho lượng máu đến da ít hơn. Người lớn tuổi có ít khả năng phản ứng với cái lạnh theo cách này và tự bảo vệ mình khỏi bị hạ thân nhiệt .

Đôi khi, các bác sĩ chỉ định sử dụng thuốc để tạo ra sự co mạch để giúp những người mắc một số tình trạng bệnh lý như:

• Sốc
• Chứng đỏ mặt
• Chứng đau nửa đầu
• Bệnh hen suyễn
• COPD
• Tăng nhãn áp.

Thậm chí, một số loại thuốc có thể mua mà không cần đơn có thể gây co mạch, chẳng hạn như thuốc thông mũi hoặc thuốc cảm. Những người bị huyết áp cao có thể có nhiều nguy cơ mắc các vấn đề tim mạch hơn khi tình trạng co mạch xảy ra. Đây là lý do tại sao các bác sĩ thường khuyên những người bị huyết áp cao không được dùng thuốc thông mũi hoặc thuốc cảm gây co mạch.

Sự co mạch quá nhiều có thể gây ra các vấn đề, chẳng hạn như:

• Gây ra quá ít máu được phân phối đến ngón tay hoặc ngón chân, như trong hiện tượng acrocyanosis hoặc Raynaud .
• Tăng nguy cơ đột quỵ do nhiệt ở người bị tăng thân nhiệt.
• Làm cho những người bị bệnh mạch vành có nguy cơ cao bị các vấn đề về tim bùng phát khi họ bị căng thẳng.
• Tăng huyết áp.
• Gây tăng áp phổi.
• Gây đau đầu dữ dội (hội chứng co mạch não có hồi phục).

»»» Xem thêm: Rối loạn não: phân loại và các triệu chứng nhận diện

2. Nguyên nhân nào gây ra hiện tượng co mạch?

• Thuốc kê đơn hoặc thuốc không kê đơn như thuốc thông mũi. Những loại này có thành phần làm thu hẹp mạch máu để giảm đau.
• Một số điều kiện y tế. Ví dụ, hội chứng Raynaud thắt chặt các mạch máu ở bàn tay và bàn chân.
• Một số vấn đề tâm lý, chẳng hạn như căng thẳng. Cơ thể tiết ra các chất khiến mạch máu thắt lại như thể bạn đang gặp nguy hiểm.
• Hóa chất trong thuốc lá khiến mạch máu bị thắt lại.
• Khi ở ngoài trời lạnh, co thắt mạch giúp cơ thể ấm hơn khi ít máu chảy đến da hơn.
• Một số loại thực phẩm như: Đồ uống có caffein, thức ăn nhanh, các loại thịt đã được chế biến sẵn và thực phẩm khác chứa nhiều muối.

Hội chứng Raynaud thắt chặt các mạch máu ở bàn tay và bàn chân.

3. Điều trị co mạch như thế nào?

Một khi nguyên nhân gây co mạch không còn thì sự co mạch cũng sẽ biến mất. Ví dụ, khi bạn được làm ấm, các mạch máu trong cơ thể sẽ mở rộng. Một số vấn đề y tế, như hội chứng Raynaud, cần được điều trị bằng thuốc theo toa để mở rộng mạch máu.

Để điều trị chứng co mạch ở nhà, bạn có thể:

• Giảm mức độ căng thẳng
• Tránh caffein
• Tập thể dục và khởi động trong vài phút trước
• Bỏ hút thuốc lá.

Bỏ hút thuốc lá là một trong những cách giúp mạch máu co lại bất thường.

4. Làm thế nào để ngăn ngừa co mạch?

Mặc dù không thể ngăn chặn tất cả sự co mạch của mạch máu nhưng bạn có thể bảo vệ mình khỏi bị co mạch quá nhiều bằng những cách sau:

• Kiểm soát căng thẳng
• Hạn chế lượng caffein
• Vận động cơ thể để các mạch máu mở rộng.

»»» Xem thêm: Triệu chứng và những ảnh hưởng lâu dài của chấn thương sọ não

5. Tình trạng co mạch khi nào cần được điều trị bởi bác sĩ?

Bạn nên tìm kiếm trợ giúp y tế khi gặp vấn đề khó chịu hoặc nghiêm trọng, chẳng hạn như:

• Tăng thân nhiệt.
• Tăng áp động mạch phổi.
• Huyết áp cao.

Thi Nguyên – Benhdotquy.net