Bí kíp phòng ngừa biến chứng của bệnh động mạch vành bạn cần biết

Phần 1: Phòng ngừa đột tử: Sống chung hoà bình với bệnh động mạch vành thế nào?

1. Liệu có thể áp dụng phương pháp chữa lành tự nhiên để điều trị bệnh động mạch vành?

Khi người bệnh trở nặng và yếu, rất khó để áp dụng phương pháp phẫu thuật hoặc đặt stent. Hiện nay, nhiều người đang hướng đến phương pháp chữa lành tự nhiên. Theo BS, phương pháp này liệu có phù hợp với người bệnh động mạch vành không ạ?

ThS.BS Hoàng Hiệp trả lời: Hiện nay, phương pháp điều trị có nhiều mức độ khác nhau.

Theo đó, mức độ điều trị đơn giản nhất là điều trị triệu chứng, chẳng hạn như uống thuốc giảm đau hoặc thuốc nitrat để giảm triệu chứng đau ngực.

Mức độ điều trị thứ hai là điều trị biến chứng. Cụ thể, người bệnh động mạch vành có thể gặp các biến chứng như: nhồi máu cơ tim hay biến chứng thủng vách liên thất, rách van hai lá, đứt dây chằng van hai lá… Khi đó, phải điều trị cứu bệnh nhân trước bởi những biến chứng này rất nguy hiểm đến tính mạng.

Theo đó, bác sĩ có thể mổ để thay van, vá lỗ thủng lại. Mặc dù rủi ro của việc mổ rất cao nhưng nếu không mổ thì chắc chắn người bệnh sẽ tử vong. Thông thường, xác suất mổ thành công có thể từ 50 – 60%.

Đối với các biến chứng mãn tính như giãn tim, suy tim hay block nhĩ thất, người bệnh cần cấy máy máy tạo nhịp tim.

Trường hợp bệnh nhân bị giãn tim hay suy tim cần sử dụng thuốc trợ tim.

Mức độ điều trị thứ ba là điều trị tái tưới máu sau khi đã điều trị biến chứng thành công cho người bệnh. Lúc này, bác sĩ có thể đặt stent, mổ bắc cầu hoặc áp dụng phương pháp chữa lành tự nhiên.

Mức độ điều trị thứ tư là điều trị tự nhiên hay điều trị tận gốc, tức làm cho mảng xơ vữa tan dần giúp động mạch vành hồi phục lại bình thường.

Mức độ điều trị cuối cùng là ngăn ngừa bệnh động mạch vành tái phát.

2. Thời tiết chuyển mùa, người bệnh mạch vành nên tập luyện thế nào?

Thưa BS, người bệnh mạch vành cần luyện tập sao cho đúng, nhất là khi không khí đang chuyển lạnh?

ThS.BS Hoàng Hiệp trả lời: Trong 7 trung tâm năng lượng của cơ thể, tập thể dục, tăng mức độ chuyển hóa giữ một vai trò rất quan trọng.

Chúng ta không thể nào sống lành mạnh mà không tập thể dục. Người bệnh động mạch vành ở mức độ 2 và 3 vẫn có thể tập thể dục được. Riêng người bệnh ở mức độ 4 nên tạm thời không tập thể dục.

Mức độ tập thể dục phải tương xứng với mức độ đau ngực bởi nếu bệnh nhân càng gắng sức thì sẽ càng dễ đau ngực.

Do đó, bệnh nhân cần biết mức độ đau ngực của mình như thế nào. Ví dụ, nếu bệnh nhân cảm thấy mệt khi leo đến lầu 4 thì tốt nhất chỉ nên leo đến lầu 2 hoặc 3. Nếu bệnh nhân đi bộ khoảng 500m thì thấy mệt, tốt nhất đi bộ tối đa khoảng 300 – 400m.

Đặc biệt, yếu tố gây co mạch vành do trời lạnh rất nguy hiểm. Vì vậy, người bệnh nên giữ ấm cơ thể vào mùa lạnh để mạch máu không bị co thắt. Bởi nếu bệnh nhân đã hẹp mạch vành mà bị co thắt nữa thì nguy cơ đau ngực, nhồi máu cơ tim sẽ tăng lên.

Bên cạnh thăm khám, ThS.BS Hoàng Hiệp còn thực hiện các chương trình huấn luyện online cho người bệnh muốn tìm hiểu, học cách chữa lành bệnh động mạch vành. (Ảnh: AloBacsi)

3. Người bệnh tim mạch cần lưu ý gì khi đi máy bay?

Thưa BS, người bệnh tim mạch nói chung và người bệnh động mạch vành nói riêng có thể đi máy bay được không? Nếu đi máy bay, bệnh nhân cần lưu ý những gì, nhất là những người đã phẫu thuật hay đặt stent ạ?

ThS.BS Hoàng Hiệp trả lời: Người bệnh động mạch vành đã được đặt stent hoặc mổ bắc cầu vẫn có thể đi máy bay bình thường.

Việc đi máy bay sẽ làm thay đổi độ cao, áp suất và điện từ trường. Do đó, nếu trên người của bệnh nhân gắn thiết bị có từ trường sẽ ảnh hưởng đến máy bay, đồng thời máy bay cũng có thể gây ảnh hưởng ngược lại đến sức khỏe người bệnh. Vì vậy, bệnh nhân nên hỏi bác sĩ, nhà sản xuất về máy tạo nhịp tim hay thiết bị nhân tạo được gắn trên cơ thể mình (nếu có). Nếu những thiết bị này có nam châm, bệnh nhân cần khai báo kỹ trước khi đi máy bay.

Tốt nhất, bệnh nhân cần tìm đến bác sĩ chuyên khoa để lấy giấy chứng nhận có thể đi máy bay, sau đó đưa cho nhân viên sân bay để được hỗ trợ.

4. Người bệnh động mạch vành cần chuẩn bị gì khi du lịch hoặc công tác để ngừa biến chứng xảy ra?

Khi đi du lịch xa hoặc công tác lâu dài, để phòng ngừa trường hợp xấu xảy ra, người bệnh cần chuẩn bị cho mình những gì, thưa BS?

ThS.BS Hoàng Hiệp trả lời: Để phòng ngừa trường hợp xấu có thể xảy ra khi đi du lịch hoặc công tác xa, điều quan trọng nhất là người bệnh cần chuẩn bị cho mình những hiểu biết về bệnh như: mức độ bệnh, thuốc đang dùng và những rủi ro có thể xảy ra.

Người bệnh cũng nên hiểu mình cần ăn uống như thế nào trong quá trình đi xa. Cụ thể, người bệnh động mạch vành nên ăn thực phẩm tươi sống, hạn chế dầu mỡ và muối tinh chế.

Khi gặp bất cứ vấn đề gì, bệnh nhân có thể gọi y tế địa phương gần nhất để được hỗ trợ.

5. Ngừa bệnh động mạch vành sao cho hiệu quả?

Cuối chương trình, BS có thể chia sẻ cách phòng ngừa bệnh động mạch và những điểm cần lưu ý đến quý bạn đọc không ạ?

ThS.BS Hoàng Hiệp trả lời: Để phòng ngừa bệnh động mạch vành hiệu quả, chúng ta có thể áp dụng phương pháp chữa lành tự nhiên. Theo đó, bạn nên bổ sung rau củ quả, trái cây, thực vật toàn phần tươi sống, hạn chế tiêu thụ dầu mỡ. Chế độ dinh dưỡng này sẽ giúp mảng xơ vữa tan dần theo thời gian.

6. Cần tránh thực phẩm nào khi đang sử dụng thuốc chống đông?

Thưa BS, khi uống thuốc chống đông, bệnh nhân cần tránh thực phẩm, chế phẩm nào? Trường hợp nào cần gặp bác sĩ ngay khi đang sử dụng thuốc chống đông?

ThS.BS Hoàng Hiệp trả lời: Trước hết, người bệnh cần hiểu rõ về 2 loại huyết khối, gồm: huyết khối hệ tĩnh mạch và huyết khối hệ động mạch.

Huyết khối hệ tĩnh mạch hình thành khi có sự ngưng trệ dòng chảy.

Ngược lại, dòng máu chảy trong động mạch chảy rất nhanh (1m/s) nên khả năng ứ trệ sẽ thấp hơn. Thông thường, cục máu đông xảy ra ở động mạch khi thành mạch bị tổn thương.

Cụ thể, khi thành mạch bị sứt mẻ, tiểu cầu sẽ bám vào và kích hoạt quá trình tích tụ sợi fibrin tạo cục máu đông.

Do cơ chế hình thành 2 loại huyết khối khác nhau nên loại thuốc kháng đông sử dụng trong 2 trường hợp này cũng khác nhau.

Thuốc kháng đông dùng cho hệ tĩnh mạch là thuốc kháng Vitamin K (Sintrom, Coumadin hoặc Warfarin).

Thuốc kháng đông dùng cho hệ đông trong hệ động mạch là thuốc ức chế tiểu cầu (Aspirin, Clopidogrel, Ticagrelor…).

Trong một số trường hợp nặng, bác sĩ có thể cho bệnh nhân dùng đồng thời cả hai loại thuốc này.

Khi có sự cần thiết, bác sĩ mới chỉ định bệnh nhân sử dụng thuốc kháng đông. Nếu không dùng thuốc, bệnh nhân sẽ tăng nguy cơ hình thành cục máu đông gây ra các biến chứng nguy hiểm. Tuy nhiên, nếu sử dụng thuốc quá liều, bệnh nhân sẽ tăng nguy cơ chảy máu.

Như vậy, nếu người bệnh đang sử dụng thuốc kháng vitamin K để điều trị huyết khối tĩnh mạch sâu hoặc rung nhĩ thì nên hạn chế ăn thức ăn chứa nhiều vitamin K (rau cải xanh, rau diếp cá, đậu nành, trà xanh, gan động vật,…) bởi những thực phẩm này có thể làm giảm tác dụng của thuốc.

Bên cạnh đó, người bệnh cần hạn chế các loại thực phẩm làm tăng tác dụng kháng đông của thuốc (dầu cá, tỏi, omega, gừng, nghệ, bia, rượu, chất kích thích) bởi chúng có thể làm tăng nguy cơ chảy máu.

Ngoài ra, một số loại thuốc Tây cũng gây ảnh hưởng đến tác dụng chống đông như thuốc kháng viêm non steroid, thuốc giảm đau, thuốc corticoid hay các thuốc độc tế bào (dùng trong điều trị ung thư),… cũng sẽ làm tăng tác dụng kháng đông.

Nhóm thuốc chống huyết khối trong hệ động mạch cũng có 2 thái cực. Cụ thể, nếu bệnh nhân sử dụng quá liều sẽ gây chảy máu nhưng nếu dùng ít thì không đủ tác động kháng đông mong muốn.

Theo đó, các loại thuốc như thuốc kháng sinh Erythromycin, Omeprazol, Fluconazole, Carbamazepine sẽ giảm tác dụng kháng đông của thuốc kháng kết tập tiểu cầu.

Vì vậy, người bệnh động mạch vành nên cẩn thận khi sử dụng các loại thuốc làm giảm tác dụng thuốc kháng đông vì sẽ dễ hình máu đông gây nhồi máu cơ tim.

Đồng thời, bệnh nhân cũng nên hạn chế những loại thực phẩm làm tăng tác dụng chống kết tập tiểu cầu như tỏi, cải xanh, giá đỗ, rau mầm…. và những loại thuốc như thuốc kháng viêm non steroid, thuốc chống ung thư và thuốc hướng thần kinh.

Tốt nhất, bệnh nhân ta cần hiểu cơ thể của hai loại thuốc kháng đông đối với 2 loại huyết khối khác nhau để áp dụng đúng cho trường hợp của mình.

7. Sơ cứu bệnh nhân đang sử dụng thuốc chống đông bị chảy máu sao cho đúng?

Với những bệnh nhân đang sử dụng thuốc kháng đông, nếu không may bị trầy xước hay chảy máu mũi, người nhà nên sơ cứu tại nhà như thế nào?

ThS.BS Hoàng Hiệp trả lời: Nếu người bệnh đang dùng thuốc kháng đông bị đứt tay, đứt chân hoặc bầm nhẹ, người nhà có thể sơ cứu cho bệnh nhân bằng cách băng ép lại ngay tại nhà.

Đối với những trường hợp nặng, chẳng hạn như dùng quá liều thuốc kháng đông, bệnh nhân có thể bị xuất huyết dưới da, xuất huyết kết mạc, xuất huyết não, xuất huyết tiêu (người bệnh mệt mỏi, đi vệ sinh ra phân đen, thỉnh thoảng nôn ra máu đỏ).

Lúc này, bệnh nhân cần được đưa đến bệnh viện ngay lập tức để được bác sĩ điều trị kịp thời.

Trích trong video Bí quyết “chung sống hoà bình” với bệnh động mạch vành phát sóng trên kênh youtube Video AloBacsi.

Trọng Dy (ghi) – Benhdotquy.net