Rối loạn não: phân loại và các triệu chứng nhận diện

1. Rối loạn não là gì?

Bộ não là trung tâm điều khiển cơ thể. Não là một phần của hệ thần kinh, bao gồm tủy sống và một mạng lưới lớn các dây thần kinh và tế bào thần kinh. Cùng với não, hệ thống thần kinh kiểm soát mọi thứ từ các giác quan đến các cơ trên toàn cơ thể.

Não bị tổn thương có thể ảnh hưởng đến nhiều chức năng khác nhau, bao gồm cả trí nhớ, cảm giác và thậm chí cả tính cách. Rối loạn não bao gồm bất kỳ tình trạng hoặc khuyết tật nào ảnh hưởng đến não, xảy ra do bệnh lý, di truyền hoặc chấn thương.

Đây là một loại rối loạn rộng, có nhiều triệu chứng và mức độ nghiêm trọng khác nhau.

Rối loạn não bao gồm bất kỳ tình trạng hoặc khuyết tật nào ảnh hưởng đến não, xảy ra do bệnh lý, di truyền hoặc chấn thương.

2. Có những loại rối loạn não gì?

2.1. Chấn thương não

Chấn thương não thường do chấn thương cùn. Chấn thương có thể làm hỏng mô não, tế bào thần kinh và dây thần kinh. Tổn thương này ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp của não với phần còn lại của cơ thể. Ví dụ về chấn thương não bao gồm:

• Tụ máu
• Các cục máu đông
• Nhiễm trùng hoặc bầm tím mô não
• Phù não hoặc sưng bên trong hộp sọ

Các triệu chứng của chấn thương não, bao gồm:

• Nôn mửa
• Buồn nôn
• Khó nói
• Chảy máu tai
• Đau đầu
• Tê liệt
• Mất trí nhớ
• Gặp vấn đề với sự tập trung

Sau này, nạn nhân có thể phát triển thêm các triệu chứng khác như:

• Huyết áp cao
• Nhịp tim thấp
• Giãn đồng tử
• Thở không đều

Tùy thuộc vào loại chấn thương bạn gặp phải, phương điều trị có thể bao gồm sử dụng thuốc hoặc phẫu thuật.

Nhiều người bị chấn thương não nghiêm trọng cần phẫu thuật để loại bỏ, sửa chữa các mô bị tổn thương hoặc để giảm áp lực. Những người bị chấn thương não nhẹ có thể không cần điều trị gì ngoài thuốc giảm đau.

Hầu hết những người bị chấn thương não cần phục hồi chức năng, bao gồm tập vật lý trị liệu và liệu pháp ngôn ngữ.

Chấn thương có thể làm hỏng mô não, tế bào thần kinh và dây thần kinh.

2.2. U não

Đôi khi, các khối u hình thành trong não và có thể rất nguy hiểm. Chúng được gọi là khối u não nguyên phát. Trong các trường hợp khác, ung thư ở một nơi khác trong cơ thể di căn đến não, được gọi là khối u não thứ phát hoặc di căn.

Các khối u não có thể là ác tính (ung thư) hoặc lành tính. Các bác sĩ phân loại khối u não thành cấp độ 1, 2, 3 hoặc 4. Cấp độ càng cao sẽ cho thấy mức độ nguy hiểm của khối u.

Nguyên nhân của khối u não phần lớn hiện vẫn chưa được biết rõ. Chúng có thể xảy ra ở mọi người ở mọi lứa tuổi. Các triệu chứng của khối u não phụ thuộc vào kích thước và vị trí của khối u. Các triệu chứng phổ biến nhất của khối u não là:

• Đau đầu
• Co giật
• Tê, ngứa ran ở cánh tay hoặc chân
• Buồn nôn
• Nôn mửa
• Thay đổi trong tính cách
• Khó khăn với chuyển động hoặc thăng bằng
• Những thay đổi về thính giác, lời nói hoặc thị lực.

Việc điều trị bằng biện pháp nào sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau, chẳng hạn như kích thước của khối u, tuổi của bệnh nhân và sức khỏe tổng thể. Các phương pháp điều trị chính cho khối u não gồm: phẫu thuật, hóa trị liệu và xạ trị.

U não là tình trạng các tế bào bất thường tăng trưởng trong não.

»»» Xem thêm: Triệu chứng và những ảnh hưởng lâu dài của chấn thương sọ não

2.3. Bệnh thoái hóa thần kinh

Các bệnh thoái hóa thần kinh khiến não và dây thần kinh bị suy giảm theo thời gian. Bệnh có thể thay đổi tính cách, gây ra sự nhầm lẫn hoặc phá hủy mô não và dây thần kinh của bệnh nhân.

Một số bệnh về não, chẳng hạn như bệnh Alzheimer, có thể phát triển khi bạn già đi. Chúng có thể từ từ làm suy giảm trí nhớ và quá trình suy nghĩ. Các bệnh khác, chẳng hạn như bệnh Tay-Sachs, có tính chất di truyền và xảy ra từ khi bệnh nhân còn nhỏ. Các bệnh thoái hóa thần kinh phổ biến khác bao gồm:

• Bệnh Huntington
• Bệnh xơ cứng teo cơ một bên (ALS) hoặc bệnh Lou Gehrig
• Bệnh Parkinson
• Tất cả các dạng mất trí nhớ

Một số triệu chứng phổ biến của bệnh thoái hóa thần kinh bao gồm:

• Mất trí nhớ
• Hay quên
• Thờ ơ
• Lo âu
• Kích động
• Mất ức chế
• Thay đổi tâm trạng.

Các bệnh thoái hóa thần kinh gây ra tổn thương vĩnh viễn, vì vậy các triệu chứng có xu hướng trở nên tồi tệ hơn khi bệnh tiến triển. Các triệu chứng mới cũng có khả năng phát triển theo thời gian.

Không có cách chữa khỏi các bệnh thoái hóa thần kinh, nhưng điều trị có thể hữu ích. Mục tiêu của việc điều trị những tình trạng này là cố gắng làm giảm các triệu chứng và giúp bệnh nhân duy trì chất lượng cuộc sống. Điều trị thường liên quan đến việc sử dụng thuốc để kiểm soát các triệu chứng tốt hơn.

Các bệnh thoái hóa thần kinh khiến não và dây thần kinh bị suy giảm theo thời gian.

2.4. Rối loạn sức khỏe tâm thần

Rối loạn sức khỏe tâm thần là một nhóm lớn và đa dạng các vấn đề ảnh hưởng đến các kiểu hành vi của người bệnh. Một số rối loạn sức khỏe tâm thần được chẩn đoán thường xuyên nhất là:

• Phiền muộn
• Lo âu
• Rối loạn lưỡng cực
• Rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD)
• Tâm thần phân liệt

Các triệu chứng của tình trạng sức khỏe tâm thần khác nhau tùy theo tình trạng bệnh. Những người khác nhau có thể trải qua cùng một rối loạn rất khác nhau. Người bệnh nên trao đổi với bác sĩ nếu nhận thấy sự thay đổi trong hành vi, lối suy nghĩ hoặc tâm trạng của mình.

Hai hình thức điều trị chính cho các tình trạng sức khỏe tâm thần là dùng thuốc và liệu pháp tâm lý. Các phương pháp khác nhau hoạt động tốt hơn cho các điều kiện khác nhau. Các chuyên gia cho rằng sự kết hợp của cả hai là hiệu quả nhất.

Nếu bạn nghĩ rằng mình có thể bị rối loạn sức khỏe tâm thần, điều quan trọng là phải nói chuyện và làm việc với bác sĩ để đưa ra kế hoạch điều trị phù hợp với bạn.

Rối loạn sức khỏe tâm thần là một nhóm lớn và đa dạng các vấn đề ảnh hưởng đến các kiểu hành vi của người bệnh.

3. Các yếu tố nguy cơ của rối loạn não

Rối loạn não có thể ảnh hưởng đến bất kỳ ai. Các yếu tố nguy cơ khác nhau đối với các dạng rối loạn não khác nhau.

Chấn thương sọ não là yếu tố nguy cơ thường gặp nhất ở trẻ em dưới 4 tuổi, thanh niên từ 15 – 25 tuổi và người lớn từ 65 tuổi trở lên, theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC).

Các khối u não có thể ảnh hưởng đến mọi người ở mọi lứa tuổi. Nguy cơ cá nhân của bạn phụ thuộc vào di truyền và mức độ tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ từ môi trường như bức xạ.

Tuổi cao và tiền sử gia đình là những yếu tố nguy cơ đáng kể nhất đối với các bệnh thoái hóa thần kinh.

Rối loạn sức khỏe tâm thần rất phổ biến. Bạn có thể bị rối loạn sức khoẻ tâm thần nếu:

• Có tiền sử gia đình về tình trạng sức khỏe tâm thần
• Sống trong môi trường đau thương hoặc căng thẳng
• Có tiền sử lạm dụng rượu hoặc ma túy
• Đã từng bị chấn thương sọ não.

»»» Xem thêm: Xét nghiệm dịch não tủy giúp phát hiện bệnh gì?

4. Rối loạn não được chẩn đoán như thế nào?

Để chẩn đoán rối loạn não, các chuyên gia thần kinh có thể thực hiện một cuộc kiểm tra thần kinh để kiểm tra thị lực, thính giác và sự cân bằng của người bệnh. Bên cạnh đó, bác sĩ cũng có thể yêu cầu người bệnh thực hiện các chẩn đoán hình ảnh như chụp CT, MRI và PET.

Chẩn đoán hình ảnh giúp phát hiện các bất thường ở não.

Ngoài ra, các sĩ cũng có thể cần nghiên cứu chất lỏng từ não và tủy sống của bệnh nhân nhằm phát hiện ra chảy máu trong não, nhiễm trùng và các bất thường khác.

Rối loạn sức khỏe tâm thần thường được chẩn đoán dựa trên đánh giá các triệu chứng và tiền sử của bệnh nhân.

Anh Thi – Benhdotquy.net