Phòng ngừa đột tử: Sống chung hoà bình với bệnh động mạch vành thế nào?

\n

1. Khái niệm bệnh động mạch vành và bệnh mạch vành liệu có giống?

\n

BS có thể giải thích rõ bệnh động mạch vành là gì? Hiện nay khái niệm bệnh động mạch vành và bệnh mạch vành khiến nhiều người bối rối, liệu đây có phải là cùng một bệnh không hay là 2 bệnh khác nhau?

\n

ThS.BS Hoàng Hiệp trả lời: Bệnh động mạch vành là bệnh của động mạch vành, nhưng bản chất của nó là xơ vữa mạch máu tại vị trí động mạch vành. Hay nói cách khác, bệnh động mạch vành chính là xơ vữa động mạch.

\n

Bệnh mạch vành là bệnh động mạch vành, chẳng qua đó chỉ là từ nói ngắn. Bệnh mạch vành cũng là bệnh động mạch vành bản chất là xơ vữa động mạch.

\n

Xơ vữa động mạch có thể xảy ra trên toàn hệ động mạch, ở đâu có động mạch ở đó đều có thể bị xơ vữa. Do đó một người bị động mạch vành cũng có thể bị động mạch cảnh (xơ vữa động mạch cảnh, hẹp động mạch cảnh), phình động mạch chủ bụng, hay xơ vữa động mạch chi dưới,…

\n

Xơ vữa động mạch là khi những nội mạc của mạch máu xơ vữa dần lên. Tế bào động mạch máu bình thường sẽ trơn láng nhưng khi mắc bệnh mảng xơ vữa tích tụ dần. Mảng xơ vữa có thành phần chủ yếu là cholesterol, canxi, các sợi fibrin… tích tụ lâu ngày tạo thành mảng bám làm giảm độ đàn hồi mạch máu. Đồng thời, các mảng xơ vữa còn làm giảm đường kính dòng chảy của mạch máu, khi đó mạch máu đi nuôi ít đi, dẫn đến các bệnh về thiếu máu, chẳng hạn như thiếu máu não, thiếu máu cơ tim,…

\n

2. Vì sao bệnh động mạch vành ngày càng trẻ hoá?

\n

Bệnh động mạch vành trước đây thường hay gắn liền với người cao tuổi. Nhưng thực tế hiện nay nhiều người trẻ, thậm chí có người 28-29 cũng gặp phải tình trạng này. Nguyên nhân nào dẫn đến bệnh động mạch vành và vì sao bệnh này càng trẻ hóa ạ?

\n

ThS.BS Hoàng Hiệp trả lời: Trước tiên, chúng ta phải tìm hiểu về các yếu tố nguy cơ của bệnh động mạch vành, hiểu nôm na là yếu tố nguyên nhân (nguyên nhân mang tính chất trực tiếp hoặc nguy cơ mang tính chất tích lũy). Ngoài tuổi tác thì còn có 4 yếu tố nguy cơ chính, 2 yếu tố nguy cơ phụ.

\n

– Yếu tố nguy cơ chính hàng đầu: hút thuốc lá – kẻ thù số một của bệnh động mạch vành; ngoài ra hút thuốc lá còn gây ung thư phổi, ung thư bao tử,…

\n

– Yếu tố nguy cơ thứ 2: tăng huyết áp. Tăng huyết áp lâu ngày dẫn đến xơ vữa động mạch.

\n

– Yếu tố nguy cơ thứ 3: mỡ máu cao. Mỡ máu càng cao, cholesterol càng nhiều, tích tụ càng nhiều.

\n

– Yếu tố nguy cơ thứ 4: đái tháo đường. Bị đái tháo đường lâu năm sẽ gây tổn thương mạch máu, khi mạch máu bị tổn thương sẽ gây xơ vữa động mạch.

\n

– Hai yếu tố nguy cơ phụ cần lưu ý: béo phì, ít vận động. Những người béo phì thường lười vận động, và nếu lười vận động sẽ gây béo phì.

\n

Hiện nay chúng ta bị ảnh hưởng bởi cuộc sống ở phương Tây quá nhiều, cộng thêm sự phát triển của công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Đi làm không có thời gian khiến các bạn trẻ phải ăn vội hambuger, xúc xích, thức ăn nhanh,… đến chiều lại giải stress, đi nhậu khiến cơ thể nạp quá nhiều dầu mỡ, đạm động vật.

\n

Lối sống này gây thừa cân và dẫn đến rối loạn chuyển hóa, béo phì, cholesterol cao, cuối cùng diễn tiến thành xơ vữa động mạch. Đó là lí do tại sao có những bạn chỉ 25, 28 hay 30 tuổi đã bị nhồi máu cơ tim, thậm chí có người mới 21 tuổi cũng đã mắc phải căn bệnh này.

\n

Chúng ta đang hòa nhập quá nhiều bởi lối sống phương Tây, và mọi người nên biết rằng các nước ở châu Mỹ có số lượng bệnh nhân mắc bệnh động mạch vành cao nhất và tử vong nhiều nhất. Chúng ta đang đi sau những nước đó và dần dần kịch bản sẽ lặp lại. Nếu thay đổi bằng lối lành mạnh, chúng ta có thể sẽ thoát khỏi bi kịch này.

\n

ThS.BS Hoàng Hiệp đã có hơn 16 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực phẫu thuật tim mạch với 2.000 ca mổ tim thành công, trong đó bệnh tim bẩm sinh, bệnh van tim, bệnh động mạch vành, bệnh động mạch chủ ngực… (Ảnh: AloBacsi)

\n

3. Ngoài cơn đau thắt ngực, dấu hiệu nào cảnh báo bệnh động mạch vành?

\n

Đau thắt ngực là dấu hiệu cơ bản và quan trọng nhất để nhận biết bệnh động mạch vành. Vậy cơn đau này được mô tả như thế nào ạ? Ngoài đau thắt ngực, còn dấu hiệu nào cảnh báo bệnh động mạch vành thưa BS?

\n

ThS.BS Hoàng Hiệp trả lời: Khi sử dụng cụm từ “đau thắt ngực” nghĩa là đang ám chỉ về đau tim, đau mạch vành.

\n

Đau thắt ngực điển hình là đau dữ dội, cảm giác như bị dao đâm, bóp nghẹt; những yếu tố kèm theo như choáng váng, hoa mắt, vã mồ hôi, tim đập nhanh, hồi hộp, thậm chí ngất xỉu. Có thể có các yếu tố khởi phát hoặc không. Yếu tố khởi phát như gắng sức, vác nặng, làm việc căng thẳng, quá stress, cảm xúc nóng giận,…

\n

Đặc biệt khi bệnh nhân bị đau ngực, nếu cho nghỉ ngơi, uống thuốc giãn mạch sẽ hết đau ngực. Đó là những đặc điểm, đặc trưng của đau thắt ngực.

\n

Bên cạnh đó một số trường hợp bị động mạch vành nhưng không có dấu hiệu đau, được gọi là “bệnh động mạch vành im lặng”. Người già lớn tuổi, hệ thần kinh bị suy yếu, không thể truyền thông tin tín hiệu đau lên não. Nghĩa là người bệnh không có bất cứ dấu hiệu đau nào, nhưng khi kiểm tra lại thấy động mạch bị hẹp rất nhiều nơi.

\n

Có những trường hợp đau không điển hình: lo lắng căng thẳng, đang ngồi tự nhiên bất chợt đau,… sau đó lại không đau nữa.

\n

Ngoài ra, nên để ý xem người bệnh có yếu tố nguy cơ không, ví dụ như: hút thuốc lá, tiểu đường, mỡ máu, huyết áp cao,… Đó cũng là những dấu hiệu để nghi ngờ người có bị bệnh động mạch vành hay không.

\n

4. Bệnh động mạch vành để lại những biến chứng gì?

\n

Nếu không phát hiện kịp thời, hậu quả của bệnh động mạch vành là gì? Những ai và khi nào nên đến khám bác sĩ để được tư vấn, sàng lọc bệnh động mạch vành? Các biện pháp nào để xác định, chẩn đoán bệnh động mạch vành?

\n

ThS.BS Hoàng Hiệp trả lời: Nếu không phát hiện kịp thời, để bệnh diễn biến lâu hậu quả sẽ tương đối nặng nề.

\n

Mạch vành đã bị hẹp, máu vẫn chảy qua, nhưng nếu đột ngột tắc do mảng xơ vữa bị bung, cục máu đông sẽ bít lại. Có thể hiểu nôm na gia đình đột ngột bị cúp nước khiến mọi sinh hoạt bị đình trệ. Nhồi máu cơ tim cũng thế, khi mạch máu đang chảy đột nhiên bị tắc đột ngột sẽ gây ra bệnh.

\n

Nhồi máu cơ tim là tình trạng ngưng cung cấp máu đột ngột cho cơ tim dẫn đến tổn thương như: đứt dây chằng van hai lá làm hở van 2 lá cấp, thủng vách liên thất, block nhĩ thất, ngưng tim, vỡ tim,… Với những biến chứng nặng nề như vậy, người bệnh cần đến bệnh viện ngay để được xử trí.

\n

Thiếu máu cơ tim cũng tương tự, đau thắt ngực dai dẳng lâu ngày dẫn đến cơ tim bị suy yếu, giãn tim, gây rối loạn nhịp, rung nhĩ, nhịp nhanh hoặc cũng có thể là block nhĩ thất,… phải đặt máy tạo nhịp. Nếu bị suy tim lâu ngày cũng sẽ dẫn đến tử vong.

\n

Những đối tượng nên tầm soát bệnh động mạch vành bao gồm:

\n

– Nam trên 35 tuổi, nếu có hút thuốc lá càng phải đi tầm soát sớm.

\n

– Nữ trên 45 tuổi hoặc tuổi mãn kinh.

\n

– Có triệu chứng đau thắt ngực điển hình.

\n

– Có các yếu tố nguy cơ chính của bệnh động mạch vành: hút thuốc lá, tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu.

\n

– Bệnh nhân tiểu đường, cao huyết áp có biến chứng như đột quỵ, liệt nửa người,…

\n

– Nhóm đối tượng bị tắc mạch đùi, xơ vữa động mạch cảnh,… cũng nên đi tầm soát, kiểm tra bệnh động mạch vành.

\n

Xem thêm >>> Điểm danh những biện pháp hiệu quả giúp ngừa đột quỵ tuổi tứ tuần

\n

5. Liệu có phải đặt stent, mổ bắc cầu sẽ chữa khỏi hẳn bệnh động mạch vành?

\n

Các biện pháp điều trị bệnh động mạch vành hiện nay? Nhiều bạn đọc có chung một thắc mắc: Liệu có phải đặt stent, mổ bắc cầu xong là đã chữa khỏi hẳn bệnh động mạch vành? Mong được ThS.BS Hoàng Hiệp giải đáp.

\n

ThS. BS Hoàng Hiệp trả lời: Khi đến bệnh viện, bệnh nhân sẽ được bác sĩ khám lâm sàng và hỏi các yếu tố nguy cơ, sau đó đánh giá.

\n

Ví dụ, về cận lâm sàng, đo điện tim là đơn giản nhất để phát hiện được tim bị thiếu máu hay đang nhồi máu cấp tính; siêu âm tim để đánh giá sức co bóp của tim và các van tim hoạt động như thế nào. Hoặc điện tim gắng sức để đánh giá khả năng gắng sức của tim.

\n

Khi bệnh nhân có điện tim gắng sức dương tính, bác sĩ sẽ cân nhắc chỉ định chụp mạch vành. Với chụp cắt lớp điện toán đa lát cắt (MSCT), bác sĩ sẽ thấy cấu trúc mạch vành bị hẹp ở vị trí nào. Tuy nhiên MSCT vẫn chưa chính xác bằng DSA.

\n

Chụp DSA sẽ thấy được 3 nhánh động mạch vành, vị trí hẹp, tỷ lệ hẹp, sau đó sẽ có phương án điều trị thích hợp.

\n

Điều trị có nhiều mức độ: điều trị triệu chứng, điều trị biến chứng của bệnh, điều trị tái tưới máu và điều trị triệt để tận gốc.

\n

Theo đó, đặt stent, mổ mắc cầu thuộc cấp độ điều trị là tái tưới máu (bệnh vẫn còn nguyên, chỉ để cải thiện dòng chảy của máu đến nuôi tế bào cơ tim) giúp người bệnh sớm hồi phục, trở lại sinh hoạt bình thường, nhưng vẫn chưa phải là điều trị tận gốc.

\n

Để điều trị tận gốc là làm mảng xơ vữa thoái hóa dần, tan dần, hoặc điều trị phòng ngừa chống tái phát.

\n

Trích trong video Bí quyết “chung sống hoà bình” với bệnh động mạch vành phát sóng trên kênh youtube Video AloBacsi.

\n

Trọng Dy (ghi) – Benhdotquy.net

\n