Đột tử tim và đột quỵ tim có giống nhau?

1. Thưa bác sĩ, đột quỵ tim là gì?

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương: Đột quỵ tim, tiếng Anh còn gọi là Heart stroke, là cách gọi của người dân (người ngoài ngành Y) muốn chỉ đến nhồi máu cơ tim cấp. Đột quỵ tim là tên gọi thay thế của nhồi máu cơ tim cấp. Nhồi máu cơ tim cấp (hay đột quỵ tim) là tình trạng cơ tim bị thiếu máu nuôi và hoại tử do mạch vành (mạch máu nuôi cơ tim) bị tắc nghẽn đột ngột bởi cục huyết khối trong lòng mạch. >>> Xem thêm: Đột quỵ tim: Nguyên nhân, dấu hiệu và chi phí điều trị

2. Đột tử tim và đột quỵ tim có phải là một không?

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương: Đột tử tim và đột quỵ tim không phải là một, chúng khác nhau. Đột tử tim (sudden cardiac death) lại là biến cố tim ngừng đập đột ngột. Một người đang bình thường đột nhiên gục xuống, và hầu hết tử vong nhanh chóng, trừ khi được cấp cứu đưa vào bệnh viện kịp thời.Đột tử tim có thể xảy ra do nguyên nhân nhồi máu cơ tim cấp (đột quỵ tim), hoặc do rối loạn nhịp tim trầm trọng (cơn nhịp nhanh thất, rung thất, hội chứng Brugada…). Chúng ta có thể hình dung trái tim là “động cơ” chính của cơ thể, có vai trò bơm máu, đem chất dinh dưỡng đến nuôi dưỡng mọi cơ quan. “Động cơ” này sẽ ngừng hoạt động khi xảy ra hai trường hợp: bị “nghẹt xăng” hoặc bị “cúp điện”. “Nghẹt xăng” là khi ống dẫn (chính là động mạch vành nuôi tim) bị tắc nghẽn, dòng máu không đến nuôi dưỡng tế bào tim được. Đây là bệnh nhồi máu cơ tim cấp. Ngoài ra, tim đập được là nhờ có một “máy phát điện” nhỏ phát ra dòng điện liên tục đều đặn và lan truyền đi khắp trái tim nhờ hệ thống “dây điện”. Khi bộ “máy phát điện” này bị suy yếu, hoặc hệ thống “dây điện” bị chập, tim sẽ bị “cúp điện”, ngừng hoạt động. Đây là bệnh loạn nhịp tim.

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương

3. Những nguyên nhân nào khiến một người đột quỵ tim?

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương: Nguyên nhân gây ra nhồi máu cơ tim cấp (đột quỵ tim) là do mảng xơ vữa trong lòng mạch vành bị nứt hoặc vỡ, các tế bào máu gồm tiểu cầu và hồng cầu đến bám vào, tạo thành cục huyết khối gây bít tắc đột ngột lòng mạch, ngưng cấp máu nuôi cơ tim phía xa, dẫn đến cơ tim bị thiếu máu nuôi. Nếu tình trạng này kéo dài sẽ đưa đến hoại tử cơ tim, gây suy tim hoặc đột tử.

4. Có phải người lớn tuổi mới dễ bị đột tử hoặc đột quỵ, người trẻ khỏe sẽ an toàn?

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương: Lớn tuổi là một yếu tố nguy cơ độc lập của bệnh lý tim mạch, tất cả các cơ quan bộ máy trong cơ thể của người lớn tuổi đều “cũ” nên dễ xảy ra trục trặc và xuất hiện biến cố bất thường hơn người trẻ, điều này là điều không thể cải hoàn. Tuy nhiên, người trẻ, khỏe mạnh, thường xuyên luyện tập thể thao cũng không phải là an toàn tuyệt đối đối với đột tử tim. Lý do đó là một tỉ lệ nhỏ đột tử tim xảy ra do các loạn nhịp tim nghiêm trọng xuất phát từ bệnh lý bất thường điện học bẩm sinh ở tim, không đoán trước được. do vậy, thỉnh thoảng chúng ta vẫn thường bàng hoàng khi nghe tin người trẻ khỏe mạnh lại đột ngột ra đi vì cơn đột tử tim không báo trước. Nhưng nhìn chung, tính theo số đông, thì các yếu tố làm tăng nguy cơ đột quỵ tim bao gồm: Các yếu tố nguy cơ không thay đổi được: – Tuổi tác: càng lớn tuổi thì nguy cơ tim mạch càng gia tăng. – Giới tính: Nam giới có nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao hơn nữ giới. – Tiền sử gia đình: Nếu có người thân mắc bệnh tim mạch, đột quỵ thì nguy cơ bạn cũng mắc các bệnh này cao hơn. Các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được: – Cao huyết áp. – Hút thuốc, rượu bia. – Tăng cholesterol máu (lượng mỡ trong máu cao). – Tiểu đường, kháng insulin. – Thừa cân, béo phì. – Lười vận động.

5. Dấu hiệu nào nhận biết một người bị đang đột quỵ tim?

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương: Đột quỵ tim có thể xảy ra bất ngờ, với tình huống một người đang bình thường thì đột ngột gục xuống, lay gọi không nhận biết, thở rất yếu hoặc ngưng thở, mạch cũng không còn cảm nhận rõ hoặc mất mạch, và họ tử vong nhanh chóng nếu không được hồi sinh tim phổi đúng cách và nhanh chóng đưa đến bệnh viện gần nhất cấp cứu. Nhưng cũng có những trường hợp đột quỵ tim được cảnh báo trước vài giờ với các dấu hiệu như: – Cơn đau thắt ngực. Người bệnh có cảm giác đau tức, đè nặng, xoắn vặn trong lồng ngực, sau xương ức hoặc ngực trái, mức độ nặng, xảy ra khi ngồi nghỉ, kéo dài trên 15 phút, đau lan ra sau lưng, lên cổ, cằm, vai hoặc cánh tay. Trong cơn đau có kèm mệt, hồi hộp, khó thở, vã mồ hôi, hốt hoảng hoặc ngất xỉu, đau không giảm khi ngậm hay xịt thuốc nitrate. – Một số trường hợp đặc biệt như người cao tuổi, phụ nữ hoặc bệnh nhân đái tháo đường có thể không có triệu chứng đau ngực, nhưng có triệu chứng tương đương là khó thở, thay đổi tri giác, ngất hoặc tụt huyết áp < 90/60 mmHg.

6. Khi ai đó bị đột quỵ tim, cần xử trí như thế nào? 

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương: Một số nguyên tắc cơ bản khi sơ cứu cho người bị nhồi máu cơ tim cấp (đột quỵ tim): – Đặt bệnh nhân nằm ngửa, chân thấp, đầu bằng (có thể lót gối hay mền mỏng), nới lỏng thắt lưng, quần áo để giúp máu lưu thông dễ dàng. – Gọi 115 hoặc số điện thoại khẩn cấp của bệnh viện gần nhất. Nếu không thể chờ xe cấp cứu đến, hãy chủ động thuê taxi hoặc tự mình chở bệnh nhân đến bệnh viện. – Cho bệnh nhân nhai và nuốt một viên aspirin (nếu bệnh nhân còn tỉnh và nuốt được) trong khi chờ cấp cứu. Aspirin giúp ngăn ngừa tình trạng đông máu, giảm nguy cơ tổn thương tim. Không dùng aspirin nếu bệnh nhân bị dị ứng với thuốc hoặc không tỉnh táo để nuốt thuốc (nuốt sặc có khi tử vong còn nhanh hơn) – Ép tim ngoài lồng ngực (Hồi sinh tim phổi – CPR): Tiến hành càng sớm càng tốt vì cứ mỗi 1 phút chậm trễ thì người bệnh mất đi 10% cơ hội được cứu sống. Nếu bạn biết cách hồi sinh tim phổi thì hãy thực hiện, nếu không biết cách thì tốt nhất là đặt bệnh nhân ở nơi an toàn, thoáng đãng và nhanh chóng đưa đến bệnh viện cấp cứu. Những cách sai lầm trong sơ cứu bệnh nhân đột quỵ tim (người gặp nạn, nạn nhân) đó là: không đưa nạn nhân ra nơi an toàn thực hiện sơ cứu (như tiến hành sơ cứu ngay tại giữa đường lộ, giữa công trường…), quá nhiều người tập trung xung quanh nạn nhân chỉ vì tò mò chứ không giúp ích gì được mà ngược lại còn “tranh thở” với nạn nhân, chậm trễ gọi 115 vì lo làm những việc khác, áp dụng những biện pháp dân gian (cạo gió, vắt chanh vào miệng) hoặc ép tim theo kiểu đạp, nhảy thình thịch trên ngực bệnh nhân ngưng tim…sẽ làm mất cơ hội vàng cứu mạng sống của họ.

Đột quỵ tim sẽ rất nguy hiểm đến tính mạng, vì vậy khi thấy người bệnh có dấu hiệu cần đưa đi cấp cứu càng sớm càng tốt.

7. Điều trị đột quỵ tim sẽ ra sao?

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương: Điều trị quỵ tim sẽ bao gồm hồi sức tích cực cho bệnh nhân song song với điều trị tái lưu thông động mạch vành bị tắc nghẽn cấp cứu. Các phương pháp điều trị tái lưu thông mạch vành bị tắc nghẽn trong nhồi máu cơ tim cấp gồm: – Thuốc tiêu sợi huyết (streptokinase, rt-PA): Sử dụng khi bệnh nhân đến bệnh viện sớm và bệnh viện không có phòng thông tim; – Chụp mạch vành, nong đặt stent; – Mổ bắc cầu động mạch vành. Chụp động mạch vành: Bác sĩ dùng 1 ống thông nhỏ, dài, mềm được luồn từ động mạch quay hoặc động mạch đùi hướng vào tim, đi đến động mạch vành. Qua ống thông, bác sĩ sẽ bơm thuốc cản quang, ghi lại hình ảnh mạch vành. Bác sĩ sẽ đưa stent vào vị trí mạch vành bị tắc, bung stent, nong mạch máu rộng ra, giúp dòng máu lưu thông lại bình thường. Phẫu thuật bắc cầu động mạch vành: Bác sĩ lấy 1 đoạn mạch máu từ bộ phận khác của cơ thể, làm cầu nối phía trước và phía sau chỗ tắc, giúp máu đi qua chỗ cầu nối mới. Phẫu thuật bắc cầu thường thực hiện khi hẹp mạch vành nặng, kéo dài lan tỏa không thể đặt stent được.

8. Người bệnh có thể gặp biến chứng nào sau đột quỵ tim không?

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương: Đột quỵ tim thường xảy ra khi tắc đột ngột nhánh động mạch vành lớn, động mạch vành chính, diện nhồi máu cơ tim rộng. Do đó, sau ca cấp cứu đột quỵ tim thành công, nghĩa là bệnh nhân tạm thời thoát khỏi cửa tử, thì bệnh nhân vẫn có thể phải đối diện với các biến chứng nghiêm trọng của nhồi máu cơ tim cấp diện rộng, như: – Suy tim nặng hoặc sốc tim: Người bệnh khó thở, huyết áp thấp cần được hỗ trợ máy thở, thuốc vận mạch, dụng cụ hỗ trợ tim (bóng đối xung động mạch chủ),… – Rối loạn nhịp, có thể cần đặt máy tạo nhịp; – Hở van 2 lá nặng do đứt dây chằng lá van; – Thủng cơ tim ở vách liên thất gây thông nối thất trái và thất phải; – Thủng vách tim ở thành tự do gây tràn máu màng tim hoặc vỡ tim.

9. Tiên lượng của một người sau đột quỵ tim sẽ như thế nào?

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương: Tiên lượng của một người được cứu sống sau đột quỵ tim nhìn chung là không khả quan. Bởi vì thứ nhất, bệnh nhân có thể phải đối diện với các biến chứng và di chứng sau nhồi máu cơ tim cấp nặng, như suy tim, loạn nhịp tim trầm trọng phải đặt máy tạo nhịp suốt đời… Bên cạnh đó, sự kiện đột quỵ tim còn là lời báo động của bệnh lý xơ vữa động mạch đang âm thầm diễn ra ở tất cả các động mạch khác trong cơ thể, như động mạch não (bệnh nhân sau đột quỵ tim có nguy cơ đột quỵ não tăng cao nhiều lần so với người chưa gặp biến cố này), động mạch mắt, động mạch chi dưới… Vì thế, bệnh nhân sẽ phải được tầm soát tất cả các nguy cơ này và sử dụng thuốc dài hạn (để giảm thiểu các nguy cơ đó xuất hiện) thường đã được lồng ghép trong phác đồ điều trị bệnh tim mạch của bệnh nhân.

10. Làm sao để phòng ngừa đột quỵ tim

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương: Bệnh đột quỵ tim là bệnh có thể phòng ngừa được, cách phòng ngừa chính là: Tuân thủ lối sống lành mạnh – Đây là biện pháp hữu hiệu nhất để phòng tránh các bệnh lý tim mạch, trong đó có bệnh mạch vành. – Ngưng hút thuốc lá, tránh hút thuốc lá thụ động – Thể dục thường xuyên, tối thiểu 30 – 45 phút mỗi ngày, các ngày trong tuần. Có thể đi bộ, chạy bộ, chạy xe đạp, bơi lội, đánh cầu lông, bóng bàn, đánh golf, tập yoga, thể dục nhịp điệu, thiền,..tùy theo tình trạng sức khỏe mỗi người; tránh căng thẳng trong cuộc sống và công việc. – Giảm cân nếu dư cân, béo phì (khi BMI >23): đặt mục tiêu giảm từ 5% đến 7% cân nặng trong vòng mỗi 6 tháng đến khi đạt cân nặng lý tưởng (BMI từ 18 – 22) – Chế độ ăn tốt cho tim mạch:

• • Ăn ít chất béo, thịt mỡ, chất bột đường, thực phẩm đóng hộp, thức ăn nhanh, hạn chế muối, giảm rượu bia.
  • Nên ăn cá, thịt gia cầm; nên ăn nhiều trái cây, rau, củ, quả, hạt, thực phẩm tươi sống, organic.

Điều trị tốt các bệnh lý đi kèm: – Kiểm soát lượng đường trong máu nếu bạn có đái tháo đường – Điều trị ổn định huyết áp và mỡ máu Tầm soát bệnh lý tim mạch định kỳ mỗi năm từ năm 20 tuổi.

Benhdotquy.net