Đột quỵ do tăng huyết áp: Hiểu đúng để phòng ngừa tốt hơn!

1. Đột quỵ do tăng huyết áp là gì?

ThS.BS Nguyễn Mạnh Cường trả lời: Nhiều người lầm tưởng huyết áp và đột quỵ không liên quan với nhau nhưng thực tế chúng có mối liên quan vô cùng mật thiết. Hiện, người ta chia đột quỵ thành 2 dạng chủ yếu là đột quỵ do nhồi máu não và đột quỵ do xuất huyết não.

Huyết áp là áp lực do mạch máu tác động lên thành mạch. Theo đó, khi áp lực này tăng cao sẽ gây ra tình trạng tăng huyết áp. Việc huyết áp tăng cao như vậy sẽ khiến mạch máu bị xơ vữa, cứng lại, kết hợp với các yếu tố nguy cơ khác làm cho mãng xơ vữa càng tăng nên khiến các mạch hẹp dần. Từ đó dẫn đến tắc mạch máu, hay còn gọi là đột quỵ nhồi máu não.

Dạng đột quỵ thứ hai là đột quỵ là xuất huyết não. Khi huyết áp tăng, áp lực trong thành mạch tăng cao lên tác động đến thành mạch máu làm cho mạch máu bị yếu, mềm, dễ bị vỡ dẫn đến tình trạng xuất huyết não.

Như vậy, có thể 2 bệnh cảnh đột quỵ và tăng huyết áp có mối liên quan rất mật thiết với nhau.

2. Mức độ nguy hiểm của đột quỵ do tăng huyết áp là như thế nào?

ThS.BS Nguyễn Mạnh Cường trả lời: Tỷ lệ tử vong ở bệnh nhân đột quỵ do tăng huyết áp rất cao, dao động từ 60 – 70%. Nguyên nhân gây ra tình trạng này là do tăng huyết áp kéo dài gây ảnh hưởng đến cả mạch máu não, tim và cơ quan khác. Khi đột quỵ xảy ra, nó sẽ kéo theo các cơ quan khác bị ảnh hưởng dẫn đến tỷ lệ tử vong tăng cao.

ThS.BS Nguyễn Mạnh Cường, Trưởng khoa Tim mạch, Bệnh viện Đột quỵ Tim mạch Cần Thơ

3. Thực trạng đột quỵ do tăng huyết áp tại miền Tây như thế nào? 

ThS.BS Nguyễn Mạnh Cường trả lời: Trong thời gian qua, bệnh viện Đột quỵ Tim mạch Cần Thơ ghi nhận khoảng 70 – 80% bệnh nhân bị đột quỵ do tăng huyết áp. Trong đó, 80% đột quỵ liên quan đến nhồi máu não và 20% đột quỵ là do xuất huyết não.

Trong nhóm bệnh nhân bị đột quỵ xuất huyết não, khoảng 80 – 90% xuất huyết não là do tăng huyết áp và 10% là do nguyên nhân khác.

4. Không điều trị huyết áp, ngưng thuốc hay lơ đễnh trong việc sử dụng thuốc sẽ dẫn đến hậu quả gì?

ThS.BS Nguyễn Mạnh Cường trả lời: Trong thực tế lâm sàng, bệnh viện Đột quỵ Tim mạch Cần Thơ từng điều trị cho rất nhiều bệnh nhân bị đột quỵ não ở độ tuổi từ 27 – 30 tuổi. Nguyên nhân gây đột quỵ ở các trường hợp này chủ yếu là do chủ quan vì cho rằng mình còn trẻ mà lơ đễnh trong việc điều trị bệnh cao huyết áp.

Một số bệnh nhân thấy mình bị huyết áp cao nhưng không uống thuốc, kèm theo đó là các yếu tố nguy cơ như hút thuốc, uống rượu bia kéo dài. Do các yếu tố nguy cơ cứ cộng dần nên dù họ còn rất trẻ vẫn dẫn đến đột quỵ sớm.

Việc không điều trị huyết áp kịp thời sẽ dẫn đến tình trạng mạch máu xơ vữa, hẹp, gây ra các biến chứng khác như tim, thận, mắt. Theo đó, nếu các yếu tố nguy cơ cứ cộng gộp dần sẽ khiến người bệnh bị tai biến mạch máu não sớm.

Vì vậy, điều quan trọng là chúng ta phải phát hiện sớm tăng huyết áp và có phương pháp điều trị kịp thời, như vậy mới giảm được nguy cơ đột quỵ.

5. Liệu có phải bệnh nhân tăng huyết áp dễ bị đột quỵ vào buổi sáng? 

ThS.BS Nguyễn Mạnh Cường trả lời: Trên thực tế, có khá nhiều trường hợp đột quỵ do tăng huyết áp xảy ra vào buổi sáng. Nguyên nhân là do vào buổi sáng thời tiết thường trở lạnh, đặc biệt là ở vùng có nhiệt độ thay đổi, biên độ giao động cao, thời tiết lạnh khiến mạch máu bị co lại làm cho người bệnh huyết áp tăng cao hơn so với người bình thường. Khi đó, nếu bệnh nhân không uống thuốc và điều chỉnh huyết áp kịp thời sẽ khiến các mạch máu mềm, dễ vỡ dẫn đến đột quỵ.

6. Dấu hiệu nhận biết dấu hiệu đột quỵ do tăng huyết áp là gì?

ThS.BS Nguyễn Mạnh Cường trả lời: Huyết áp cao thường diễn tiến âm thầm, từ từ khiến cho các mạch máu bị hẹp dần.

Biểu hiện của người bị đột quỵ do tăng huyết áp là đột ngột đau đầu dữ dội, chóng mặt, hoa mắt, dễ té ngã. Bên cạnh đó, bệnh nhân có thể có biểu hiện khác như thiếu máu cơ tim. Đó là những dấu hiệu mà bệnh nhân huyết áp cao cần lưu ý để đi khám và tầm soát kịp thời.

Xem thêm >>> Y học cổ truyền giúp ích gì trong việc cải thiện rối loạn chức năng tim mạch?

7. Dự phòng đột quỵ cho người bệnh tăng huyết áp như thế nào?

ThS.BS Nguyễn Mạnh Cường trả lời: Để phòng ngừa đột quỵ do tăng huyết áp, bệnh nhân buộc phải kiểm soát tốt huyết áp của mình. Một người có huyết áp bình thường là 140mmHg. Đối với người có kèm theo bệnh nền như tiểu đường hay bệnh lý tim mạch, mục tiêu huyết áp là khoảng 120 – 130mmHg. Như vậy, người bệnh tăng huyết áp cần phải uống thuốc và sinh hoạt điều độ để mức độ huyết áp nằm ở mức ổn định.

Để đạt mức độ huyết áp ổn định, bệnh nhân chúng ta phải trải qua một quá trình. Đầu tiên, người bệnh phải có chế độ ăn không ăn quá mặn, tức là bữa ăn hạn chế nước mắm, nước tương, muối, món kho, các loại mắm và đồ hộp. Những thực phẩm đó sẽ làm cho hàm lượng muối rất cao nên dễ khiến huyết áp tăng cao, khó kiểm soát.

Thứ hai, bệnh nhân phải bỏ yếu tố nguy cơ khác như hút thuốc lá bởi yếu tố này phối hợp với tăng huyết áp sẽ dẫn đến đột quỵ rất nhanh. Bên cạnh đó, người tăng huyết áp nên hạn chế rượu bia. Ví dụ như trong một bữa ăn, họ chỉ nên uống một ly rượu nhỏ hoặc một lon bia.

Thứ ba, người bệnh cần hạn chế ăn dầu mỡ, tạng động vật vì những thực phẩm này sẽ làm cho mỡ máu tăng cao dẫn đến mạch máu xơ vữa nhanh hơn.

Ngoài ra, để điều trị tăng huyết, cần có sự phối hợp của bác sĩ và người bệnh. Bệnh nhân cần đi khám thường xuyên và theo dõi huyết áp hằng ngày. Đồng thời, người bị cao huyết áp cần sớm tầm soát đột quỵ để có phương pháp điều trị và phòng ngừa tốt hơn.

Chuyện tăng huyết áp sẽ theo bệnh nhân suốt đời. Vì vậy, người bệnh cần học cách sống chung và kiểm soát nó bằng cách sử dụng uống thuốc lâu dài theo chỉ định của bác sĩ và thay đổi lối sống, Khi điều chỉnh huyết áp ổn định, người bệnh sẽ vui vẻ và hạnh phúc hơn.

Trích trong Livestream “Đột quỵ do tăng huyết áp – hiểu đúng để phòng ngừa tốt hơn” phát sóng trên kênh youtube Video AloBacsi.

Trọng Dy (ghi) – Benhdotquy.net