Cần lưu ý để phục hồi chức năng tốt sau đột quỵ?

1. Bệnh nhân đột quỵ vẫn còn yếu sau 24 giờ điều trị, liệu có buộc phải tập vật lý trị liệu?

Chào BS, tôi nghe nói rằng bệnh nhân đột quỵ nên tập vật lý trị liệu sau 24 giờ sau khi được cấp cứu. Vậy với người bệnh sức khoẻ chưa được tốt có bắt buộc phải tập sau 24 giờ không ạ?

BS.CK2 Huỳnh Tấn Vũ trả lời: Người ta thường khuyên bệnh nhân đột quỵ nên tập vật lý trị liệu từ 24 giờ sau điều trị đến 3 tháng. Song, ở giai đoạn cấp, bệnh nhân chỉ nên tập thụ động để không bị co rút tay chân, cứng khớp.

Tuy nhiên, việc bệnh nhân liệu có nên tập vật lý trị liệu khi tình trạng bệnh nặng hay không sẽ còn phụ thuộc vào đánh giá của bác sĩ. Theo đó, nếu bệnh nhân điểm Glasgow < 6 thì phải trì hoãn tập, lúc này các bác sĩ sẽ có chỉ định cụ thể.

BS.CK2 Huỳnh Tấn Vũ – Trưởng đơn vị Điều trị ban ngày, Bệnh viện Đại học Y dược TPHCM

2. Người stress thường xuyên có dễ bị đột quỵ?

Thưa BS, những người làm việc trong môi trường nào dễ bị đột quỵ nhất? Hiện nay công việc của tôi khá căng thẳng nên tôi cũng rất lo lắng. Ở độ tuổi khoảng 30 như tôi thì có dễ bị đột quỵ không nêu phải thường xuyên đối mặt với stress như vậy? Xin cảm ơn BS.

ThS.BS Nguyễn Anh Trung trả lời: Có rất nhiều môi trường làm việc có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ của một người.

Đặc biệt, người thường xuyên làm việc trong môi trường căng thẳng nên tầm soát đột quỵ vì tình trạng căng thẳng dễ khiến cho mạch máu bị xơ vữa. Nhiều người khi căng thẳng thường tìm đến các cách để giải toả như uống rượu bia, hút thuốc. Chính điều này lại càng làm tăng nguy cơ đột quỵ hơn nữa.

Khi bệnh nhân đến tầm soát đột quỵ, họ sẽ được chụp MRI, đánh giá về mạch máu, mỡ máu có cao hay không, có bị tiểu đường hay cao huyết áp không. Khi đó, bệnh nhân sẽ được tư vấn điều trị để những bệnh đó không ảnh hưởng đến não, từ đó có cuộc sống khỏe mạnh hơn.

3. Bệnh nhân bị bán trật khớp vai do đột quỵ nên tập phục hồi thế nào?

BS cho em hỏi bệnh nhân bị bán trật khớp vai do di chứng tai biến mạch máu não với sức cơ bậc 2 thì cần tập những bài tập gì và dùng nhưng dụng cụ gì sẽ phù hợp ạ?

BS.CK2 Huỳnh Tấn Vũ trả lời: Bán trật khớp vai có nhiều giai đoạn và mức độ. Bệnh nhân cần đến với chuyên khoa và có chế độ tập luyện thích hợp. Khi bệnh nhân đến khám và đánh giá, bác sĩ sẽ tư vấn cho gia đình một cách phù hợp để mang lại hiệu quả tốt nhất cho người bán trật khớp vai.

4. Liệu có nên châm cứu sau đột quỵ?

Tôi có người thân đang bị đột quỵ. Hiện nay, để người bệnh tập vật lý trị liệu, gia đình tôi có nhờ đến nhân viên y tế biết châm cứu đến nhà để châm cứu mỗi tuần cho bệnh nhân. Thưa BS, việc làm này có mang lại hiệu quả hay không và liệu có phương pháp nào hiệu quả như châm cứu hoặc tốt hơn không ạ?

BS.CK2 Huỳnh Tấn Vũ trả lời: Hiện nay, nhiều bệnh nhân sau đột quỵ đến bệnh viện y học cổ truyền để được châm cứu hay xoa bóp bấm huyệt. Theo tôi, bệnh nhân nên kết hợp cả tập vật lý trị liệu với châm cứu, bấm huyệt để đạt hiệu quả cao trong phục hồi chức năng. Thầy thuốc sẽ đánh giá và tiên lượng bệnh nhân sử dụng phương pháp nào để đạt được trong việc hướng bệnh nhân về phục hồi vận động, tâm thần.

Phương pháp y học cổ truyền tác động vào huyệt để mang lại cơ lực tốt nhất. Tất cả dụng cụ hỗ trợ cho mạnh cơ, chỉ có tập luyện mới đi được. Nhiều người nghĩ châm cứu và dùng sung điện là đi được. Cách làm trên sẽ giúp máu huyết lưu thông. Nếu bệnh nhân muốn đi được, họ phải tập đi. Bác sĩ sẽ đánh giá cơ lực, phản xạ và tất cả vấn đề. Phương pháp châm cứu, vật lý trị liệu điều hỗ trợ tốt cho việc phục hồi vận động.

5. Bị lên máu vì thức khuya, liệu có nguy hiểm?

Mẹ em dễ bị lên máu khi thức khuya vì hay bán điểm tâm vào buổi sáng. Mẹ em cũng bị đa khớp. Xin bác sĩ đưa ra lời khuyên cho mẹ em.

ThS.BS Nguyễn Anh Trung trả lời: Theo như bạn kể, có thể thấy mẹ của bạn bị cao huyết áp do ảnh hưởng từ việc thức khuya vì công việc. Tuy nhiên, bác sĩ không thể nào khuyên mẹ bạn làm một công việc mới. Do đó, tốt nhất bạn nên chăm sóc cho mẹ bạn tốt hơn và để cho mẹ bạn nghỉ ngơi nhiều hơn.

Thời gian sinh lý của con người là làm việc ban ngày, nghỉ ngơi ban đêm. Tuy nhiên, một số người trái giờ nên làm việc sẽ gây ảnh hưởng đến huyết áp. Khi đó, cách tốt nhất là người bệnh phải tìm công việc mới để đảm bảo sức khỏe, nhất là người lớn tuổi. Bởi khi tuổi tác đã lớn, hệ tim mạch cũng trở nên yếu ớt hơn. Do đó, mẹ bạn cần có công việc khác để giảm tải cho hệ thống tim mạch của mình.

Vấn đề thứ 2 mẹ bạn đang gặp phải là viêm đa khớp. Thông thường, người lớn tuổi thường gặp tình trạng thoái hoá khớp. Đối với trường hợp như vậy, mẹ bạn cần tìm đến bác sĩ cơ xương khớp để được đánh giá tình trạng và mức độ đang ở giai đoạn nào, có cần điều trị hay không hoặc chỉ tập vật lý trị liệu để cải thiện. tình trạng thoái hoá khớp.

ThS.BS Nguyễn Anh Trung – Trưởng khoa Ngoại, Bệnh viện Đột quỵ Tim mạch Cần Thơ

6. Đau nhức xương khớp hậu đột quỵ, làm sao khắc phục?

Chồng tôi bị đột quỵ gần 3 năm nay, di chứng để lại là đau nhức các khớp như khớp vai, khớp gối, cổ xương, mô bàn chân. Có cách nào để khắc phục tình trạng này hay không?     

BS.CK2 Huỳnh Tấn Vũ trả lời: Sau 3 năm, bệnh nhân đột quỵ đã chuyển sang giai đoạn hồi phục mãn tính. Khi đã suy yếu sau bệnh tật, người bệnh có thể bộc phát nhiều bệnh cảnh khác, hay còn gọi là đa bệnh thái. Vì vậy, sau đột quỵ, chồng của bạn có thể gặp nhiều bệnh cảnh do ít vận động. Bởi trên thực tế, ngay cả người bình thường nếu ít vận động cũng bị teo cơ, cứng khớp.

Vì vậy, theo tôi bạn nên đưa chồng bạn đến bệnh viện khám để bác sĩ tầm soát thêm một số bệnh cảnh nữa. Theo đó, bác sĩ sẽ hướng dẫn cách chăm sóc hiệu quả giúp bệnh nhân chống teo cơ cứng khớp, góp phần phục hồi vận động.

7. Lưu ý gì để phục hồi chức năng tốt sau đột quỵ?

Để phục hồi chức năng tốt sau đột quỵ, chúng ta cần lưu ý điều gì?

BS.CK2 Huỳnh Tấn Vũ trả lời: Để phục hồi chức năng tốt sau đột quỵ, bệnh nhân cần phải có ý chí tập luyện. Thông thường, bệnh nhân sau đột quỵ thường gặp trạng thái mệt mỏi, từ đó dẫn đến việc không có sức để tập luyện. Một số bệnh nhân còn rơi vào trạng thái trầm cảm, rối loạn nhận thức và hành vi do bi quan. Bởi từ một người bình thường, bệnh nhân đột quỵ bổng trở thành một người bị liệt, phải phụ thuộc hoàn toàn vào gia đình.

Theo đó, nếu có thể vượt qua những rối loạn này, đồng thời có sự hỗ trợ, động viên từ gia đình thì người bệnh có thể tự vươn lên và đem lại kết quả tốt hơn. Song, điều quan trọng hơn chính là bác sĩ sẽ khám, đánh giá và chỉ định các bài tập hướng dẫn tập sao cho đúng.

Một số người không tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ. Từng có trường hợp bệnh nhân tập luyện được 2 tuần, sau khi bác sĩ hẹn 1 tháng sau quay để kiểm tra đánh giá thì bệnh nhân lại tìm đến bác sĩ khác nhưng cũng không điều trị khỏi. Khi quay trở lại với bác sĩ điều trị ban đầu, bệnh nhân đã chuyển sang quá trình mạn tính, cứng teo cơ rất khó phục hồi.

Bên cạnh việc tuân thủ theo những hướng dẫn của bác sĩ, vấn đề tiên quyết giúp quá trình phục hồi diễn ra nhanh chóng chính là bệnh nhân phải nổ lực tập luyện kết hợp với sử dụng thuốc đúng theo chỉ định. Chính những điều này mới tạo nên sự đồng bộ trong quá trình phục hồi cho bệnh nhân bị liệt do đột quỵ.

Xem thêm >>> Phần 1: Giải đáp thắc mắc về vật lý trị liệu sau đột quỵ

Trích trong Livestream “Giải đáp thắc mắc về vật lý trị liệu cho bệnh nhân sau đột quỵ” phát sóng trên kênh youtube Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ

Trọng Dy (ghi) – Benhdotquy.net