Cuộc chạy đua với thời gian cứu não của bác sĩ đột quỵ Việt Nam

1. PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng – người được vinh danh tại Hội Đột quỵ Thế giới

PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng chia sẻ cảm xúc khi được vinh danh tại Hội Đột quỵ Thế giới: “Đó là niềm vinh dự lớn không chỉ dành cho bản thân tôi mà còn dành cho cả chuyên ngành đột quỵ của Y tế Việt Nam. Chúng ta biết, gánh nặng của đột quỵ ở Việt Nam hiện nay rất đáng báo động. Đột quỵ chiếm tỷ lệ tử vong đứng hàng thứ 2 tại Việt Nam và để lại những di chứng rất kinh khủng.

Theo thống kê, 70% bệnh nhân sẽ không thể trở về công việc trước đây do bị đột quỵ. Hiện nay, để kiểm soát được bệnh đột quỵ, đơn vị đột quỵ được xem là vũ khí hữu hiệu nhất của các thầy thuốc vì nơi đây được trang bị vũ khí tiên tiến nhất như tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch, lấy huyết khối bằng dụng cụ bởi các nhân viên, bác sĩ, điều dưỡng có chuyên môn trong chăm sóc đột quỵ.

Nếu có những đơn vị đột quỵ, chúng ta có thể kiểm soát và giảm bớt gánh nặng của đột quỵ gây ra. Trong suốt 15 năm qua, chúng tôi luôn cố gắng phát triển đơn vị đột quỵ toàn nước Việt Nam. Ghi nhận vào năm 2006, chúng ta chỉ có 1 đơn vị đột quỵ duy nhất tại Thành phố Hồ Chí Minh. Hiện nay, chúng ta đã có hơn 100 trung tâm đột quỵ trên toàn quốc.

Điều đó hết sức quan trọng vì trong thời gian cấp cứu đột quỵ, trong khí đó não là bộ phận quan trọng nhất. Một bệnh nhân ở tỉnh không thể đến trung tâm thành phố để điều trị. Do đó, chúng ta cần mang công nghệ tiên tiến nhất đến từng tỉnh để đảm bảo lợi ích cho bệnh nhân.

Trong 15 năm qua, những nổ lực của chúng tôi đã được Tổ chức Hội đột quỵ thế giới ghi nhận và vinh danh giải cống hiến. Điều này không chỉ dành cho tôi mà còn cho cả chuyên ngành đột quỵ ở Việt Nam.”

2. Việt Nam kết hợp với tổ chức ANGEL mang lại lợi ích gì?

PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng trả lời: Việc hợp tác với tổ chức Angel là một cột móc quan trọng trong việc xây dựng mạng lưới đột quỵ ở Việt Nam. Những cơ sở, phương tiện, nhân lực của hội Đột quỵ Việt Nam cũng rất hạn chế. Đôi khi, chúng tôi không thể đến từng tỉnh thành hoặc dự nhiều hội thảo, buổi huấn luyện nếu không có sự góp sức của Angel.

Angel là tổ chức được đảm bảo chuyên môn của Hội Đột quỵ Thế giới, trước đây là hội đột quỵ Châu Âu. Như vậy, Angel cung cấp thông tin và tài liệu mới nhất, giúp chúng tôi tổ chức các buổi hội thảo, các buổi tập huấn, đào tạo bác sĩ tiếp cận với phương pháp đột quỵ mới.

Chúng tôi có 15 năm để phát triển mạng lưới của hội đột quỵ nhưng trong 10 năm số lượng trung tâm đột quỵ chỉ có khoảng 20 – 30. Tuy nhiên, kể từ khi phối hợp với tổ chức ANGEL từ năm 2017 đến nay, chúng tôi đã tăng tốc tốc độ phát triển trung tâm đột quỵ một cách nhanh chóng. Dự kiến số trung tâm đột quỵ sẽ tăng hằng năm để đảm bảo tất cả tỉnh thành có từ 1 – 2 trung tâm đột quỵ. Nếu không có sự giúp đỡ của ANGEL, chúng tôi sẽ khó làm được điều đó.

PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng, Phó Chủ tịch Hội Đột quỵ Việt Nam, Chủ tịch Hội Đột quỵ TP.HCM, Trưởng khoa Bệnh lý Mạch máu não Bệnh viện Nhân dân 115.

3. Ngành đột quỵ Việt Nam đã để lại dấu ấn gì với bạn bè trên thế giới?

PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng trả lời: Chi phí dành cho bệnh nhân đột quỵ mặc dù được nhà nước quan tâm những vẫn còn khá hữu hạn. Nếu so số tiền chi trả một bệnh nhân tại nước ta với các nước trong khu vực thì sẽ thấp hơn nhiều.

Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc chúng ta đã làm với bệnh nhân đột quỵ. Tôi rất tự hào rằng Việt Nam có thể làm được các kỹ thuật mà thế giới đang làm. Số lượng bệnh nhân được hưởng lợi từ phương pháp này rất cao và ấn tượng.

Qua các báo cáo của các quốc gia trong khu vực như Singapore, Thái Lan, Malaysia, con số của Việt Nam chúng ta gần như vượt trội. Các nước láng giềng có số lượng bệnh nhân được điều trị cao hơn rất nhiều. Dù ngân sách của nước ta khá eo hẹp nhưng bệnh nhân đột quỵ vẫn được hưởng lợi từ kỹ thuật cao. Trên thực tế, số bệnh nhân đột quỵ trên cả nước Malaysia được điều trị thậm chí còn ít hơn tại bệnh viện 115.

Nước ta đã nổ lực rất nhiều trong việc giảm chi phí điều trị và nhân viên y tế tiếp cận nhanh kỹ thuật cao, cố gắng chạy đua với thời gian để cứu chữa bệnh nhân đột quỵ.

4. Những khó khăn khi đơn vị đột quỵ vừa được thành lập

PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng trả lời: Không chỉ riêng Việt Nam, nhiều quốc gia cũng chưa trang bị được nhiều thiết bị tối tân trong điều trị đột quỵ. Tuy nhiên, ngành y tế nước ta vẫn trang bị khá đủ các máy được xem là tiên tiến trên thế giới.

Song, các thiết bị vẫn chưa đủ để đáp ứng số lượng bệnh nhân đang ngày càng gia tăng. Ví dụ như tại bệnh viện 115, tất cả các máy chụp CT, máy MRI, đều quá tải vì số lượng bệnh nhân quá lớn. Không chỉ thế, theo thời gian, máy sẽ xuống cấp. Tôi hy vọng rằng nước ta sẽ trang bị thêm nhiều thiết bị hơn để phục vụ kịp thời cho tất cả bệnh nhân đột quỵ.

Xem thêm >>> Tổn thương tiểu não do đột quỵ: Dấu hiệu, chẩn đoán và cách điều trị

5. Bệnh viện 115 đã làm chủ được những kỹ thuật nào để cứu chữa cho bệnh nhân đột quỵ?

PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng trả lời: Có 2 kỹ thuật quan trọng trong điều trị đột quỵ là tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch và can thiệp nội mạch. Bệnh viện 115 được xem là nơi tiếp cận sớm nhất với những kỹ thuật này. Chúng tôi đã bắt đầu sử dụng kỹ thuật này vào 2005 và cho đến nay chúng tôi đã công bố kết quả điều trị ở các tạp chí quốc tế.

Chúng tôi đã áp dụng kỹ thuật tiên tiến lấy huyết khối và can thiệp nội mạch từ 2008. Đến nay, số bệnh nhân được áp dụng kỹ thuật này đã lên hơn 5000 bệnh nhân.

Một số kỹ thuật khác như đặt stent ở động mạch cảnh và kỹ thuật chẩn đoán khác đã giúp chúng tôi tiếp cận những tiến bộ gần đây của thế giới.

6. Những kỹ thuật này liệu đã được triển khai đồng đều cả nước?

PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng trả lời: Việt Nam và các quốc gia lân cận rất khó có thể phát triển đồng đều các kỹ thuật này bởi các kỹ thuật này đòi hỏi máy móc rất đắt tiền và người có chuyên môn cao.

Không phải trung tâm nào ở Hoa Kỳ cũng có thể can thiệp đột quỵ bởi vì số lượng bác sĩ được đào tạo hằng năm cũng không phải nhiều. Việc phân bổ bệnh nhân không được đồng đều. Trong những nổ lực sắp tới, chúng tôi sẽ cố đào tạo thêm nhiều bác sĩ chuyên ngành đột quỵ cũng như bác sĩ về can thiệp. Hy vọng sự mất cân bằng đó sẽ được cải thiện.

7. COVID-19 đã gây khó khăn gì trong quá trình điều trị đột quỵ?

PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng trả lời: Trong thời điểm dịch COVID-19 xảy ra, các bác sĩ phải làm việc tăng cường để điều trị bệnh nhân COVID-19, đặc biệt là bệnh nhân có kèm theo đột quỵ. Một khó khăn trong điều trị đột quỵ thời điểm này chính là rất nhiều bệnh nhân đột quỵ không đến được bệnh viện.

Mỗi tháng, bệnh viên 115 ghi nhận hơn 1000 bệnh nhân đột quỵ nhập viện. Song, trong thời điểm đại dịch COVID-19 xảy ra, trung bình chỉ có 5 bệnh nhân điều trị trong một ngày.

Đáng chú ý hơn cả, trong khi trước đây chúng tôi có 130 ca được điều trị trong giờ vàng thì trong 3 tháng dịch COVID-19, không có bất kỳ bệnh nhân nào đến kịp giờ vàng.

8. Những trăn trở và dự định sắp tới cho Hội Đột quỵ Việt Nam 

PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng trả lời: Như đã chia sẻ, sắp tới chúng tôi sẽ phát triển đơn vị đột quỵ bởi đây là vũ khí lợi hại và hữu hiệu nhất trong việc khống chế đột quỵ. Chúng ta càng phát triển nhiều đơn vị đột quỵ thì việc điều trị cho bệnh nhân đột quỵ sẽ càng tốt hơn.

Tuy nhiên, việc xây dựng đơn vị đột quỵ đòi hỏi thời gian vì chúng ta sẽ mất rất nhiều thời gian để đào tạo nguồn nhân lực, bác sĩ chuyên ngành. Tôi tin với những nổ lực của chúng tôi, mạng lưới đơn vị điều trị đột quỵ sẽ mở rộng hơn.

9. Tầm quan trọng của cấp cứu đột quỵ

PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng trả lời: Một điều cần nhấn mạnh là đột quỵ có thể chữa được nếu như bệnh nhân đến được cơ sở y tế sớm nhất.

Cách tốt nhất để cứu sống bệnh nhân đột quỵ là đưa họ đến cơ sở có khả năng điều trị đột quỵ sớm nhất,  không nên tự ý sơ cứu cho bệnh nhân như: hạ huyết áp, nặn chanh, cắt lễ đầu ngón tay…

Chúng ta có thể phòng ngừa đột quỵ nếu kiểm soát các yếu tố nguy cơ chặt chẽ, lâu dài.

Trọng Dy (ghi) – Benhdotquy.net

Trích trong video “Cuộc chạy đua với thời gian cứu não của bác sĩ đột quỵ Việt Nam, thế giới nhìn nhận thế nào?” phát sóng trên kênh Youtube Video AloBacsi