Liệt vận động sau đột quỵ: Nguyên nhân và cách cải thiện

1. Thế nào là liệt vận động sau đột quỵ?

Sau đột quỵ, hệ thần kinh vận động sẽ bị tổn thương. Theo đó, liệt vận động sau đột quỵ thường thành 2 giai đoạn gồm: liệt mềm và co cứng.

Thông thường, bệnh nhân thường bị liệt mềm ở giai đoạn đầu và bị co cứng ở giai đoạn sau. Đôi khi, tình trạng co cứng cũng có thể xuất hiện ngay lập tức hoặc sau vài ngày đột quỵ.

Các chuyên gia cho biết, vị trí liệt vận động của bệnh nhân sẽ tùy thuộc vào vị trí của đột quỵ.

Tai biến mạch máu não là tình trạng mạch máu bị tắc nghẽn. Trong khi đó, mạch máu lại có tác dụng nuôi cơ ở vùng tay, chân và cơ mặt. Theo đó, nếu cục máu nhỏ gây tắc mạch nhỏ, người bệnh có thể bị liệt tay, liệt chân hoặc liệt mặt. Đối với những trường hợp bị tắc mạch lớn, bệnh nhân có thể bị liệt toàn thân.

Đặc biệt, trường hợp bệnh nhân bị tổn thương vùng thân não có thể gây liệt hô hấp và cần phải thở máy, điều trị xuyên suốt tại bệnh viện.

Liệt vận động ở bệnh nhân đột quỵ gây ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

»»» Xem thêm: Biến chứng co cứng cơ sau đột quỵ, làm sao cải thiện?

2. Nguyên nhân gây liệt vận động sau đột quỵ là gì?

Thống kê cho thấy, biến chứng liệt vận động sau đột quỵ chiếm tỷ lệ khá cao, khoảng 80%.

Theo đó, nguyên nhân gây ra biến chứng liệt vận động ở bệnh nhân sẽ tuỳ thuộc vào loại đột quỵ mà họ mắc phải.

Cụ thể, bệnh nhân có thể bị đột quỵ do tắc mạch do cục máu đông (huyết khối) đi từ tim lên trên não. Bên cạnh đó, bệnh lý xơ vữa động mạch do mỡ máu, tiểu đường cũng có thể gây hình thành cục máu đông ở vị trí mạch máu và di chuyển đến não gây tắc mạch máu não.

Ngoài ra, người bệnh cũng có thể bị đột quỵ xuất huyết não do vỡ mạch. Các chuyên gia cho hay, tình trạng vỡ mạch máu thường xảy ra ở người lớn tuổi, bởi mạch máu của họ thường bị giòn, dễ vỡ. Trong một số trường hợp, bệnh nhân có thể bị đột quỵ do dị dạng mạch máu.

Biến chứng liệt vận động sau đột quỵ chiếm tỷ lệ khoảng 80%.

3. Liệt vận động kéo theo hệ quả gì? 

Các bác sĩ thường khuyên bệnh nhân sau đột quỵ khi đã ổn định nên luyện tập vận động càng sớm càng tốt bởi đây là thời gian vàng để bệnh nhân phục hồi hiệu quả. Nếu để tình trạng liệt vận động kéo dài, bệnh nhân có thể gặp nhiều hệ luỵ nguy hiểm, ảnh hưởng nặng nề đến chất lượng cuộc sống.

Một trong những biến chứng mà người bệnh bị liệt vận động sau đột quỵ có thể gặp phải đó là loét tì đè. Tình trạng này xảy ra do người bệnh phải nằm ở một tư thế nên trọng lượng sẽ dồn lên mô (nằm giữa giường và cơ thể). Hiện tượng này nếu diễn ra trong thời gian dài sẽ làm cho mạch máu bị kém đi, các tế bào tại vị trí bị tì đè ít nhận được chất dinh dưỡng dẫn đến tình trạng loét tì đè.

Chính vì thế, bệnh nhân xoay trở thường xuyên khi ngủ hoặc nằm để tránh tình trạng loét tì đè. Với trường hợp bệnh nhân không có khả năng tự xoay trở, người nhà nên hỗ trợ bệnh nhân xoay trở hoặc mua nệm có máy bơm. Nệm này hoạt động bằng cách bơm ở vị trí khác nhau để thay đổi vị trí áp lực sau mỗi 30 phút. Do đó, nệm bơm hơi này có thể giúp bệnh nhân ngừa tình trạng loét tì đè.

Nằm lâu có thể khiến bệnh nhân đột quỵ bị loét tì đè.

»»» Xem thêm: Giải đáp thắc mắc về tập vật lý trị liệu sau đột quỵ

4. Phương pháp nào giúp bệnh nhân liệt vận động sau đột quỵ phục hồi?

Theo các chuyên gia, tập vật lý trị liệu là phương pháp tốt nhất giúp bệnh nhân phục hồi di chứng liệt vận động sau đột quỵ.

Bệnh nhân có thể tập vật lý trị liệu tại trung tâm hoặc tại nhà. Ở giai đoạn đầu, bác sĩ sẽ hướng dẫn cho người nhà và bệnh nhân khi tình trạng của họ đã ổn định.

5. Cách giúp bệnh nhân phục hồi khả năng vận động sau đột quỵ hiệu quả

Sau đột quỵ, bệnh nhân luôn có cảm giác đau do tổn thương thần kinh gây ra. Bên cạnh đó, tình trạng co cứng cơ gây chèn ép lên mô cơ và xương cũng khiến bệnh nhân đau đớn. Lúc này, bệnh nhân cần điều trị bằng cách kết hợp thuốc với vận động trị liệu.

Cơn đau còn có thể ảnh hưởng đến tâm lý của bệnh nhân. Nhiều người bệnh đột quỵ chia sẻ rằng họ có cảm giác mặc cảm bởi biến chứng liệt vận động khiến họ không thể sinh hoạt bình thường mà phải phụ thuộc vào người nhà. Đây là một trong những yếu tố làm gia tăng nguy cơ trầm cảm ở bệnh nhân đột quỵ. Chính vì thế, người bệnh cần được giải quyết cơn đau sớm.

Sự hỗ trợ của người nhà góp phần quan trọng trong việc phục hồi chức năng cho bệnh nhân đột quỵ.

Việc người nhà xem người bệnh là một gánh nặng cũng sẽ tạo áp lực tâm lý cho bệnh nhân. Trong khi đó, tâm lý chính là một trong những yếu tố quyết định khả năng phục hồi của người bệnh. Vì vậy, sự hỗ trợ của người nhà là điều hết sức cần thiết trong việc phục hồi chức năng cho bệnh nhân đột quỵ.

Theo đó, người nhà cần học cách chăm sóc, thực hiện những tư thế xoay trở người cho bệnh nhân nhằm giúp họ không bị chấn thương cơ xương khớp.

Nói tóm lại, bệnh nhân đột quỵ cần tập vận động càng sớm càng tốt dưới sự hướng dẫn của bác sĩ hoặc các nhà vật lý trị liệu. Đồng thời, người nhà cũng cần xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp cho bệnh nhân để tránh tái phát đột quỵ, tăng sức cơ và tăng khả năng phục hồi.

»»» Xem thêm: Áp dụng 6 cách sau giúp bạn phòng ngừa đột quỵ hiệu quả

Anh Thi – Benhdotquy.net