Mũi khoan kim cương giúp phá vỡ mảng xơ vữa đã bị vôi hóa

Đây là nội dung được TS.BS Ngô Minh Hùng – Phó Trưởng Khoa Tim mạch can thiệp, Bệnh viện Chợ Rẫy chia sẻ trong bài báo cáo tại Hội thảo Quốc tế Khoa Tim Mạch Bệnh viện Đại học Nam Cần Thơ (lần 01) ngày 7/5/2022, với chủ đề “Tối ưu quản lý bệnh tim mạch trong thời đại mới – Optimizing the management of cardiovascular disease in the modern era”. Cụ thể, bài báo cáo là công trình nghiên cứu trong vòng 10 năm được thực hiện tại bệnh viện Chợ Rẫy, sau khi các bác sĩ thực hiện thất bại với tất cả các kỹ thuật can thiệp thông thường khác và phải sử dụng mũi khoan kim cương để phá vỡ các mảng xơ vữa can ngăn dòng chảy mạch vành.

Công dụng và đối tượng sử dụng mũi khoan kim cương

Khoan cắt mảng xơ vữa trong lòng động mạch (Rotablator) là kỹ thuật mới, hiện đại với tốc độ quay siêu tốc khoảng 140.000 – 180.000 vòng/phút sẽ giúp bác sĩ xử trí hẹp khít lòng động mạch vành dễ dàng hơn. Kỹ thuật đã mở ra nhiều cơ hội giúp cứu sống các bệnh nhân bị tắc mạch vành nặng. Tuy nhiên, TS.BS Ngô Minh Hùng cho biết, không phải ai cũng là đối tượng có thể sử dụng mũi khoan kim cương, mà sẽ thực hiện ở các bệnh nhân có chỉ định chụp mạch vành và chỉ định can thiệp mạch vành; hoặc đã chụp mạch thấy calcification (sự vôi hóa) hoặc dùng IVUS để thấy calcification; hay những tổn thương đã thất bại với can thiệp khác; giải phẫu không phù hợp; vị trí quá xa và nguy hiểm. Chỉ định trong các trường hợp bệnh động mạch vành ổn định và đau thắt ngực ổn định mạn tính không đáp ứng điều trị nội khoa, bệnh nhân nhồi máu cơ tim cấp tính, bao gồm cả nhồi máu cơ tim không có ST chênh lên (NSTEMI) và nhồi máu cơ tim có ST chênh lên (STEMI). Theo TS.BS Ngô Minh Hùng, những người có các yếu tố nguy cơ bao gồm tăng huyết áp (100%), rối loạn lipid (100%), hút thuốc lá (48%), đái tháo đường (31%), cần kiểm soát tốt để hạn chế việc khoan cắt mạch máu sau này.

Tỷ lệ thành công và biến chứng khi sử dụng mũi khoan kim cương

Nghiên cứu bao gồm 160 bệnh nhân trong vòng 10 năm, có tuổi trung bình 90,10 + – 8,59 (năm), trong đó 93 (58,1%) bệnh nhân nam. Hẹp diện tích lòng mạch và đường kính lần lượt là 90,26 + – 5,90% và 56,13 + – 21,13 mm. Thang điểm calcification 3(+) ở mức lớn nhất. Đây là những trường hợp lòng mạch hẹp kèm calcification nhiều nên không thể can thiệp bằng các dụng cụ thông thường. Ví dụ, một trường hợp bệnh nhân bị vôi hóa nằm dọc theo đường đi mạch máu, đánh giá calcification 3(+), can thiệp bằng các dụng cụ khác không qua, nên được chỉ định khoan Rota. Trường hợp này được xem là khó, vì nằm xa góc động mạch chủ. Tuy nhiên, sau can thiệp dòng chảy mạch máu đã tốt trở lại. Hoặc một số trường hợp tắc mãn tính, sau khi sử dụng tất cả các dụng cụ đều không thông qua nên các bác sĩ phải lựa chọn khoan Rota và đặt sten. May mắn sau đó dòng chảy đã trở lại ban đầu.

Hình ảnh tổn thương mạch vành trước và sau khi can thiệp.

TS.BS Ngô Minh Hùng cho biết: “Về kỹ thuật cho thấy, tỷ lệ hẹp 90% rất khít, số lần khoan 5 lần, tốc độ trung bình 180.000 vòng/phút, thời gian khoan 51 giây, thời gian thủ thuật gần 2 tiếng đồng hồ bao gồm khoan, nong, đặt stent. Can thiệp được xem thành công khi mũi khoan có thể khoan toàn phần hoặc bán phần mà không làm thủng mạch vành. Nhưng trong một số trường hợp vẫn có thể xảy ra biến chứng liên quan đến mũi khoan hoặc thất bại khi làm kỹ thuật nâng bóng hay biến chứng khác liên quan đến phẫu thuật.” Trên thế giới, 95-99% thành công, tuy nhiên cần chấp nhận tỷ lệ biến chứng phẫu thuật sau đặt stent. Trong 100 đến 1.000 ca, tỷ lệ thủng khoảng 0,6-1.7%. Khi so sánh kỹ thuật Rota với các kỹ thuật khác và tỷ lệ dùng bóng so với mạch máu tỷ lệ biến chứng khá cao. Ở nghiên cứu Protect II thấy rằng, khi bệnh nhân có nhiều tổn thương muốn tái thông hoàn toàn cần đặt thiết bị hỗ trợ để hỗ trợ khoan chậm dòng. Nghiên cứu giữa Rotaxus 2013 và Prepare-calc 2018, tỷ lệ tử vong chiếm 3.7%. Trong đó, 1 trường hợp bóc tách nặng và 2 trường hợp không có tiến triển đáng kể sau khi khoan nạo trên 10 phút. Tổng kết bài báo cáo, TS.BS Ngô Minh Hùng khẳng định, nên chọn lựa đối tượng bệnh nhân cần thực hiện mũi khoan kim cương. Nếu chỉ định quá mức sẽ thất bại, nếu làm không tới sẽ tiêu tốn mất kỹ thuật 2.000 USD. Nên chỉ định đúng lúc, đúng chỗ. Thứ 2, kỹ thuật an toàn và hiệu quả cho những đối tượng có tổn thương không thể đi xuyên qua bằng các dụng cụ khác, đặc biệt tổn thương calcification nặng. Thứ 3, đây là kỹ thuật xâm lấn cao nên làm ở những trung tâm làm thường xuyên có ekip kinh nghiệm. Đối với các cơ sở can thiệp mạch máu, phương pháp khoan là một kỹ thuật cao và hữu hiệu trong tình huống các dụng cụ khác (nong, cắt, hút) không thể thực hiện; mảng xơ vữa dày nhiều và xơ hóa cần dùng mũi khoan và tạo lòng mạch tốt hơn.

Diệu Nhi, benhdotquy.net