Dinh dưỡng giúp cải thiện táo bón, tiêu chảy, loét do tì đè sau đột quỵ

Bệnh nhân sau đột quỵ có nguy cơ cao thiếu hụt năng lượng vì những di chứng để lại như: tình trạng nuốt khó, táo bón, chán nản, suy giảm nhận thức dẫn tới kém ăn, ăn uống không ngon miệng hoặc tình trạng yếu liệt gây cản trở việc tiếp cận với thức ăn. Dưới đây là những chế độ dinh dưỡng cần thiết để chăm sóc cho người thân sau tai biến nhanh bình phục.

1. Những vấn đề dinh dưỡng nào có thể gặp sau đột quỵ?

Những vấn đề dinh dưỡng có thể gặp trên bệnh nhân sau đột quỵ và một số cách để cải thiện như sau:

1.1 Tình trạng nuốt khó, hít sặc

Tình trạng nuốt khó xuất hiện với tần suất giao động khoảng 29 – 78%, có thể xuất hiện ở bệnh nhân sau đột quỵ, kéo dài từ vài ngày cho tới vài tuần, một số bệnh nhân có thể lâu hơn. Nuốt khó dẫn tới nguy cơ suy dinh dưỡng, mất nước và tình trạng hít sặc (có thể dẫn tới viêm phổi). Vì vậy mỗi bệnh nhân cần được đánh giá chức năng nuốt càng sớm càng tốt. Tại cơ sở y tế, thông thường bệnh nhân đều được tiến hành kiểm tra chức năng nuốt để quyết định cho ăn bằng đường miệng hay phải sử dụng phương pháp nuôi dưỡng khác (đặt ống thông dạ dày hoặc nuôi dưỡng đường tĩnh mạch). Sau khi xuất viện, bác sĩ thường hướng dẫn cụ thể về việc cho ăn đường miệng hay sử dụng ống nuôi. Nếu bệnh nhân ăn bằng đường miệng, người nhà cần theo dõi tình trạng khó nuốt và hít sặc của bệnh nhân và liên hệ với bác sĩ nếu có bất thường xảy ra.

Một số di chứng đột quỵ có thể khiến việc ăn uống của bệnh nhân trở nên khó khăn và nguy hiểm hơn.

»»» Xem thêm: Chứng khó nuốt sau đột quỵ: Làm gì để nhanh hồi phục?

1.2 Tình trạng táo bón

Táo bón xảy ra vì tình trạng nằm lâu kết hợp với chế độ ăn thiếu chất xơ dẫn đến nhu động ruột hoạt động kém hiệu quả. Táo bón kéo dài cũng ảnh hưởng đến việc ăn uống của người bệnh. Để cải thiện tình trạng này, có thể thực hiện những bài tập massage bụng theo chiều kim đồng hồ để kích thích nhu động ruột, tăng cường chất xơ trong chế độ ăn bằng việc sử dụng rau, củ mềm, xay nhuyễn, uống đủ nước, có thể sử dụng thuốc chống táo bón theo chỉ định của bác sĩ.

1.3 Tiêu chảy

Nguyên nhân do việc chế biến và bảo quản thức ăn không đúng hướng dẫn, không dung nạp sữa, cách pha sữa, bột không đúng… Nếu tiêu chảy nhẹ thì vẫn tiếp tục cho ăn, tạm thời cho ăn ít lại và kiểm tra lại các vấn đề đã nêu trên và dùng thêm các men vi sinh như: antibio, biolactyl…

1.4 Thiếu hụt năng lượng và chất dinh dưỡng

Ăn uống kém sau đột quỵ dẫn tới không đủ nhu cầu năng lượng cũng như các chất dinh dưỡng. Ước tính trung bình mức năng lượng từ tháng thứ sáu trở đi của những bệnh nhân sau đột quỵ chỉ đạt khoảng 80% so với nhu cầu hằng ngày. Lượng chất đạm trung bình đạt 160% nhu cầu cơ bản, nhưng nguồn đạm có giá trị sinh học không cao. Việc thắt chặt ăn uống theo những chế độ ăn phù hợp với bệnh lý nền có thể dẫn đến kiêng khem quá mức, vì vậy nên tham khảo ý kiến của bác sĩ về mức năng lượng và tỷ lệ các nhóm chất dinh dưỡng.

1.5 Tình trạng loét do tì đè

Loét do tì đè là tình trạng thường gặp ở người lớn tuổi, nằm lâu, ít lăn trở làm hạn chế tưới máu đến một số vùng da của cơ thể. Bệnh nhân sau đột quỵ có nguy cơ cao xuất hiện các vết loét do hạn chế vận động cùng với tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng, làm cho vết loét khó lành và tiến triển nặng. Cần bổ sung đủ năng lượng và protein hỗ trợ tổng hợp collagen và nitơ, những chất cần thiết hỗ trợ quá trình lành thương. »»» Xem thêm: Loét tì đè sau đột quỵ: Dấu hiệu nhận biết, điều trị và cách chăm sóc

2. Những loại thực phẩm cần giảm trong bữa ăn sau đột quỵ

2.1 Giảm lượng cholesterol, chất béo no và chất béo trans (trans fat) trong khẩu phần

– Thực phẩm chứa nhiều chất béo no gồm mỡ động vật, thịt động vật còn lẫn nhiều mỡ, phô mai, lòng đỏ trứng, bơ, sữa, sản phẩm làm từ sữa toàn phần (sữa không tách béo), kem và vài loại dầu thực vật (dầu cọ, dầu dừa). – Thực phẩm chứa nhiều chất béo trans như bánh cookies, bánh quy giòn, các loại snack chiên, margarine, xà lách trộn có shortening và hầu hết các món chiên. Người bệnh sau đột quỵ nên chọn các món trên nhãn có ghi “trans fat free” (không có chất béo trans). – Thực phẩm giàu cholesterol gồm mỡ động vật, da động vật, nội tạng động vật, sữa toàn phần (không tách béo) và các loại lòng đỏ trứng. Khuyến nghị về Cholesterol cho người bệnh sau đột quỵ là dưới 200mg mỗi ngày.

Hạn chế tối đa muốn trong chế độ ăn giúp duy trì sức khỏe sau đột quỵ.

2.2 Giảm muối trong khẩu phần

Người dân trên toàn thế giới đang sử dụng trung bình từ 9 đến 12g muối mỗi ngày, gấp đôi lượng khuyến nghị (dưới 5g muối/ ngày). Tổ chức Y tế Thế giới uớc tính sẽ giảm được 2,5 triệu người tử vong do đột quỵ nếu lượng muối khẩu phần giảm xuống mức khuyến nghị. Thực hiện giảm muối trong khẩu phần hàng ngày như sau: – Không thêm muối vào thực phẩm sơ chế. – Không để các gia vị chứa nhiều muối trên bàn ăn như muối tiêu, nước tương … – Hạn chế dùng các món có nhiều muối như bánh snack, món ăn liền, món chế biến sẵn, thực phẩm đông lạnh và đồ hộp. – Dùng các loại rau thơm và đồ gia vị (tỏi, gừng, nghệ, củ hành…) để tạo vị ngon của món ăn thay vì nêm nhiều muối, nước tương, nước mắm.

2.3 Giảm đường trong khẩu phần

Lượng đường trong khẩu phần hàng ngày phải ít hơn 20g: sẽ dễ dàng đạt được khuyến nghị này khi giảm sử dụng đường trắng, đường nâu, mật ong và hạn chế tối đa các loại mứt, thạch, nước uống có đường. »»» Xem thêm: Bật mí cách chế biến món ăn giúp người đột quỵ nhanh hồi phục

3. Chăm sóc dinh dưỡng phù hợp với giai đoạn bệnh

3.1 Người bệnh liệt nửa người nặng kèm chứng nuốt khó

Đối tượng này nên nuôi ăn qua ống thông mũi – dạ dày bằng cháo xay, súp xay nấu theo công thức hướng dẫn của bệnh viện nhằm đạt với yêu cầu 1ml cung cấp 1kcal, nếu có điều kiện, hãy dùng xen kẽ cháo (súp) xay với các sản phẩm cao năng lượng (khi pha đúng hướng dẫn sẽ cung cấp từ 1 đến 1,5kcal/1ml). Ví dụ: Người bệnh cần 1500Kcal mỗi ngày tương đương với 1500ml cháo, súp xay chia làm 6 bữa, mỗi bữa 250ml; có thể dùng 3 bữa cháo (súp) xay xen kẽ 3 bữa sản phẩm cao năng lượng.

Nên bắt đầu cho người bệnh ăn với thức ăn mềm, soup để dễ nuốt và tiêu hóa tốt.

3.2 Người bệnh đã giảm nuốt khó

Có thể chuyển sang ăn trực tiếp, giai đoạn này, người bệnh rất dễ bị suy dinh dưỡng vì nhận không đủ nhu cầu năng lượng (do ăn chậm, nuốt chậm và chưa có cảm giác ngon miệng). Cần tạo không khí vui vẻ cho người bệnh, bằng cách xen kẽ khẩu phần của bác sĩ chỉ định với các món ăn người bệnh ưa thích. Khuyến khích người bệnh tập luyện theo khả năng từ 15 – 30 phút mỗi ngày để có được tâm trạng tích cực và cảm giác đói khi đến bữa ăn.

3.3 Người bệnh đã hồi phục nhiều (gần giống người bình thường)

Gia đình nên cùng ăn với người bệnh, tuy nhiên, luôn có thêm món phụ (sữa chua trái cây, sinh tố, bánh flan, sữa đậu nành ….) để bổ sung ngay sau bữa ăn nếu người bệnh ăn ít. Tiếp tục duy trì 2 -3 bữa phụ xen kẽ các bữa chính.

Thiên An, benhdotquy.net