Dấu hiệu nhận biết trẻ em bị chấn thương sọ não và cách điều trị

1. Nguyên nhân khiến trẻ bị chấn thương sọ não 

BS Nguyễn Quang Hưng trả lời: Trẻ nhỏ rất hiếu động và bị chấn thương sọ não là tình huống bất ngờ, tức là chúng ta không biết khi nào trẻ té. Ba mẹ chỉ thấy trẻ khóc nhiều hơn, có biểu hiện khó chịu, lừ đừ và mệt mỏi. Nếu trẻ dễ giao tiếp, chúng ta có thể hỏi được, nhưng với trẻ chưa biết cách trình bày triệu chứng sẽ rất khó để phát hiện. Chúng ta có thể gặp trường hợp trẻ bị té ngã do bạn bè đánh, bạo hành, hay các tình huống va chạm vô ý, tai nạn phát sinh khiến chúng ta không chứng kiến được.

2. Dấu hiệu chấn thương sọ não ở trẻ và thời gian theo dõi bao lâu?

BS Nguyễn Quang Hưng trả lời: Về vấn đề chấn thương sọ não ở trẻ, các triệu chứng rất khó phát hiện. Ở trẻ biết trình bày triệu chứng, vấn đề rất dễ. Nhưng ở trẻ nhỏ hơn, chúng ta không thể phát hiện. Trẻ chưa biết giao tiếp sẽ ít nói hoặc khóc, li bì, bỏ ăn. Những triệu chứng đó chỉ cho chúng ta biết trẻ đang có biểu hiện bất thường. Nếu trẻ có triệu chứng rõ như co giật, nôn ói là bệnh đã có dấu hiệu nặng, cần đưa đi khám bác sĩ ngay. Khi trẻ đến phòng khám của bác sĩ, không tiếp xúc thường xuyên với mặt bệnh này nên rất khó nhận diện. Cách để phát hiện là ngoài các biểu hiện trông thấy, chúng ta cần kiểm tra da đầu của trẻ có bị sưng nề hay không, tụ máu bầm dưới da hay có sây sát tay chân, mặt mũi. Những biểu hiện trên giúp chúng ta biết được trẻ có bị chấn thương do một vật gì đó tác động hay không. Nếu như có tình huống té rõ ràng, sau khi chúng ta kiểm tra không bị té trúng đầu, không bầm, không kèm theo dấu hiệu nguy hiểm như li bì, nôn ói, quấy khóc thì không cần quá lo lắng. Các biểu hiện trên đầu cho thấy trẻ bị tác động do ngoại lực. Khi không có các dấu hiệu trên, chúng ta không nên vội vàng để trẻ chụp CT gấp. Nhưng nếu chúng ta không nhìn trực tiếp thấy trẻ bị té, lại kèm theo biểu hiện nôn ói, bỏ ăn, li bì, thì ngoài đi khám bệnh ở phòng khám nhi khoa, bệnh viện, chụp CT scan là phương pháp nhanh chóng nhất giúp chúng ta nhận diện có vấn đề trong não trẻ hay không. Vì vậy, trường hợp này không nên theo dõi các triệu chứng ở nhà.

BS Nguyễn Quang Hưng – Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ

3. Khi nào trẻ cần chụp CT, khi nào cần chụp MRI?

BS Nguyễn Quang Hưng trả lời: Đối với chấn thương sọ não ở trẻ, chụp CT có thể giúp phát hiện và rất nhanh chóng, rẻ tiền. Còn trong một số trường hợp không có lý do té, không ngoại lực, trẻ có những dấu hiệu nguy hiểm như li bì, nôn ói, quấy khóc, MRI sẽ phát hiện các nguyên nhân khác ngoài chấn thương ví dụ như chảy máu bất thường do dị dạng mạch máu, hay khối u gây ra các biểu hiện trên.

4. Vì sao trẻ bị chấn thương bị bỏ sót và đến bệnh viện muộn?

BS Nguyễn Quang Hưng trả lời: Trẻ đến bệnh viện muộn có nhiều giai đoạn xảy ra, trẻ bị té ở nhà nhưng phụ huynh không phát hiện kịp thời điểm trẻ té. Từ thời điểm trẻ té, sẽ trải qua một thời gian khá dài, có thể là một đêm hay một ngày. Nếu trẻ có máu bầm trong sọ, chỉ cần một ngày một đêm có thể khiến tình trạng của trẻ nghiêm trọng hơn. Khi đến bệnh viện, hầu như triệu chứng đã quá nặng. Thứ hai, các biểu hiện ban đầu có thể nhầm lẫn với bệnh vặt như khó tiêu, ăn uống không tiêu, chán ăn và mệt. Nếu chỉ đi khám thông thường mà không khai rõ về thời điểm chấn thương hoặc không được chứng kiến, các bác sĩ từng làm về chấn thương sọ não sẽ khó nghĩ rằng đây là tình trạng máu bầm trong não.

5. Trẻ bị chấn thương sọ não khi nào cần được phẫu thuật?

BS Nguyễn Quang Hưng trả lời: Nói chung các dạng chấn thương sọ não ở trẻ em, máu tụ không nhiều thì điều trị bằng thuốc cầm máu hay nói cách khác là điều trị nội khoa, thuốc giảm đau, thuốc chống sưng nề. Khi kết hợp các loại thuốc trên, chúng ta phải theo dõi các triệu chứng lâm sàng, theo dõi mức độ nguy hiểm. Khi cần, chúng ta có thể chụp CT trong bệnh viện một hay nhiều lần để đánh giá diễn tiến của khối máu với các dấu hiệu không nguy hiểm hoặc tri giác không thay đổi theo chiều hướng xấu thì sẽ điều trị bảo tồn. Tuy nhiên, khi dấu hiệu xấu tiến triển nhiều hơn, tri giác của trẻ xấu đi, thì phải phẫu thuật để loại bỏ khối máu tụ. Đối với trẻ em, xương sọ của trẻ còn mềm dẽo. Do đó, khi có ngoại lực tác động không gây lún sọ, nứt sọ, không máu bầm, chúng ta chỉ cần khoan một lỗ và bẩy chỗ lõm đó lên. Phương pháp này còn được gọi là lõm sọ ping pong, đó là phẫu thuật nhẹ nhàng nhất trong chấn thương sọ não trẻ em. Nếu có máu tụ chèn ép nhiều, chúng ta phải mở rộng sọ để tìm được điểm chảy máu, đồng thời mở rộng đường mổ để giải áp hiệu quả, tránh phù não sau mổ.

6. Sau khi mổ, trẻ cần được chăm sóc như thế nào? Bao lâu nên đi tái khám?

BS Nguyễn Quang Hưng trả lời: Nếu trẻ bị chấn thương sọ não có hai tình huống: nếu trẻ không phải nhập viện thì cha mẹ sẽ được cho tờ thông tin về các triệu chứng nguy hiểm cần theo dõi. Với điều kiện là CT scan không có máu bầm. Trong trường hợp CT scan có máu bầm, trẻ phải nhập viện. Khi trẻ có các dấu hiệu bất thường, trẻ cần đi tái khám ngay, không được chần chừ bởi vì có hiện tượng chảy máu muộn, có thể chúng ta không thấy trên CT nhưng khi về nhà tình trạng chảy máu xảy ra. Khi đã nhập viện, máu bầm diễn tiến theo chiều hướng xấu có thể xảy ra nên buộc phải cho nhập viện để theo dõi sát hơn và can thiệp khi cần. Các tình huống nhập viện đã được xử trí, sức khỏe của trẻ đã ổn để được xuất viện, phụ huynh có thể yên tâm, vì sau một thời gian theo dõi, khi triệu chứng ổn bác sĩ mới cho xuất viện. Sau mổ, khoảng 7-10 ngày, chúng ta nên cho trẻ khám lại để đánh giá vết mổ, chụp CT kiểm tra. Nếu trường hợp phim được chụp trước khi trẻ xuất viện không có máu bầm, có thể cho trẻ tái khám khi có triệu chứng bất thường. Khi trẻ đã có sức khỏe ổn định, chúng ta không cần quan tâm đến vấn đề tái khám các triệu chứng và hậu quả xảy ra trong tương lai có xác suất thấp.

7. Trẻ bị chấn thương sọ não có bị ảnh hưởng đến quá trình học tập hay không?

BS Nguyễn Quang Hưng trả lời: Tùy theo dạng mà chấn thương tại thời điểm gặp phải sẽ gây ra di chứng nhiều hay ít cho trẻ. Thông thường nhẹ nhàng nhất là chấn thương phần mềm, nó không để lại di chứng. Một vài trường hợp nặng hơn như nứt sọ, máu bầm, tại thời điểm thăm khám trẻ cũng không có dấu hiệu thần kinh khu trú thì những trường hợp đó nếu cầm máu tốt, không phải phẫu thuật thì cũng không để lại di chứng. Trong trường hợp tổn thương nhu mô não hoặc máu chèn ép não gây hôn mê, thiếu oxy não, sau khi chúng ta cứu được trẻ các triệu chứng này có thể để lại di chứng do não bị tổn thương bởi ngoại lực trong thời gian dài. Do đó, tùy theo trường hợp di chứng có thể khác nhau. Trường hợp trẻ ở Cà Mau bị hôn mê, sau khi về nhà, theo tình huống ngày hôm đó, phụ huynh khai cháu có biểu hiện lừ đừ muốn ói, họ không chứng kiến thời điểm trẻ bị té rõ ràng nhưng triệu chứng diễn tiến rất nhanh và sau khi thấy triệu chứng diễn tiến nhanh người cha mới đưa cháu đến bệnh viện. Bệnh viện lại không có phương tiện chụp CT nhưng bác sĩ tiên lượng được tình huống đã trở nặng nên đưa đến bệnh viện khác để chụp CT. Kết quả cho thấy cháu trẻ bị lớp máu bầm rất dày. Thời gian diễn tiến xảy ra một ngày nhưng cả nhà không ai phát hiện ra. Sau khi trẻ hôn mê, não cũng bị ảnh hưởng khá nặng. Khi từ Cà Mau lên Cần Thơ cũng mất thêm 3 giờ đồng hồ. Ở thời điểm đó, não bị tổn thương không hồi phục. >>> Xem thêm: Trẻ nhỏ bị chấn thương sọ não, làm sao nhận ra dấu hiệu nguy hiểm tính mạng?

8. Cách theo dõi giấc ngủ của trẻ sau tai nạn té ngã đập đầu

BS Nguyễn Quang Hưng trả lời: Trong khi ngủ rất khó để kiểm tra, nhưng theo khuyến cáo cứ 2-4 giờ chúng ta đánh giá lại tình trạng bệnh nhân chấn thương sọ não nặng. Nếu đó không phải là chấn thương sọ não nặng hay có triệu chứng nguy hiểm khi đã quét CT và phát hiện máu tụ, thì chúng ta không nên quá lo. Nếu triệu chứng làm trẻ khó chịu khi ngủ, trẻ sẽ đau và quấy khóc, khó chịu. Khi trẻ đau, trẻ không thể ngủ được, sau đó li bì thì đây là dấu hiệu bất thường, phụ huynh cần lưu ý không nên đợi trẻ ngủ mà sẽ phải đưa đi bệnh viện sớm.

Trọng Dy, benhdotquy.net