Đột quỵ thùy thái dương, liệu pháp nào giúp phục hồi?

1. Thùy thái dương có nhiệm vụ gì?

Vỏ đại não của chúng ta gồm có 4 thuỳ, trong đó thuỳ thái dương là thuỳ lớn thứ 2. Những thuỳ còn lại của vỏ đại não bao gồm: thùy đỉnh, thùy trán và thùy chẩm.

Theo đó, thuỳ thái dương nằm ở 2 bên não, ngay sau tai và tạo nên vùng dưới của não.

Người ta định nghĩa đột quỵ thuỳ thái dương là cơn đột quỵ xảy ra gây tổn thương ở thuỳ thái dương. Cơn tai biến mạch máu não này có thể ảnh hưởng đến nhiều chức năng quan trọng như: ngôn ngữ, cảm xúc và trí nhớ. Song, tùy vào mỗi dạng đột quỵ mà bệnh nhân sẽ chịu ảnh hưởng khác nhau.

Thùy thái dương đảm nhiệm nhiều chức năng quan trọng liên quan đến thính giác, ký ức và ngôn ngữ.

2. Nguyên nhân nào gây ra đột quỵ thùy thái dương?

Cơn đột quỵ xảy ra ở thùy thái dương khi một mạch máu trong thùy thái dương bị tắc nghẽn thường do huyết khối (còn gọi là đột quỵ thiếu máu não hoặc nhồi máu não). Trong một số trường hợp, đột quỵ có thể xảy ra khi mạch máu tại thuỳ thái dương bị vỡ, rò rỉ máu (còn gọi là đột quỵ xuất huyết não).

Khi não không nhận được đủ lượng oxy và dinh dưỡng từ máu cung cấp, các tế bào não sẽ bắt đầu chết đi nhanh chóng. Do đó, đột quỵ được xem là một cấp cứu y tế.

Chính vì thế, để giảm thiểu tổn thương não sau đột quỵ nói chung và đột quỵ thùy thái dương nói riêng, cách tốt nhất là bệnh nhân nên được đến cơ sở y tế ngay lập tức để được cấp cứu, can thiệp và khôi phục lưu lượng máu trong não.

Nếu được điều trị càng nhanh chóng, bệnh nhân sẽ càng giảm thiểu ảnh hưởng của đột quỵ thùy thái dương.

3. Đột quỵ ở thùy thái dương làm ảnh hưởng đến chức năng nào?

Một số chức năng quan trọng của người bệnh có thể bị ảnh hưởng sau một cơn đột quỵ não xảy ra tại thuỳ thái dương.

3.1. Suy giảm trí nhớ

Một cấu trúc nằm bên trong thùy thái dương có nhiệm vụ chính về việc hình thành, tổ chức và lưu trữ thông tin chính là hồi hải mã. Theo đó, nếu cơn đột quỵ xảy ra trên vị trí này có thể làm ảnh hưởng đến những ký ức trong quá khứ, cũng như khả năng học hỏi và lưu giữ thông tin mới của bệnh nhân.

3.2. Khả năng nói bị hạn chế

Vùng Wernicke được xem là một vùng vô cùng quan trọng nằm trong thùy thái dương. Theo đó, vùng Wernicke sẽ đảm nhiệm vai trò kiểm soát các kỹ năng ngôn ngữ bằng lời nói và hình ảnh.

Chính vì thế, khi khu vực này bị tổn thương, người sống sót sau đột quỵ có thể phải gặp phải tình trạng nói khó hay còn gọi là chứng mất ngôn ngữ (Aphasia). Lúc này, bệnh nhân sẽ thường xuyên gặp phải tình trạng sử dụng sai từ và khó diễn tả đúng ý của mình.

Bệnh nhân sống sót sau cơn đột quỵ thuỳ thái dương có thể bị suy giảm trí nhớ và không có khả năng diễn đạt từ ngữ

3.3. Mất khả năng nhận diện khuôn mặt (Prosopagnosia)

Chức năng nhận thức là một trong những chức năng quan trọng do thuỳ thái dương đảm nhiệm. Do đó, nếu cơn tai biến mạch máu não làm ảnh hưởng đến thùy thái dương, người bệnh có thể không nhận diện được khuôn mặt, ngay cả người thân của mình.

Theo các chuyên gia, điều này xảy ra do trí nhớ và kỹ năng nhận thức bị suy giảm sau khi bị tổn thương ở thùy thái dương.

3.4. Ảnh hưởng đến chức năng nhận thức

Như đã nêu, do thùy thái dương có vai trò trong nhận thức của con người nên nếu đột quỵ thuỳ thái dương xảy ra sẽ khiến bệnh nhân gặp khó khăn về nhận thức và làm chủ hành vi.

3.5. Thính lực hạn chế

Bệnh nhân đột quỵ thuỳ thái dương sẽ khó khăn trong việc lắng nghe âm thanh.

Trung tâm nhận cảm giác thính giác của vỏ não nằm ở thùy thái dương. Do đó, nếu đột quỵ xảy ra, khả năng xử lý và nhận biết âm thanh của người bệnh cũng bị ảnh hưởng đáng kể.

Vì vậy, người bệnh sau cơn đột quỵ tại thùy thái dương có thể gặp khó khăn trong việc định vị nơi âm thanh phát ra.

»»» Xem thêm: Đột quỵ thùy chẩm: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

3.6. Thay đổi về cảm xúc và hành vi

Một cơn đột quỵ diễn ra tại thùy thái dương có thể ảnh hưởng đến cảm xúc theo nhiều cách khác nhau.

Các chuyên gia giải thích, nguyên nhân khiến người bệnh đột quỵ bị thay đổi cảm xúc và hành vi là do hạch hạnh nhân (amygdala) (một trong 2 nhóm nhân hình quả hạnh nhân nằm ở giữa sâu bên trong thùy thái dương và có vai trò đối với cảm xúc) bị ảnh hưởng.

Trong một số trường hợp, người bệnh hậu đột quỵ có thể có những hành vi hung hăng, dữ tợn hơn. Một số bệnh nhân lại có thể trở nên thụ động hơn sau khi trải qua cơn đột quỵ tại thùy thái dương.

Vì vậy, các chuyên gia khuyên rằng, thay vì cố gắng dự đoán những thay đổi về cảm xúc hoặc hành vi mà bệnh nhân đột quỵ có thể gặp phải, tốt nhất người nhà nên hành động để giải quyết những gì sẽ xảy ra.

4. Phục hồi hậu đột quỵ thùy thái dương bằng liệu pháp gì?

Mặc dù đột quỵ gây ảnh hưởng không nhỏ đến một số chức năng quan trọng của người bệnh nhưng điều này vẫn có thể được cải thiện nhờ việc luyện tập phục hồi chức năng. Một số liệu pháp mà bệnh nhân đột quỵ có thể áp dụng như:

4.1. Liệu pháp ngôn ngữ

Những bệnh nhân sống sót sau đột quỵ diễn ra tại thùy thái dương có thể học lại các kỹ năng ngôn ngữ đã bị suy giảm, dễ dàng khôi phục lại chứng mất ngôn ngữ thông qua các bài tập trị liệu ngôn ngữ.

4.2. Trị liệu nhận thức

Việc áp dụng liệu pháp nhận thức hay trị liệu nhận thức có thể người bệnh bệnh đột quỵ cải thiện trí nhớ của mình. Không những thế, bệnh nhân cũng có thể nhận diện lại khuôn mặt của người thân và bạn bè nhờ vào liệu pháp này.

Bệnh nhân đột quỵ thùy thái dương sẽ được bác sĩ tư vấn phương pháp phục hồi phù hợp để lấy lại các chức năng cơ thể đã bị mất

4.3. Liệu pháp phục hồi thị lực

Nhờ vào liệu pháp phục hồi thị lực mà bệnh nhân hậu đột quỵ có thể cải thiện đáng kể thị lực của mình. Cụ thể, các bài tập luyện sẽ giúp họ lấy lại khả năng của mắt nhận thức rõ các chi tiết chính xác hơn.

4.4. Liệu pháp tâm lý

Không ít bệnh nhân đột quỵ gặp phải tình trạng thay đổi tiêu cực về cảm xúc, hành vi. Theo đó, vận dụng liệu pháp tâm lý sẽ góp phần nào giúp người bệnh thay đổi cảm xúc của mình theo hướng tích cực hơn.

»»» Xem thêm: Các bài viết khác cùng chủ đề tại chuyên mục Tìm hiểu về đột quỵ

4.5. Liệu pháp cải thiện thính lực

Suy giảm thính lực là một trong những di chứng đặc trưng mà bệnh nhân đột quỵ tại thuỳ thái dương có thể gặp phải. Theo đó, các bác sĩ có thể sẽ lắp máy trợ thính để hỗ trợ những bênh nhân gặp phải tình trạng này. Bên cạnh đó, các bác sĩ cũng có thể giúp bệnh nhân tìm ra các phương pháp khác giúp cải thiện thính lực một cách hiệu quả.

Mặc dù bệnh nhân hậu đột quỵ có thể cải thiện được các chức năng đã mất. Song, các phương pháp phục hồi chức năng trên sẽ không mang lại kết quả nếu bệnh nhân chỉ tập luyện trong 1 hoặc 2 buổi trị liệu.

Theo đó, việc thực hiện nghiêm túc và đầy đủ, lặp đi lặp lại thường xuyên sẽ giúp kích hoạt tính mềm dẻo thần kinh. Từ đó, sự kích thích nhất quán như thế sẽ giúp bệnh nhân lấy lại các chức năng đã mất.

Ngày nay, có nhiều liệu pháp và phương pháp điều trị có thể giúp bệnh nhân vượt qua và phục hồi sau cơn tai biến mạch máu não tại thuỳ thái dương. Vì thế,  bệnh nhân và người nhà hãy tím đến bác sĩ trị liệu để nhận được sự tư vấn cụ thể, giúp đẩy nhanh quá trình hồi phục.

Anh Thi – benhdotquy.net