Hướng dẫn chăm sóc bệnh nhân bị loét tì đè sau đột quỵ

\n

1. Cần chuẩn bị những gì khi chăm sóc người thân bị đột quỵ?

\n

Thưa bác sĩ, sau đột quỵ người bệnh có thể gặp một số di chứng đòi hỏi phải có sự hỗ trợ của thân nhân. Vậy để chăm sóc tốt người bệnh, thân nhân nên chuẩn bị cho mình những gì?

\n

BS Tô Trường Duy trả lời:

\n

Đầu tiên để chăm sóc, giúp đỡ người thân đột quỵ, chúng ta cần xác định nhu cầu và mức độ cần hỗ trợ của bệnh nhân. Bệnh đột quỵ biểu hiện rất đa dạng, từ yếu liệt hoàn toàn cần phụ thuộc rất nhiều vào sự chăm sóc của người thân cho đến yếu nhẹ 1 bên tay chân và chỉ cần sự hỗ trợ rất ít. Việc xác định nhu cầu hỗ trợ phù hợp cho người thân đột quỵ cần rất nhiều sự kiên nhẫn và thời gian, trong đó gia đình có người thân bị đột quỵ lưu ý 2 vấn đề hỗ trợ sau.

\n

– Quản lý việc sử dụng thuốc men, bệnh nhân sau đột quỵ sẽ được kê toa nhiều loại thuốc điều trị sau đó và thường là những thuốc này sẽ phải duy trì trong thời gian dài. Một số bệnh nhân cứ nghĩ là uống thuốc theo toa của bệnh viện sau đó tự ý lấy toa cũ đi mua thêm thuốc về uống hoặc tự ý ngưng rồi dùng các bài thuốc được truyền tai nhau không rõ nguồn gốc, công dụng thì rất là nguy hiểm và có thể dẫn đến đột quỵ lần thứ 2 do dùng thuốc không đúng.

\n

Thường trong toa thuốc cho bệnh nhân đột quỵ được kê nhiều loại thuốc khác nhau, thuốc dùng sáng, dùng chiều, thuốc trước ăn, sau ăn mà người bệnh đột quỵ có thể dùng nhầm lẫn, uống nhầm thuốc hoặc quên uống thuốc. Người nhà sẽ hỗ trợ tùy vào tình trạng của bệnh nhân. Chúng ta xem người bệnh nhân có tự biết cách dùng thuốc đúng hay không. Ví dụ bệnh nhân lớn tuổi, già yếu, kém minh mẫn thì chúng ta có thể bóc sẵn thuốc rồi đưa họ uống, nhưng nếu người bệnh nhân trẻ, còn minh mẫn, thì cho họ dùng thuốc với sự giám sát/ nhắc nhở của chúng ta.

\n

– Thứ hai là hỗ trợ sinh hoạt trong nhà: Người bệnh sau đột quỵ sau khi xuất viện về nhà có thể gặp những khó khăn khi thích nghi với tình trạng còn đang yếu của cơ thể như gặp khó khăn trong việc vệ sinh cá nhân như không tự di chuyển, ăn uống, tắm rửa, đi vệ sinh, thay quần áo.

\n

Chúng ta cần tìm ra và trao đổi với bệnh nhân rằng hiện nay bệnh nhân có thể làm được gì, chưa thể làm được gì, và về việc chúng ta sẽ hỗ trợ giúp họ như thế nào. Người chăm sóc cần thống nhất với bệnh nhân là công việc này mình sẽ làm thay tất cả cho họ, hay chỉ hỗ trợ 1 phần hoặc công việc đó họ tự làm được thì nên để tự họ làm, cũng như mức độ tự chủ, riêng tư mà bệnh nhân mong muốn.

\n

\n

2. Nên giúp đỡ bệnh nhân đột quỵ như thế nào?

\n

Bệnh nhân đột quỵ thường gặp khó khăn khi thực hiện các hoạt động thường ngày, vậy người chăm sóc sẽ giúp đỡ họ như thế nào?

\n

BS Tô Trường Duy trả lời:

\n

Chúng ta nên khuyến khích bệnh nhân duy trì các hoạt động sống thường ngày với sự hỗ trợ của người chăm sóc. Hỗ trợ nhưng không phải là làm thay tất cả. Nếu giành làm hết tất cả các việc như đút ăn, tắm rửa, thây quần áo thì bệnh nhân sẽ phụ thuộc sự chăm sóc nhiều hơn, bệnh nhân dễ cảm thấy mình vô dụng cũng không kích thích hệ thần kinh của bệnh nhân cho họ làm việc. Điều đó cũng không giúp bệnh nhân hồi phục sau đột quỵ và người chăm sóc giành làm hết cũng không đủ sức để làm.

\n

Tối có gặp 1 vài người nhà bệnh nhân đột quỵ thì họ chăm rất là kỹ, làm thay hết tát cả cho bệnh nhân, và bệnh nhân chỉ có nằm 1 chỗ, vì bệnh nhân đột quỵ ban đầu họ yếu, họ run tay, làm không được suôn sẻ nên gia đình do ban đầu thấy bệnh nhân làm cái gì cũng khó hết nên là giành làm luôn cho nhanh nhưng bệnh nhân sẽ không học được kỹ năng thích nghi để thích nghi với tình trạng cơ thể đang yếu, không có kích hệ thần kinh làm việc.

\n

Do đó trong thời gian đầu người chăm sóc nên kiêng nhẫn giành thời gian để quan sát xem bệnh nhân họ làm được gì, hướng dẫn họ làm như mặc áo, mặc quần, lau mặt, đánh răng.

\n

Đồng thời khuyến khích bệnh nhân cố gắng tự làm những việc mình có thể làm như di chuyển trên giường, mặc quần áo, ăn uống, đánh răng, dùng thuốc men và người nhà sẽ hỗ trợ thêm vào phần bệnh nhân chưa làm được.

\n

Ví dụ trong việc lau mặt, bệnh nhân đột quỵ chưa đi đứng vững, không thể tự di chuyển vào nhà vệ sinh, đứng trước gương lau mặt, thì chúng ta mang nước đến giường, cằm khăn vắt nước cho bệnh nhân để người đó tự thực hiện việc lau mặt.

\n

>>> Xem thêm: Hướng dẫn chăm sóc bệnh nhân đột quỵ khi trở về nhà

\n

3. Thay đổi nhà khi bệnh nhân đột quỵ xuất viện

\n

Bệnh nhân đột quỵ được xuất việt về nhà thì môi trường nhà ở có những gì cần lưu ý?

\n

BS Tô Trường Duy trả lời:

\n

Bệnh nhân về nhà sau đột quỵ, người nhà cần xem xét vấn đề an toàn cũng thuận tiện cho bệnh nhân di chuyển trong nhà, phòng tránh té ngã cho bệnh nhân bằng giữ nhà vệ sinh khô thoáng, dọn dẹp lối đi sạch sẽ, không có vật cản, nhà cửa luôn đảm bảo ánh sáng đầy đủ. Bác sĩ sẽ đánh giá xem bệnh nhân có thể di chuyển an toàn bằng xe lăn, gậy, khung tập đi tùy theo tình trạng sức khỏe.

\n

Tùy theo điều kiện của gia đình mà chúng ta cần xem có thể cần di chuyển giường ngủ của bệnh nhân đến phòng khác để bệnh nhân không phải đi cầu thang, gần nhà vệ sinh, lắp thêm thanh vịn ở nhà vệ sinh, lối đi để hạn chế té ngã.

\n

Việc này cần được gia đình trao đổi kỹ với bác sĩ phục hồi chức năng để đánh giá xem bệnh nhân có khả năng di chuyển an toàn trong nhà hay không, cũng như cần thay đổi nhà cửa như thế nào cho phù hợp với bệnh nhân cũng như phù hợp với không gian của gia đình và điều kiện kinh tế của gia đình.

\n

Đồng thời, tạo môi trường cho bệnh nhân phục hồi như tạo điều kiện cho bệnh nhân ăn cơm chung với gia đình. Ví dụ như dẩy xe lăn của bệnh nhân tới bàn ăn, hoặc gia đình ngồi ăn quây quần bên giường bệnh, chứ đừng coi họ như người bệnh nằm 1 chỗ bị cô lập với các thành viên còn lại.

\n

Chúng ta cũng nên chú ý quan sát sự thay đổi về cảm xúc, tâm lý, quan sát xem bệnh nhân có cảm giác buồn rầu, chán nản, không muốn ăn cái món ăn yêu thích, xem chương trình tv thường xem, mất ngủ hoặc ngủ nhiều, quan sát xem bệnh nhân có hay quên nhiều, kém minh mẫn hơn trước không? Nếu có cần gặp bác sĩ để tránh giá thần kinh, tâm lý.

\n

Việc chăm sóc người thân bị đột quỵ không dễ dàng, do đó các thành viên trong gia đình nên san sẻ thời gian, công sức để mỗi người vẫn có thời gian nghỉ ngơi, vẫn có thời gian để tự làm công việc riêng của mình, có thời gian đi làm kiếm thu nhập cho bản thân và gia đình.

\n

4. Quá trình tập phục hồi chức năng sau đột quỵ

\n

Việc tập PHCN cho bệnh nhân đột quỵ sau khi được xuất viện về nhà sẽ diễn ra như thế nào?

\n

BS Tô Trường Duy trả lời:

\n

Sau khi bệnh nhân xuất viện thì vẫn cần tiếp tục được tập phục hồi chức năng trong ngày tại các cơ sở y tế. Tại các cơ sở y tế, bệnh nhân sẽ được tiếp tục tập mạnh các cơ đang yếu, tập cách di chuyển như đứng lên, ngồi xuống, di chuyển từ giường qua ghế, đi lại với xe lăn, hoặc với khung tập đi. Việc tập luyện này thường kéo dài từ vài tháng đến năm. Do đó chúng ta tìm 1 cơ sở phục hồi chức năng thuận tiện như gần nhà, và có khả năng chi trả phù hợp.

\n

Vấn đề tài chính cần được gia đình đưa ra thảo luận, vì việc trong nhà có 1 bệnh nhân đột quỵ thì đồng nghĩa tạm thời giảm đi 1 nguồn thu nhập, cần người chăm sóc, thuốc dùng kéo dài. Do đó nên thảo luận về chi phí chăm sóc bệnh nhân như làm tham gia bảo hiểm y tế để có thể chi trả được tiền thuốc, khám bệnh, tập phục hồi chức năng sau đó.

\n

\nLoét tì đè là tình trạng khá thường gặp ở bệnh nhân đột quỵ phải nằm lâu.

\n

5. Loét tì đè sau đột quỵ là gì?

\n

Loét tỳ đè là 1 vấn đề đề thường gặp ở bệnh nhân sau đột quỵ, vậy loét tỳ đè là gì?

\n

BS Tô Trường Duy trả lời:

\n

Loét do tì đè tổn thương da thường xuất hiện ở những bệnh nhân bệnh nặng phải nằm lâu, đặc biệt là không trở mình, không thay đổi tư thế. Khi đó sức nặng của cơ thể đè lên vùng da, làm cho máu huyết khó lưu thông, gây thiếu dinh dưỡng nuôi da và, gây loét da. Những bệnh nhân yếu liệt sau đột quỵ thường là đối tượng dễ bị loét tì đè.

\n

6. Ảnh hưởng của loét tì đè đối với bệnh nhân đột quỵ

\n

Bệnh nhân bị loét tì đè sẽ ảnh hưởng ra sao đến sức khỏe? Nếu không điều trị sớm có thể dẫn đến tử vong không?

\n

BS Tô Trường Duy trả lời:

\n

Loét tì đè thứ nhất là chỗ loét da gây đau đớn cho bệnh nhân, thường khó lành do bệnh nhân đột quỵ lớn tuổi, dinh dưỡng kém, nhiều bệnh kèm theo như đái tháo đường chẳng hạn, và nguy hiểm hơn loét có thể nhiễm phải các vi trùng gây nguy hiểm tính mạng do đó cần phòng tránh loét cũng như phát hiện sớm để điều trị kịp thời.

\n

7. Loét do tì đè thường xuất hiện khi nào sau đột quỵ?

\n

BS Tô Trường Duy trả lời:

\n

Loét tỳ đè thường xuất hiện do bệnh nhân nằm lâu ở 1 tư thế, là những bị nhân yếu liệt nhiều, không di chuyển được, không được hỗ trợ xoay trở, thay đổi tư thế thường xuyên, hoặc tiêu tiểu không tự chủ bệnh nhân không được vệ sinh không sạch sẽ, cũng như bệnh nhân không được chăm sóc đầy đủ, không được phát hiện tổn thương da sớm. Do đó trong giai đoạn đầu khi người nhà chăm sóc bệnh nhân đột quỵ mình còn nhiều bối rối, chưa có kinh nghiệm, chưa để ý được vấn đề này thì bệnh nhân thường bị loét tì đè.

\n

\nNếu thấy người thân có dấu hiệu loét tì đè, người nhà nên báo sớm cho bác sĩ để có hướng điều trị thích hợp.

\n

8. Dấu hiệu và vị trí dễ loét tì đè ở bệnh nhân đột quỵ

\n

Vị trí nào dễ bị loét tì đè và dấu hiệu nào để phát hiện sớm bệnh nhân sau đột quỵ bị loét tì đè?

\n

BS Tô Trường Duy trả lời:

\n

Vùng da loét tỳ đè ở sát xương như da sau đầu, da ở 2 xương bả vai, khuỷu tay, 2 bên đùi, vùng giữa thắt lưng – mông, gót chân, mắt cá, vùng  da quá khô hoặc quá ẩm ướt cũng dễ gây loét.

\n

Do đó lúc làm vệ sinh, thay đồ, để ý xem có các vùng da bị đỏ có thể có nốt phồng lên tại các vị trí như đã nêu thì cảnh báo sắp bị loét, nên làm vệ sinh sạch sẽ, nhẹ nhàng, xoay trở thường xuyên, hạn chế nằm đè lên các vùng da đó cho da hồi phục. Nếu chẳng may bị da bị loét tức là da không còn nguyên vẹn nữa thì phải sớm đến bệnh viện để các bác sĩ điều trị chuyên sâu.

\n

9. Lời khuyên để phòng tránh loét tì đè cho bệnh nhân đột quỵ

\n

BS Tô Trường Duy trả lời:

\n

Để phòng tránh loét tỳ đè bệnh nhân và người chăm sóc cần hỗ trợ họ xoay trở nhiều lần trong ngày, ít nhất mỗi 2h giờ.

\n

Nên cho bệnh nhân ngồi dậy nhiều lần, hạn chế nằm 1 chỗ trên giường.

\n

Nếu bệnh nhân tiêu tiểu không tự chủ thì làm vệ sinh và thay tả thường xuyên.

\n

Cho bệnh nhân nằm tấm lót đệm mền, trải ga giường phẳng, quần áo mềm mại sạch sẽ.

\n

Có thể sử dụng đệm hơi chóng loét chuyên dụng nhưng quan trọng vẫn là cho bệnh nhân xoay trở, ngồi dậy thường xuyên.

\n

\n

Benhdotquy.net