Hiểu rõ bệnh đột quỵ để bảo vệ bản thân trước “thần chết”

Đột quỵ não là bệnh lý cấp tính nguy hiểm, thường xảy ra đột ngột, có tỉ lệ tử vong cao nếu không phát hiện sớm và điều trị kịp thời. Người ta thấy rằng, trung bình cứ 3 phút lại có 1 ca tử vong do đột quỵ. Có thể thấy, nắm bắt được những thông tin về căn bệnh này sẽ giúp bạn có thể tự cứu sống bản thân trước “lưỡi hái tử thần”.

1. Bệnh đột quỵ là gì?

Đột quỵ (hay còn gọi là tai biến mạch máu não) là tình trạng xảy ra khi một mạch máu trong não bị vỡ và chảy máu, hoặc do sự tắc nghẽn làm ngăn cản máu và oxy đến các mô của não. Theo đó, nếu không có đủ oxy, các tế bào não và mô sẽ bị tổn thương và bắt đầu chết dần. Cụ thể, các tế bào não sẽ chết đi với tốc độ 1 phút mất đi 2 triệu tế bào thần kinh.

Bệnh đột quỵ không loại trừ một ai

2. Nguyên nhân gây ra bệnh đột quỵ não là gì?

2.1. Nguyên nhân phụ thuộc từng loại đột quỵ

Với mỗi loại đột quỵ, nguyên nhân cũng sẽ khác nhau. Cụ thể, người ta chia đột quỵ thành 3 loại chính, gồm:

2.1a. Cơn thiếu máu thoáng qua (TIA) 

Tình trạng này xảy ra khi có sự tắc nghẽn tạm thời trong động mạch do cục máu đông (huyết khối) gây ra làm ngăn máu chảy đến các bộ phận nhất định của não.

Thông thường, cơn thiếu máu não thoáng qua thường kéo dài trong vài phút đến vài giờ, sau đó cục máu đông gây tắc nghẽn sẽ di chuyển đi và lưu lượng máu được phục hồi.

2.1b. Đột quỵ nhồi máu não (đột quỵ do thiếu máu cục bộ) 

Tương tự với cơn thiếu máu não thoáng qua, nhồi máu não cũng là do nguyên nhân tắc nghẽn động mạch dẫn đến não. Song, sự tắc nghẽn này có thể là do một cục máu đông hoặc do xơ vữa động mạch.

Với những trường hợp này, một mảnh của mảng bám tích tụ trên thành mạch máu có thể vỡ ra và mắc kẹt trong động mạch gây cản trở dòng chảy của máu và khiến người bệnh bị đột quỵ thiếu máu cục bộ.

2.1c. Đột quỵ xuất huyết não 

Đây là tình trạng xảy ra khi một mạch máu bị vỡ hoặc rò rỉ, gây áp lực và làm tổn thương các tế bào não.

Người ta thấy rằng có 2 nguyên nhân chủ yếu gây đột quỵ xuất huyết não: – Chứng phình động mạch: được gây ra bởi huyết áp cao và làm mạch máu bị vỡ. – Dị dạng động mạch: là một kết nối bất thường giữa tĩnh mạch và động mạch. Tuy nhiên, trường hợp này ít gặp hơn so với chứng phình động mạch. »»» Xem thêm: Đột quỵ khi tắm đêm, vì đâu nên nỗi?

2.2. Nguyên nhân xuất phát từ các yếu tố nguy cơ

Bên cạnh những nguyên nhân kể trên, một số các yếu tố nguy cơ cũng có thể làm tăng khả năng xuất hiện tai biến mạch máu não của bạn như:

2.2a. Chế độ ăn không lành mạnh

– Chế độ chứa nhiều Cholesterol.

– Ăn quá nhiều muối hoặc đường.

– Tiêu thụ quá mức chất béo bão hòa hoặc chất béo chuyển hóa.

2.2b. Lười vận động hoặc không vận động

Không hoạt động hoặc lười vận động cũng có thể khiến bạn dễ bị đột quỵ não hơn.

Trên thực tế, tập thể dục thường xuyên có một số lợi ích cho sức khỏe, trong đó có phòng ngừa cơn tai biến. Vì vậy, các chuyên gia khuyến nghị rằng người lớn nên có ít nhất 2,5 giờ tập thể dục mỗi tuần.

Lối sống không lành mạnh khiến bạn có nguy cơ đột quỵ cao hơn

2.2c. Lạm dụng rượu bia, hút thuốc lá

Việc uống quá nhiều rượu bia làm tăng đáng kể nguy cơ đột quỵ của bạn. Ngoài ra, rượu bia cũng có thể làm tăng huyết áp cũng như mức chất béo trung tính gây xơ vữa động mạch. Chính vì vậy, hãy uống có chừng mực, tốt nhất là không quá 1 ly mỗi ngày đối với phụ nữ và không quá 2 ly đối với nam giới.

Không chỉ vậy, việc sử dụng thuốc lá dù là chủ động hay thụ động cũng đều làm tăng nguy cơ đột quỵ não. Bởi nó sẽ gây hại mạch máu và tim của bạn, huyết áp của bạn tăng lên khi bạn sử dụng nicotine.

2.2d. Tiền sử sức khỏe

Một số bệnh lý có thể làm tăng nguy cơ tai biến mạch máu não của bạn như:

– Đã từng bị đột quỵ hoặc gặp cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA)

– Huyết áp cao

– Bệnh tiểu đường

– Cholesterol cao

– Bệnh hồng cầu hình liềm, bệnh đa hồng cầu

– Rung nhĩ

– Khuyết tật van tim

3. Dấu hiệu nào cảnh báo đột quỵ?

Khi bạn có những triệu chứng sau, hãy cẩn thận với cơn đột quỵ có thể xảy ra như:

– Tê yếu tay chân, đặc biệt là ở 1 bên của cơ thể

– Khó nói hoặc nói ngọng

– Lú lẫn

– Về thị lực sẽ khó nhìn ở một hoặc cả hai mắt, đôi lúc nhìn mờ, nhìn đôi

– Mất thăng bằng, đi lại khó khăn

– Chóng mặt

– Đau đầu dữ dội, đột ngột không rõ nguyên nhân

»»» Xem thêm: Vì sao vẫn có thể bị đột quỵ khi ngủ?

4. Có những phương pháp nào giúp chẩn đoán đột quỵ?

Để chẩn đoán, đầu tiên bác sĩ sẽ hỏi bệnh nhân hoặc người nhà về các triệu chứng gặp phải nghi ngờ đột quỵ, chẳng hạn như: thuốc đã dùng, số đo huyết áp, tim mạch.

Bên cạnh đó, bác sĩ cũng sẽ khám sức khỏe để đánh giá về sự thăng bằng, sức cơ (tay, chân), dấu hiệu nhầm lẫn, thị lực,…

Ngoài ra, bệnh nhân có thể trải qua nhiều xét nghiệm khác nhau để các bác sĩ có thể xác định được người bệnh có bị đột quỵ hay không hoặc để loại trừ một tình trạng khác, chẳng hạn như:

4.1. Chụp CT và MRI

Chụp cắt lớp vi tính CT scan là kỹ thuật được áp dụng đầu tiên khi bệnh nhân nhập viện do đột quỵ. Với kỹ thuật này, bác sĩ sẽ xác định được bệnh nhân bị xuất huyết não hay nhồi máu não. Từ đó bác sĩ sẽ có phương pháp điều trị phù hợp.

Ngày nay, khi chụp cộng hưởng từ MRI được cải tiến hơn về thời gian chụp. Ở một vài cơ sở điều trị, MRI có thể giúp khảo sát tình trạng mạch máu não tốt hơn nhiều so với CT.

Người bệnh có thể phải làm nhiều xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh để chẩn đoán đột quỵ

4.2. Xét nghiệm máu

Các bác sĩ sẽ chỉ định lấy máu xét nghiệm để xác định:

– Lượng đường trong máu của bạn

– Máu đông nhanh như thế nào

– Mức tiểu cầu

4.3. Đo điện tâm đồ (ECG)

Việc đo điện tâm đồ giúp ghi lại hoạt động điện trong tim, đo nhịp tim và ghi lại nhịp đập của tim.

Theo đó, kết quả đo điện tâm đồ có thể giúp bác sĩ xác định xem bạn có bất kỳ bệnh tim nào có thể dẫn đến đột quỵ, chẳng hạn như một cơn đau tim trước đó hoặc rung tâm nhĩ hay không.

4.4. Siêu âm động mạch cảnh

Siêu âm động mạch cảnh là kỹ thuật giúp hiển thị mảng bám trong động mạch cảnh của bệnh nhân và cho biết liệu động mạch cảnh của họ đã bị thu hẹp hoặc tắc nghẽn hay chưa.

4.5. Siêu âm tim

Việc siêu âm tim có thể giúp tìm thấy nguồn cục máu đông trong tim của bệnh nhân. Theo đó, những cục máu đông này có thể đã di chuyển đến não và gây ra đột quỵ.

»»» Tham khảo thêm nhiều bài viết hay khác liên quan đến chủ đề bệnh đột quỵ

5. Điều trị đột quỵ như thế nào?

Khi thấy ai đó dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ não, hãy gọi cấp cứu hoặc liên hệ ngay tới cơ sở y tế để được cấp cứu và điều trị kịp thời.

Khi có dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ, hãy liên hệ ngay cơ sở y tế để được hỗ trợ kịp thời

Theo đó, nếu bệnh nhân bị nhồi máu não và được bệnh viện trong vòng 4,5 tiếng đầu tiên kể từ khi triệu chứng đầu tiên xuất hiện, các bác sĩ sẽ tìm cách loại bỏ cục huyết khối gây tắc nghẽn mạch máu bằng thuốc hoặc can thiệp cơ học (DSA).

Trong trường hợp bệnh nhân đến muộn, các bác sĩ sẽ cho chụp MRI để đánh giá cụ thể vùng não đã bị tổn thương, vùng não vẫn còn cứu được… Trong một số trường hợp hiếm, may mắn hoặc cơ sở y tế có điều kiện tốt, bệnh nhân đến muộn vẫn có cơ hội phục hồi tốt.

Đối với những bệnh nhân bị xuất huyết não, đa số phương pháp điều trị là nội khoa. Trong trường hợp cần thiết, bác sĩ sẽ tìm cách để giảm áp lực nội sọ, dẫn lưu máu tụ bằng phẫu thuật hoặc can thiệp.

Sau quá trình cấp cứu ban đầu, trường hợp bệnh nhân trong tình trạng nặng sẽ được theo dõi tiếp tục trong phòng hồi sức tích cực (ICU). Khi người bệnh đã ổn hơn, họ sẽ được điều trị nội trú cho đến khi đủ điều kiện sức khỏe để xuất viện.

Đặc biệt, sau khi trải qua một cơn tai biến mạch máu não, điều quan trọng là bệnh nhân phải tập vật lý trị liệu để hồi phục chức năng, cũng như kiểm soát các nguy cơ có thể đưa đến cơn đột quỵ lần sau.

Anh Thi – benhdotquy.net