Đột quỵ “núp bóng” say nắng, làm sao phân biệt?

Say nắng và đột quỵ là 2 tình trạng hoàn toàn khác biệt. Say nắng không phải là một cơn tai biến mạch máu não dù có ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương.

Say nắng và đột quỵ là gì?

1. Say nắng là gì?

Say nắng là tình trạng nhiệt độ cơ thể tăng cao, nhất là đối với những người làm việc ở ngoài trời nắng trong thời gian dài đến mức gây tổn thương đến hệ thống thần kinh trung ương và các mô khác của cơ thể.

2. Đột quỵ là gì?

Đột quỵ xảy ra khi việc cung cấp máu lên não bị ngưng đột ngột, khiến vùng não đó bị thiếu oxy và chất dinh dưỡng. Chỉ trong vài phút, các tế bào não sẽ bắt đầu chết đi, cơ thể người bệnh dần mất các chức năng mà những tế bào não đó điều khiển.

Đột quỵ và say nắng, làm sao phân biệt?

Dấu hiệu đột quỵ thường bị nhầm lẫn với say nắng nên chúng ta cần phải lưu ý để tránh nhận nhầm, xử trí sai, hậu quả khó lường.

Nắng nóng là nguyên nhân trực tiếp gây say nắng nhưng với đột quỵ thì không. Trên thực tế, nắng nóng chỉ là yếu tố thuận lợi khiến những người có yếu tố nguy cơ của đột quỵ não như tiểu đường, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, bệnh lý chuyển hóa, béo phì, các bệnh lý mạch máu, loạn nhịp tim, bệnh van tim hoặc người thường xuyên hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia… có thể bị đột quỵ.

Thông thường, trước một cơn sốc nhiệt, bạn sẽ có một vài dấu hiệu cảnh báo như: mệt mỏi, buồn nôn, nôn mửa, chóng mặt, đau đầu, suy nhược và chuột rút. Giai đoạn này được gọi là sự kiệt sức vì nóng. Theo đó, nếu như các triệu chứng được chữa trị kíp thời thì sẽ không xảy ra các hậu quả nghiêm trọng về sau.

Đối với những người phải làm việc xuyên suốt dưới trời nắng, nếu bỗng nhiên họ ngã quỵ, rất khó để nhận biết được họ đột quỵ hay sốc nhiệt. Theo đó, chúng ta có thể dựa vào các triệu chứng điển hình của mỗi loại bệnh.

Chẳng hạn, đối với say nắng, bệnh nhân sẽ có triệu chứng mắt trũng, môi khô, véo da để lại dấu… Còn đột quỵ, người bệnh sẽ có những biểu hiện như: đau đầu dữ dội, rối loạn ý thức, đột ngột mất thị lực, liệt 1 nửa cơ thể, liệt 1 tay, 1 chân, méo miệng, nói khó, thậm chí không nói được, vận động khó khăn, chóng mặt bất thường.

Say nắng và đột quỵ: xử lý như thế nào?

Theo các chuyên gia, say nắng chỉ khiến cơ thể mệt mỏi nhất thời nhưng đột quỵ có thể để lại di chứng suốt đời, thậm chí có thể gây ra tử vong. Chính vì thế, việc nhận định rõ 2 tình trạng này sẽ giúp chúng ta xử lý kịp thời, ngăn ngừa biến chứng nặng nề cho người bệnh.

1. Xử lý thế nào khi gặp người bị say nắng?

Các bước sơ cứu người bị say nắng

Nếu bắt gặp ai đó bị say nắng, hãy đưa nạn nhân ra khỏi môi trường nắng nóng, đồng thời nới lỏng quần áo và chuyển tới nơi có bóng râm. Bên cạnh đó, bạn có thể quạt để thúc đẩy ra mồ hôi và bốc hơi, đặt túi chườm đá ở nách và bẹn.

Cách sơ cứu cơ bản nhất khi gặp người bị say nắng là bù nước có chất điện giải cho họ. Đồng thời, theo dõi thân nhiệt của nạn nhân thường xuyên, liên tục làm mát cho đến khi nhiệt độ giảm xuống còn khoảng 38,3 – 38,8 độ C. Nếu nạn nhân mất ý thức, không thấy dấu hiệu tuần hoàn như tự thở, ho và cử động, hãy gọi cấp cứu và trong khi đó hỏi các nhân viên y tế cách tiến hành hồi sinh tim phổi (CPR).

Khi đưa được đến cơ sở y tế, các bác sĩ sẽ tiến hành đo huyết áp, làm mát cơ thể, truyền dịch để bù lại cho lượng nước đã mất, điều trị nâng huyết áp nếu nạn nhân tụt huyết áp, điều trị hạ huyết áp nếu nạn nhân có những cơn tăng huyết áp đột biến.

»»» Xem thêm: Làm sao phân biệt được đau nửa đầu và đột quỵ?

2. Cấp cứu cho bệnh nhân đột quỵ như thế nào?

Khi có người bị đột quỵ, việc đầu tiên là gọi cấp cứu, sau đó nếu bệnh nhân còn tỉnh táo thì kiểm tra các chấn thương, hỏi các triệu chứng gặp phải… để báo với nhân viên y tế.

Quan sát tốt, nhận diện và sơ cứu đúng cách khi gặp người đột quỵ là “chìa khóa” để giảm biến chứng và nguy cơ tử vong. Trong cấp cứu đột quỵ, thời gian là não, tức bệnh nhân càng được điều trị sớm thì sẽ càng có nhiều tế bào não được cứu sống. Trên thực tế, đối với bệnh nhân đột quỵ, một phút trôi qua sẽ có 2 triệu tế bào não chết đi.

Do đó, nếu bắt gặp một người bị đột quỵ, việc đầu tiên cần làm là gọi cấp cứu càng sớm càng tốt. Không chần chừ đợi các triệu chứng thoái lui, không tự ý cho ăn uống, tự xử lý dù chỉ là bấm huyệt, châm cứu, cạo gió, cắt lễ, hoặc tự ý cho uống thuốc bất kỳ loại thuốc nào, kể cả thuốc hạ huyết áp, an cung.

Trong thời gian chờ xe cấp cứu đến, hãy tiến hành kiểm tra đường thở của bệnh nhân và sơ cứu theo nguyên tắc A-B-C.

– A (đường thở): Hãy kiểm tra đường thở bệnh nhân có thông thoáng không. Nếu họ bị tắc nghẽn do thức ăn hoặc dị vật thì cần được khai thông đường thở ngay lập tức bằng cách nới lỏng quần áo người bệnh. Bên cạnh đó, bạn nên đặt bệnh nhân nằm nghiêng và đầu kê cao hơn. Với tư thế này, bệnh nhân bị nôn sẽ không bị hít vào đường thở gây sặc. Các chuyên gia khuyến cáo, tuyệt đối không cho bệnh nhân uống viên an cung để tránh nghẹt đường thở. Trên thực tế, an cung không nằm trong danh mục thuốc cấp cứu đột quỵ.

– B (Máu): Tiến hành kiểm tra xem bệnh nhân có bị chảy máu ở đâu không. Nếu có, cần băng ép vết thương để cầm máu. Tránh tình trạng mất máu quá nhiều gây tử vong trước khi xe cứu thương đến.

– C (Tuần hoàn máu): Bạn hãy sờ các mạch máu lớn của bệnh nhân ở các vị trí như cổ, đùi… xem còn đập hay không. Nếu còn, di chuyển bệnh nhân đến nơi bằng phẳng nghỉ ngơi, chờ cấp cứu đến. Nếu bệnh nhân đã ngưng thở, cần làm hồi sức tim phổi.

»»» Tham khảo thêm cách nhận biết các dấu hiệu đột quỵ khác tại đây.

Phòng ngừa đột quỵ mùa nắng nóng như thế nào?

Nhiều người vẫn phải làm việc trong điều kiện ngoài trời như: nông dân, công nhân xây dựng, những người phải di chuyển trên đường,… Do đó, những đối tượng này cần hết sức lưu ý rằng nếu phải làm việc lâu ở ngoài trời, di chuyển một quãng đường dài khi trời nắng nóng thì cố gắng tránh thời điểm từ 12-16 giờ.

Mỗi người đều phải thực hiện những biện pháp bảo vệ cơ thể dưới trời nắng nóng như: mặc quần áo bảo hộ lao động chống nắng, làm thông thoáng, che chắn, khi làm việc ngoài trời. Đồng thời, đảm bảo uống đủ nước đầy đủ để phòng mất nước. Đặc biệt, hãy lắng nghe cơ thể của mình, khi vượt quá sức khỏe chịu đựng, nó sẽ phát ra hồi chuông cảnh báo. Vì vậy, nếu thấy mệt mỏi, bạn cần phải tạm dừng công việc, nghỉ ngơi.

Đảm bảo uống đủ nước để tránh mất nước khi ra ngoài trời nắng

Các chuyên gia khuyến cáo, những người có tiền sử đột quỵ phải hết sức thận trọng khi đi ra ngoài vào giữa trưa và đầu buổi chiều. Nếu buộc phải đi ra ngoài vào những thời điểm đó, đối tượng này nên che chắn cẩn thận, mang nước theo uống, đồng thời kiểm soát huyết áp thường xuyên để tránh cơn tăng huyết áp đột ngột và cả những cơn tụt huyết áp khi lượng mồ hôi ra quá nhiều. Bởi việc ra mồ hôi cũng khiến thể tích tuần hoàn giảm, dễ hình thành cục máu đông gây đột quỵ.

Đặc biệt, những người có triệu chứng đột quỵ, người đã từng bị đột quỵ nhẹ hoặc người có những yếu tố nguy cơ cao như: trên 50 tuổi, hút thuốc lá, tăng huyết áp, uống rượu bia nhiều; những người có các triệu chứng đau đầu kinh niên, động kinh cần phải đi tầm soát đột quỵ.

Anh Thi – benhdotquy.net