Phòng ngừa đột quỵ khi thời tiết nắng nóng

1. Vì sao nắng nóng gây đột quỵ?

BS.CK2 Nguyễn Thị Phương Nga trả lời: Đột quỵ do tắc động mạch não hay còn gọi đột quỵ do nhồi máu não là loại đột quỵ phổ biến nhất. Bệnh xảy ra bất cứ thời điểm nào trong năm. Theo thống kê, đột quỵ có xu hướng tăng cao hơn vào cuối mùa xuân và đầu mùa hè. Có nhiều nguyên nhân gây ra đột quỵ. Trường hợp đột quỵ tắc động mạch thường xảy ra ở người cao tuổi, người có bệnh lý tim mạch, bệnh nền liên quan đến mạch máu não như cao huyết áp, hút thuốc, người có bệnh tim như bệnh van tim, rung nhĩ, rối loạn lipid máu, lạm dụng rượu… Trường hợp sốc nhiệt do môi trường nắng nóng hoặc khi chúng ta vận động, lao động trong một thời gian dài ở môi trường nóng, nhiệt độ thân thể sẽ tăng cao trên 40 độ C và tăng trong thời gian dài, tình trạng này sẽ gây ảnh hưởng đến các tế bào não. Trong trường hợp nặng, sốc nhiệt sẽ gây tổn thương tế bào não. Các trường hợp sốc nhiệt có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi. Đối tượng dễ bị tổn thương nhất là trẻ em và người lớn tuổi. Trường hợp đột quỵ do tắc động mạch hiếm xảy ra ở trẻ nhỏ trong khi người lớn tuổi và trẻ nhỏ dễ bị sốc nhiệt. Chúng ta cần phân biệt hai trường hợp này.

BS.CK2 Nguyễn Thị Phương Nga – Trưởng khoa Nội thần kinh, bệnh viện Thống Nhất

Xem thêm: BS.CK2 Nguyễn Thị Phương Nga chuyên về Thần kinh khám ở đâu?

2. Đột quỵ vào mùa nóng chiếm tỷ lệ như thế nào?

BS.CK2 Nguyễn Thị Phương Nga trả lời: Trong trường hợp sốc nhiệt, thống kê sẽ khác nhau ở mỗi nước. Số liệu thống kê ở các quốc gia ôn đới sẽ khác với số liệu thống kê ở các nước nhiệt đới. Việt Nam chưa có số thống kê chính thức nhưng chúng ta có thể tham khảo số thống kê ở Thái Lan. Thống kê ở Thái Lan cho biết hằng năm có 3.500 đến 4.000 trường hợp bị sốc nhiệt. Dân số ở Thái Lan là 69 triệu và dân số của Việt Nam là 96 triệu. Nếu tính ra, số người bị sốc nhiệt hằng năm ở Việt Nam là 5.500. Nếu so với đột quỵ do tắc động mạch, con số đó không quá lớn hay quá nhỏ.

3. Nhiệt độ môi trường ở mức bao nhiêu sẽ gây ra tình trạng sốc nhiệt?

BS.CK2 Nguyễn Thị Phương Nga trả lời: Chỉ số nhiệt độ bao gồm nhiệt độ môi trường kết hợp với độ ẩm. Nếu nhiệt độ càng cao và độ ẩm từ 60% trở lên, môi trường đó dễ khiến chúng ta tăng thân nhiệt. Cơ thể của chúng ta sẽ có cơ chế tự điều chỉnh để giữ nhiệt độ cơ thể ở 37 độ C. Tuy nhiên, khi chúng ta ở trong môi trường nóng quá lâu hay một người hoạt động thể lực quá lâu trong môi trường nóng, cơ chế điều hòa sẽ bị tổn thương. Uống ít nước khiến cơ thể không thể tiết mồ hôi ra. Thân nhiệt không thể thải ra ngoài sẽ càng tăng. Nếu nhiệt độ vượt quá 40 và kéo dài sẽ gây sốc nhiệt. Trong đó, trẻ em và người lớn tuổi rất dễ bị sốc nhiệt. Người cao tuổi có nhiều bệnh nền như cao huyết áp, tim mạch, tiểu đường, rối loạn lipid máu, hút thuốc. Đó là các yếu tố nguy cơ dẫn đến tình trạng đột quỵ tắc động mạch. Trong môi trường nóng, cơ thể cần tiết ra mồ hôi để thải nhiệt. Khi người cao tuổi không nhận thức được điều đó, họ sẽ không bù trừ nước thường xuyên. Người cao tuổi càng uống ít nước, thể tích tuần hoàn sẽ giảm, dẫn đế, sự lưu thông máu sẽ không được tốt. Độ cô đặc của máu tăng sẽ tạo cơ hội cho huyết khối hình thành trong lòng mạch. Ví dụ như tiểu cầu, fibrin xuất hiện trong môi trường máu cô đặc, độ loãng của máu không được như bình thường sẽ tạo huyết khối ở người cao tuổi. Ngoài ra, người lớn có nhiều nguy cơ bị sốc nhiệt. Kh tăng thân nhiệt sẽ ảnh hưởng đến não của người cao tuổi.

4. Làm sao để phòng tránh đột quỵ do sốc nhiệt?

BS.CK2 Nguyễn Thị Phương Nga trả lời: Ngoài đột quỵ do tắc động mạch, tình trạng sốc nhiệt cũng xảy ra trong mùa nắng nóng. Người có bệnh nền như cao huyết áp, tiểu đường… ngoài tuân thủ điều trị, cần có chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt thích hợp. Cụ thể, cần tránh tập luyện vào thời điểm quá nắng nóng (từ 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều). Nếu tập thể dục, không nên tập quá sức và tránh khung giờ này. Ngược lại, mọi người nên tập ở môi trường mát. Nếu đi bộ ngoài trời, nên đội nón, xách theo chai nước để thải nhiệt trong môi trường nóng. >>> Xem thêm: Sơ cứu và phòng ngừa đột quỵ mùa nắng nóng đúng cách

5. Chế độ dinh dưỡng lành mạnh tốt cho tim mạch và não bộ

BS.CK2 Nguyễn Thị Phương Nga trả lời: Người cao tuổi có bệnh lý về tim mạch cũng như đột quỵ sẽ được khuyến cáo chế độ dinh dưỡng hợp lý trong cả năm. Thứ nhất, người ăn phải hạn chế muối, đặc biệt là người có tiền sử cao huyết áp. Thứ hai, uống đủ nước từ 1,5 đến 2 lít nước/ngày. Tuyệt đối không nền uống dồn và cần bổ sung các loại trái cây, rau có màu xanh. Về thực phẩm, cần sử dụng cá thay vì ăn thịt đỏ. Sử dụng dầu ô liu nhiều hơn dầu động vật. Ăn thực phẩm luộc nhiều hơn xào và chiên. Các thực phẩm trên giúp ích cho chúng ta trong việc phòng ngừa ngoài tuân thủ thuốc điều trị của bác sĩ.

6. Thay đổi  nhiệt độ đột ngột dẫn đến đột quỵ ra sao?

BS.CK2 Nguyễn Thị Phương Nga trả lời: Thân nhiệt cơ thể thay đổi một cách đột ngột khi chúng ta ở trong môi trường nhiệt độ thật thấp nhưng đi ra nhiệt độ cao bên ngoài, sẽ xảy ra tình trạng sốc nhiệt. Ban đêm, chúng ta mở máy lạnh khi ngủ, nhiệt độ quá thấp hoặc tắm nước lạnh vào ban đêm. Trong môi trường lạnh, mạch máu sẽ co lại đó là sinh lý tự nhiên. Khi mạch máu co, các mạch máu đến cơ quan thiết yếu sẽ co theo bao gồm mạch máu tim, mạch máu thận… Từ đó, khiến lượng máu tưới đến các cơ quan sẽ giảm đi, dẫn đến việc bị thiếu máu. Người bị xơ vữa mạch hay hẹp mạch sẵn bị tình trạng co mạch sẽ dễ bị đột quỵ.

7. Lưu ý khi tập luyện thể dục thể thao?

BS.CK2 Nguyễn Thị Phương Nga trả lời: Việc tập thể dục  luôn luôn được khuyến cáo với mọi đối tượng. Luyện tập thể dục thường xuyên là yếu tố bảo vệ chúng ta, đây cũng là cách bảo vệ não bộ, tim mạch. Và cũng giúp phòng ngừa suy giảm nhận thức ở người cao tuổi. Việc luyện tập thể dục thể thao còn phụ thuộc vào sức khỏe từng người. Ví dụ, theo các khuyến cáo nên tập thể dục từ ba đến năm ngày, mỗi lần là khoảng 30 phút. Tuy nhiên, một số người nghĩ rằng tập nhiều sẽ khỏe hơn, nhưng nó có thể dẫn đến gắng sức và tạo gánh nặng cho cơ tim, các mạch máu tim. Do đó, chúng ta cần luyện tập theo khả năng sức khỏe của bản thân. Với những người có bệnh tim và tưới máu tim kém hơn người thường thì cần có sự tư vấn của bác sĩ. Còn lại, với người khỏe mạnh không gặp vấn đề về tim mạch, hay suy tim vẫn có thể tập bài tập có cường độ cao hơn.

8. Cẩn trọng khi chọn sản phẩm phòng ngừa đột quỵ

BS.CK2 Nguyễn Thị Phương Nga trả lời: Chúng ta cần phân biệt thuốc với các thực phẩm chức năng hoặc các dược chất trong việc hỗ trợ điều trị. Khi sử dụng thực phẩm chức năng, không cần phải kê toa theo bác sĩ. Chúng ta có thể tư vấn ở nhà thuốc và sử dụng. Nhưng khi dùng thuốc, cần phải có đơn của bác sĩ. Thuốc là sản phẩm có thành phần dược lý, dược chất. Dược lý và dược chất của thuốc có tác dụng giúp người bệnh khỏi bệnh hay giảm nguy cơ bị bệnh. Tuy nhiên, các sản phẩm hỗ trợ không hoặc chưa được nghiên cứu đủ để được công nhận là thuốc. Do đó, nó không thể thay thế cho việc sử dụng thuốc ở các bệnh nhân có bệnh cần được điều trị bằng thuốc.

9. Cách phòng ngừa đột quỵ trong ngày nắng nóng

BS.CK2 Nguyễn Thị Phương Nga trả lời: Để phòng ngừa đột quỵ trong mùa nắng nóng, chúng ta cần chú ý: Đối với người có bệnh nền, yếu tố về mạch máu cần tránh sự phối hợp giữa sốc nhiệt và đột quỵ. Ngoài chế độ ăn uống và điều trị, chúng ta có thể sử dụng thực phẩm chức năng hỗ trợ để phòng ngừa được biến cố. Trong môi trường nắng nóng, cần tập luyện vừa phải, tránh luyện tập trong môi trường quá nóng kéo dài. Bên cạnh đó, cần uống nhiều nước và tuân thủ chế độ điều trị. Chúng ta cần chú ý đến hai nhóm đối tượng dễ bị tổn thương trong mùa nắng nóng là người lớn tuổi và trẻ nhỏ. Gia đình có người lớn tuổi, trẻ nhỏ cần nhắc nhở họ uống nhiều nước để tránh mất nước và sốc nhiệt.

Trọng Dy (ghi), benhdotquy.net