Ngưng tim đột ngột: Dấu hiệu, điều trị và cách phòng tránh

1. Ngưng tim đột ngột là gì, nguyên nhân do đâu?

ThS.BS Trần Phi Long trả lời: Ngưng tim đột ngột là tình trạng mất nhịp tim đột ngột không giải thích được trong khoảng thời gian ngắn từ vài phút đến một giờ và thông thường không có dấu hiệu báo trước. Tình trạng này gây ra gánh nặng tâm lý cho gia đình. Nguyên nhân gây ngưng tim thường xảy ra trên người có bệnh lý nặng về mạch máu tim, mạch máu não. Các nguyên nhân thường gặp là bệnh cơ tim cấu trúc có thể gây loạn nhịp tim hoặc ngưng tim đột ngột ví dụ như cơ tim phì đại, cơ tim giãn nở hoặc bệnh tim bẩm sinh. Thứ hai, bệnh nhồi máu cơ tim có thể gây biến chứng tim mạch, ngừng tim và gây thủng tim đột ngột. Các bệnh loạn nhịp tim nguy hiểm chúng ta đã mắc nhưng chưa phát hiện như hội chứng Brugada, QT kéo dài (sự kéo dài khoảng thời gian tim co và nghỉ) cũng gây ra cơn ngưng tim đột ngột. Kế đến, các bệnh lý liên quan đến mạch máu phổi, thuyên tắc phổi cũng ngăn sự trao đổi oxy giữa môi trường bên ngoài vào cơ thể cũng gây ngưng tim đột ngột. Mặt khác, nhiễm virus cũng gây ra tình trạng ngưng tim đột ngột. Virus corona có thể gây viêm cơ tim hoặc ngưng tim đột ngột. Một số bệnh lý liên quan đến não cũng gây ra tình trạng viêm cơ tim đột ngột, đặc biệt nhồi máu não tuần hoàn sau gây tổn thương vùng hô hấp tuần hoàn. Nếu bệnh nhân bị trong tình trạng nguy kịch, nguy cơ gây ngưng tim đột ngột có thể xảy ra.

2. Dấu hiệu nhận biết ngưng tim sớm?

ThS.BS Trần Phi Long trả lời: Thông thường các ca ngưng tim đột ngột không có dấu hiệu báo trước. Bệnh xảy ra đột ngột khiến một số bệnh nhân không kịp phản ứng. Bệnh nhân gặp các nguyên nhân ác tính như nhồi máu cơ tim, xuất huyết não, nhồi máu não ở vùng sau. Mặt khác, nó sẽ là cơn biểu hiện đột ngột của bệnh lý nào đó từ trước nhưng chúng ta không biết hoặc các bệnh gây suy hô hấp, tăng kali trong máu, rối loạn axit-bazơ trong máu hoặc tràn khí màng phổi áp lực, bệnh lý thiếu máu cơ tim lâu năm gây chèn ép tim cấp. Đối với những người mắc bệnh tim từ trước sẽ gây ra các biểu hiện mơ hồ nhưng người bệnh không để ý để đi khám. Ví dụ như ở vùng tim, sẽ có các biểu hiện mơ hồ như hồi hộp, nặng ngực, khó thở, cảm thấy khó chịu ở vùng ngực. Các biểu hiện thường không đặc hiệu nên chúng ta dễ bỏ qua, khi bệnh nặng lên sẽ dẫn đến tình trạng ngưng tim đột ngột.

3. Cấp cứu ngưng tim đột ngột diễn ra như thế nào? 

ThS.BS Trần Phi Long trả lời: Khi bệnh nhân bị ngưng tim đột ngột, bác sĩ sẽ thực hiện liệu trình phục hồi tim phổi. Trong đó, họ sẽ đánh giá chính xác các nguyên nhân dựa vào các chữ trong tiếng anh: 5H, 5T là giảm oxy máu, giảm thể tích, rối loạn tình trạng toan kiềm, tăng kali trong máu, hạ thân nhiệt. 5T có thể gây ra tình trạng chèn ép phổi cấp, chèn ép tim cấp, viêm cơ tim hay thuyên tắc phổi hoặc nhồi máu cơ tim. Khi bệnh nhân rơi vào tình trạng ngưng tim đột ngột, tình trạng của họ đã nặng và khả năng sống sót rất ít. Tỷ lệ thấp đó có thể được cải thiện dựa vào tình trạng đến bệnh viện sớm của người bệnh, tình trạng ngưng tim đột ngột sẽ không gây thiếu máu não quá sức. Thông thường, khi tim ngưng đột ngột, hai phút đầu thiếu máu não bệnh nhân sẽ đi vào giai đoạn chết não. Tám phút trở lên, chết não không hồi phục. Các bác sĩ sẽ sử dụng biện pháp nghiệp vụ để tiên lượng và đánh giá cho bệnh nhân. Nếu bệnh nhân càng đến sớm, tiên lượng phục hồi của bệnh nhân sẽ tăng lên. Nếu nhồi máu cơ tim và nhồi máu não được can thiệp thành công, tái thông mạch máu một cách hiệu quả người bệnh sẽ có tỷ lệ sống sót cao hơn.

4. Phương pháp điều trị ngưng tim đột ngột

ThS.BS Trần Phi Long trả lời: Dù có biểu hiện ngưng tim hay không, chúng ta phải tìm hiểu yếu tố nguy cơ trên cơ thể bằng cách đo huyết áp, tái khám, sống lành mạnh và tầm soát các bệnh liên quan đến tim mạch, thần kinh. Khi tái khám như vậy, chúng ta sẽ hiểu được chỉ số mỡ máu, đường huyết, huyết áp trong người và đánh giá được các bệnh tim chưa biểu hiện triệu chứng. Điều trị kịp thời sẽ giúp giảm nguy cơ bị ngưng tim đột ngột.

5. Ai có nguy cơ ngưng tim đột ngột?

ThS.BS Trần Phi Long trả lời: Đối với ngưng tim đột ngột xảy ra ở tim mạch và thần kinh, đa phần bệnh liên quan đến nhồi máu não hay nhồi máu cơ tim. Các bệnh nhân có yếu tố nguy cơ cao như tăng mỡ máu, hút thuốc lá, béo phì, người có tiền sử gia đình từng bị ngưng tim đột ngột, nhồi máu cơ tim, đái tháo đường, nhồi máu não thuộc nguy cơ cao. Họ cần đi tầm soát sớm để có được liệu trình điều trị sớm nhất.

6. Cách phòng tránh tình trạng ngưng tim đột ngột

ThS.BS Trần Phi Long trả lời: Đối với việc phòng ngừa ngưng tim đột ngột, phần lớn chúng ta sẽ chú trọng đến giảm thiểu nguy cơ về tim mạch và chuyển hóa cũng như giảm thiểu yếu tố gây đột quỵ não. Người bệnh cần đo huyết áp và điều trị định kỳ sớm, tập thể dục thường xuyên để không bị tăng mỡ máu, béo phì. Chúng ta cần có chế độ sinh hoạt, ăn uống phù hợp, tránh hút thuốc và rượu bia, uống một đến hai ly cà phê một ngày. Mặt khác, chúng ta phải tránh stress, rối loạn lo âu, rối loạn tâm lý sẽ giúp giảm nguy cơ bệnh tim mạch và thần kinh.

Trọng Dy (ghi), benhdotquy.net