Trẻ nhỏ bị chấn thương sọ não, làm sao nhận ra dấu hiệu nguy hiểm tính mạng?

Mới đây, một bé trai 8 tuổi tại miền Tây bị té ngã đập đầu, có đi khám nhưng không được phát hiện dấu hiệu nguy hiểm, không được chẩn đoán chấn thương sọ não có xuất huyết não và xử trí sớm, dẫn đến việc bé rơi vào hôn mê. Cháu bé được chuyển đến Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ với hi vọng mong manh, còn nước còn tát, thế nhưng cháu đã không qua khỏi.

Hình ảnh máu tụ rất nhiều tại vùng chẩm (sau gáy) của bệnh nhi 8 tuổi

Đây cũng là tiếng chuông cảnh báo cộng đồng cần quan tâm các cháu nhỏ nhiều hơn. TS.BS Trần Chí Cường – Giám đốc chuyên môn Bệnh viện S.I.S chia sẻ thông tin với Benhdotquy.net, đưa ra hướng dẫn nhận biết, cấp cứu và phòng tránh chấn thương sọ não ở trẻ em.

1. Chấn sọ não ở trẻ em diễn tiến nghiêm trọng ra sao?

Chấn thương sọ não có liên quan đến vấn đề va chạm, té ngã, bạo hành trong gia đình. Trẻ em bị đánh vào đầu có thể dẫn đến tình trạng xuất huyết não vì hộp sọ các cháu rất mềm. Chẩn đoán sớm có thể cứu được các cháu. Nếu ta không chẩn đoán, não các cháu dễ bị tổn thương dẫn đến tử vong.

Nếu các bậc phụ huynh không để ý, nghĩ chỉ là sang chấn nhẹ, các cháu có thể diễn tiến đến ngủ gà hoặc lơ mơ, nôn ói, đó là dấu hiệu cho thấy tổn thương thần kinh.

Đôi khi, máu tụ xuất hiện trong não, não bị phù, nếu không chẩn đoán, cấp cứu kịp thời bệnh nhân sẽ bị hôn mê và tử vong rất nhanh.

2. Làm sao nhận biết dấu hiệu chấn thương sọ não ở trẻ nhỏ?

Một số trường hợp chấn thương sọ não ở trẻ nhỏ rất dễ bị bỏ sót.

Khi các cháu chơi đùa, vận động và xảy ra té ngã phụ huynh rất khó kiểm soát. Đôi khi chúng ta khó biết được trẻ bị chấn thương từ khi nào.

Vết thương, vết bầm trên da đầu thường liên quan đến chấn thương bên trong. Sau khi va đập (nguy hiểm nhất là va đập vào sau gáy – vùng chẩm), nếu trẻ bị đau đầu, ói và lơ mơ, đó là triệu chứng điển hình của chấn thương sọ não ở trẻ em. Sau đó dẫn đến hôn mê và yếu liệt.

Các cháu biết nói sẽ than mình bị đau đầu, các cháu nhỏ chưa biết nói sẽ quấy khóc và nôn ói, ngủ gà. Nếu gặp phải các triệu chứng đó, phụ huynh cần đưa các cháu đi khám bác sĩ ngay.

Quý phụ huynh cần đưa trẻ đến bác sĩ chuyên khoa về ngoại thần kinh và chấn thương sọ não. Bác sĩ tổng quát có thể ít kinh nghiệm hơn và đôi lúc họ có thể bỏ sót.

3. Thời gian vàng cấp cứu chấn thương sọ não là bao lâu?

Cấp cứu chấn thương sọ não cũng cần thời gian vàng, kể từ khi cháu bé chấn thương sọ não, thời gian điều trị tốt nhất nằm trong 6 đến 12 giờ đầu.

Thời gian vàng cấp cứu chấn thương sọ não rộng hơn cấp cứu đột quỵ một chút. Nói chung, nếu phát hiện ra bệnh, chúng ta cần đưa đến cơ sở ý tế có phẫu thuật thần kinh (chuyên khoa Ngoại thần kinh).

Theo TS Cường, các bệnh viện miền Tây hiện nay chưa phát triển về khoa ngoại thần kinh nhi. Do đó, quý phụ huynh có thể đưa trẻ đến Bệnh viện S.I.S để chẩn đoán và điều trị xuất huyết não sau chấn thương sọ não, và xuất huyết não do dị dạng mạch máu bẩm sinh ở trẻ em (đối với nhi, tình trạng nhồi máu não rất ít xảy ra).

4. Chấn thương sọ não ở trẻ em được điều trị bằng phương pháp gì?

Có nhiều trường hợp, bệnh nhân chấn thương sọ não máu tụ ngoài màng cứng sẽ được mổ, việc điều trị khá dễ dàng và không để lại di chứng cho các cháu. Có một số trường hợp điều trị rất tốt nếu phát hiện kịp thời.

Với những trường hợp xuất huyết nội sọ ở vị trí sâu hơn và có chỉ định phẫu thuật, hoặc để giải áp nội sọ do phù não, bệnh nhân sẽ được mở sọ. Việc mổ sọ ở trẻ dễ dàng hơn người lớn. Thậm chí, chúng ta không cần làm gì lớn lao nhưng vẫn cứu được đứa bé.

Những trường hợp khó cứu được là khi bệnh nhân lập tức hôn mê sau tai nạn, tức là có chấn thương nặng hay dập não, nguy cơ tử vong rất cao.

Còn trường hợp bệnh nhân bị đau đầu nhẹ, không hôn mê lập tức nhưng sau đó xuất huyết não, máu chảy rỉ rả, nếu được chẩn đoán sớm có thể cứu được.

5. Nếu quanh đầu không nhìn thấy vết bầm ngoài da thì trẻ có bị tổn thương trong não hay không?

Nhiều phụ huynh hỏi con bị té ngã nhưng không thấy vết bầm, có cần đi chụp CT hay không? TS.BS Trần Chí Cường cho biết lúc này phải nhận diện dựa vào biểu hiện lâm sàng.

Nếu chấn thương không để lại vết bầm dập trên da đầu, đó là trong trường hợp “hội chứng rung lắc” (shaken baby syndrome). Điển hình nhất là trong bạo hành trẻ em, hoặc khi cha mẹ lắc lắc đầu trẻ, tung hứng trẻ, bé có thể bị tổn thương sợi trục thần kinh nặng nhưng ngoài da đầu không có dấu vết gì.

Khi rung lắc đầu của trẻ, do tăng tốc và giảm tốc đột ngột, não còn bị tổn thương nặng hơn chấn thương va đập. Ví dụ như bé đội mũ bảo hiểm khi xảy ra tai nạn, chúng ta sẽ không thấy được tổn thương trên da đầu, tuy nhiên các cháu có thể hôn mê, bất tỉnh sau tai nạn.

6. Trò chơi tàu lượn siêu tốc nên giới hạn ở độ tuổi nào?

Trò chơi tàu lượn siêu tốc được thiết kế tăng tốc và giảm tốc không đột ngột. Tàu lượn có đủ thời gian để giảm vận tốc từ từ và vận tốc cả cơ thể đi theo vận tốc đó, không gây ra rung lắc đầu đột ngột. Do đó, chúng ta phải thắt dây an toàn để tránh va đập.

Các cháu có thể chơi nếu cầm nắm và vịn được xung quanh, các cháu chưa cầm nắm được thì không nên chơi trò này. Thường thì trẻ phải trên 6 tuổi. Riêng các cháu còn phải bồng ẵm, chưa ổn định về vận động thì không nên chơi.

7. Làm sao để không bỏ sót trẻ bị tai nạn, chấn thương sọ não?

Chúng ta cần đề phòng chấn thương sọ não khi trẻ sinh hoạt hoặc khi các cháu té ngã, bị chấn thương đã đi khám rồi nhưng bỏ sót.

Thứ nhất, khi các cháu bị té ngã, các cháu không nói lại vì không chủ động, không biết việc đó quan trọng như thế nào, hoặc có thể sợ cha mẹ la mắng nên giấu. Vì vậy, khi cho con tắm rửa hoặc chăm sóc, chúng ta thấy trẻ có vết bầm trầy trên đầu hoặc nghi ngờ trẻ va chạm do chấn thương thì nên hỏi kỹ.

Thời gian quan sát tốt nhất là trong 12 giờ đầu sau khi bị chấn thương. Máu tụ, máu bầm sẽ xảy ra trong khoảng thời gian này.

Trường hợp cháu bé 8 tuổi bị tai nạn nêu trên, sau gáy bị sưng to. Tại địa phương cháu được đi khám bác sĩ tư, nhưng bác sĩ không phát hiện ra có tổn thương não bên trong, chỉ cho uống thuốc giảm sưng đau thông thường. Sáng hôm sau, cha mẹ phát hiện bé bị hôn mê, đưa đi bệnh viện cấp cứu nhưng đã muộn, cháu bé đã ngưng tim.

Giấc ngủ sau chấn thương đầu là một điểm quan trọng cần lưu ý, nhiều khi chúng ta tưởng cháu ngủ nhưng cháu đã rơi vào hôn mê.

Đây là trường hợp đau lòng cần được chia sẻ với cộng đồng, để tất cả chúng ta rút kinh nghiệm.

>>> Xem thêm: Búi mạch máu trên não chằng chịt to như trái chanh, bé trai đi Cần Thơ để được tái sinh

Trọng Dy, Kim Quy – Benhdotquy.net