Bài tập vận động thụ động dành cho người bị yếu liệt tay sau đột quỵ

Dưới đây là các bài tập vận động thụ động áp dụng cho bệnh nhân liệt nửa người sau đột quỵ đối với tay bị liệt do BS.CK2 Nguyễn Xuân Thắng, Nguyên Trưởng khoa Y học cổ truyền – Phục hồi chức năng, Bệnh viện Nhân dân 115 hướng dẫn. Bài tập dành cho người bị liệt tay ở các giai đoạn: Giai đoạn đầu, cơ lực bằng 0, các nhóm cơ chưa vận động được, cơ khớp co cứng, hỗ trợ mềm cơ khớp trong quá trình tập.

I. TẬP KHỚP VAI

1. Gấp – duỗi vai

• Tư thế: Nằm ngửa, tay xuôi theo thân
• Tập: Giữ thẳng tay, đưa tay lên trên tối đa, giữ khoảng 10 giây, rồi đưa tay xuống vị trí ban đầu, giữ 10 giây và tập động tác tiếp theo
• Ngày tập 2-3 lần, mỗi lần 20 động tác

2. Dang – áp vai

• Tư thế: Nằm ngửa, tay duỗi dọc theo thân
• Tập: Giữ thẳng cánh tay thẳng hoặc khuỷu tay vuông góc, dang dần tay ra lên cao nhất có thể, giữ khoảng 10 giây rồi khép lại, giữ 10 giây và tập động tác tiếp theo
• Ngày tập 2-3 lần, mỗi lần làm 20 động tác

3. Dang – áp vai ngang

• Tư thế: Nằm ngửa, cánh tay vuông góc với thân mình
• Tập: Áp cách tay qua phía trước ngực bệnh nhân, giữ khoảng 10 giây, rồi dang tay ra giữ 10 giây và làm động tác tiếp theo
• Ngày tập 2-3 làn, mỗi lần 15-20 động tác

4. Xoay trong – xoay ngoài vai

• Tư thế: Nằm ngửa, cánh tay vuông góc với thân hoặc xuôi theo thân, khuỷu tay vuông góc
• Tập: Nếu cánh tay xuôi với thân mình thì tập xoay cẳng tay ra ngoài, giữ 10 giây, rồi vào trong, giữ 10 giây; Nếu cánh tay vuông góc với thân thì tập xoay cẳng tay xuống dưới, giữ 10 giây, rồi lên trên, giữ 10 giây
• Ngày tập 2-3 lần, mỗi lần 15-20 động tác

5. Nhún vai

• Tư thế: Ngồi hoặc nằm ngửa, ngồi thì thuận lợi tập hơn
• Tập: Nhún vai bên liệt lên cao nhất có thể, giữ 10 giây, đưa vai xuống, giữ 10 giây rồi làm động tác tiếp theo
• Ngày tập 2-3 lần, mỗi lần làm 15-20 động tác

II. TẬP KHUỶU TAY

• Tư thế: Ngồi hoặc nằm ngửa, tay duỗi dọc thân hoặc hơi dang
• Co khuỷu tay tối đa, giữ 10 giây, sau đó duỗi khuỷu tối đa, giữ 10 giây và làm động tác tiếp theo
• Ngày tập 2-3 lần, mỗi lần 15-20 động tác

III. XOAY CẲNG TAY

• Tư thế: Nằm ngửa hoặc ngồi, cẳng tay vuông góc với cánh tay hoặc duỗi thẳng theo thân
• Tập: Xoay sấp cẳng tay, giữ khoảng 10 giây, rồi xoay ngửa cẳng tay, giữ 10 giây và làm động tác tiếp theo
• Ngày tập 2-3 lần, mỗi lần 15-20 động tác

IV. TẬP CỔ TAY

Tư thế: Nằm ngửa hoặc ngồi Co duỗi cổ tay: Duỗi cổ tay tối đa, giữ 10 giây, rồi co cổ tay tối đa, giữ 10 giây và làm động tác tiếp theo. Ngày tập 2-3 lần, mỗi lần 15-20 động tácNghiêng trụ, nghiên quay: Nghiên cổ tay về mặt xương trụ, giữ 10 giây, rồi nghiên cổ tay về phía xương quay giữ 10 giây. Làm ngày 2-3 lần, mỗi lần 15-20 động tác 

V. TẬP BÀN TAY, NGÓN TAY

Tư thế: Nằm ngửa hoặc ngồi Dang áp các ngón: Bắt đầu từ ngón cái với ngón trỏ, ngón trỏ với ngón giữa… đến hết. Làm động tác dang tối đa từng cặp ngón, giữ khoảng 5-10 giây, làm khoảng 5 động tác rồi chuyển cặp ngón tiếp theo, ngày tập 2-3 lầnĐối ngón cái với các ngón còn lại: Dùng ngón cái cho đầu ngón chạm vào ngón trỏ, rồi ngón cái chạm vào ngón giữa, cho đến ngón út. Mỗi lần đối ngón để đầu ngón cái chạm vào các ngón còn lại khoảng 5 lần, ngày tập 2-3 lần  Co duỗi ngón: Đầu tiên co duỗi ngón cái, rồi co duỗi các ngón còn lại. Chú ý co và duỗi tối đa các ngón. Tập ngày 2-3 lần, mỗi lần tập 15-20 động tác 

Theo BS.CK2 Nguyễn Xuân Thắng – Phòng khám YHCT-PHCN Hoàng Xuân