Nhờ đâu mà dầu ô liu giúp ngăn chặn cơn đau tim và đột quỵ?

Một loại protein trong máu sẽ tăng lên sau khi chúng ta ăn, đặc biệt là khi ăn các loại thực phẩm như dầu ô liu có nhiều chất béo không bão hòa. Giờ đây, nghiên cứu mới cho thấy dầu ô liu đóng một vai trò quan trọng trong việc ngăn ngừa nguyên nhân chính gây đau tim và đột quỵ.

07-01-2022 10:41

Các chất béo không bão hòa trong dầu ô liu có thể bảo vệ chống lại các cơn đau tim và đột quỵ – Ảnh minh hoạ

Protein này được gọi là apolipoprotein A-IV (ApoA-IV), và đã có bằng chứng cho thấy rằng lượng protein trong máu cao hơn có liên quan đến việc giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch.

Giờ đây, lần đầu tiên, các nhà khoa học tại Bệnh viện St. Michael ở Toronto, Canada, đã chỉ ra rằng ApoA-IV ngăn chặn các tiểu cầu trong máu hình thành cục máu đông.

Họ cũng gợi ý rằng ApoA-IV có thể hoạt động để làm chậm các tình trạng viêm, chẳng hạn như những tình trạng dần dần làm tắc nghẽn động mạch mà không cản trở sự kết tập tiểu cầu làm ngừng chảy máu.

Bài báo nghiên cứu hiện được đăng trên tạp chí Nature Communications.

Tác giả nghiên cứu cao cấp Heyu Ni, giám đốc nền tảng của Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Y sinh Keenan của Bệnh viện St. Michael cho biết: “Sự kết tập tiểu cầu có thể cứu sống mạng người, vì nó có thể cầm máu ở các mạch bị tổn thương. Tuy nhiên, chúng tôi thường không muốn tiểu cầu chặn dòng máu trong mạch. Ví dụ, nếu mạch máu bị tắc nghẽn nằm trong tim hoặc não, nó có thể gây ra đau tim, đột quỵ hoặc tử vong”.

Xơ vữa động mạch và huyết khối

Heyu Ni và các đồng nghiệp của ông đã lưu ý trong bài báo nghiên cứu của họ rằng, rối loạn huyết khối, chẳng hạn như đau tim và đột quỵ, là những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và bệnh tật trên toàn thế giới.

Ở Hoa Kỳ, khoảng 790.000 người bị đau tim và 795.000 người bị đột quỵ hàng năm.

Hầu hết các cơn đau tim và đột quỵ là do xơ vữa động mạch, một bệnh mà trong đó mảng tích tụ trong lớp niêm mạc của động mạch cung cấp máu giàu oxy và chất dinh dưỡng đến tim và phần còn lại của cơ thể.

Những mảng này bao gồm các chất được tìm thấy trong máu, chẳng hạn như canxi, chất béo và cholesterol .

Nguyên nhân chính xác của chứng xơ vữa động mạch vẫn chưa rõ ràng, nhưng có bằng chứng cho thấy rằng nó phức tạp, hình thành sớm và tăng nhanh theo tuổi tác.

Có thể các mảng hình thành tại các vị trí bị tổn thương trong động mạch, khi chúng cứng lại và dày lên theo thời gian sẽ làm thu hẹp mạch máu.

Cuối cùng, mảng bám có thể vỡ ra, khiến các tiểu cầu kết tụ lại với nhau thành cục máu đông (huyết khối) tại vị trí chấn thương. Điều này làm cho động mạch càng hẹp hơn và tiếp tục làm giảm lưu lượng máu.

Huyết khối có thể gây ra đau thắt ngực, cảm giác như đau ở ngực, hoặc dẫn đến đột quỵ hay đau tim, tùy thuộc vào động mạch bị ảnh hưởng. Huyết khối cũng có thể phát sinh trong tĩnh mạch, chẳng hạn như huyết khối tĩnh mạch sâu ở chân.

ApoA-IV ngăn chặn tiểu cầu

Để hình thành cục máu đông, các tiểu cầu phải dính vào nhau. Điều này xảy ra thông qua một cầu nối được tạo ra từ một protein gọi là fibrinogen, kết nối với các tiểu cầu bằng cách liên kết với các thụ thể tích phân αIIβ3 trên bề mặt của chúng.

Sử dụng mẫu máu người và chuột, Ni và các đồng nghiệp của ông đã phát hiện ra rằng ApoA-IV có thể làm giảm sự kết tụ tiểu cầu trong mạch máu bằng cách ngăn chặn các thụ thể αIIβ3 của chúng và do đó ngăn chúng liên kết với fibrinogen.

Họ cũng phát hiện ra rằng ApoA-IV có thể giúp ngăn chặn sự tắc nghẽn trong các mạch máu bằng cách thay đổi hình dạng, giúp giảm lưu lượng máu.

Heyu Ni cho biết, phát hiện này cũng giải thích lý do tại sao có nhiều ApoA-IV trong máu có thể làm chậm quá trình xơ vữa động mạch, bởi quá trình này cũng liên quan đến chức năng tiểu cầu.

Sau đó, nhóm nghiên cứu tiếp tục kiểm tra cách ApoA-IV tương tác với thức ăn. Thông thường, sau bữa ăn, hoạt động của tiểu cầu sẽ tăng lên. Ngoài ra, khi chúng ta ăn thực phẩm giàu chất béo không bão hòa, nồng độ ApoA-IV trong máu sẽ tăng lên.

Mối liên hệ giữa chất béo không bão hòa và giấc ngủ ngon

Các nhà nghiên cứu cho rằng, sự gia tăng nồng độ ApoA-IV trong máu sau các bữa ăn có dầu ô liu và các chất béo không bão hòa khác làm giảm sự liên kết của tiểu cầu, từ đó làm giảm nguy cơ viêm nhiễm, đột quỵ và đau tim.

Các nghiên cứu sâu hơn đã tìm thấy mối liên hệ với giấc ngủ. Có vẻ như ApoA-IV bận rộn nhất khi chúng ta ngủ vào ban đêm và mức độ hoạt động thấp nhất của nó là vào buổi sáng.

Heyu Ni cho biết: “Chúng ta được bảo vệ bởi protein này trong khi chúng ta ngủ, và rất có thể sẽ gặp phải sự cố tim mạch sau khi thức dậy vào buổi sáng.”

Các nhà nghiên cứu nói rằng, phát hiện của họ ủng hộ ý tưởng rằng ăn thực phẩm giàu chất béo không bão hòa, cùng với chế độ ngủ thích hợp, là điều kiện lý tưởng để giúp ApoA-IV giảm nguy cơ xơ vữa động mạch, đột quỵ và đau tim.

Bước tiếp theo của các nhà khoa học sẽ là nghiên cứu sâu hơn về ApoA-IV nhằm sử dụng nó trong các liệu pháp điều trị bệnh tim mạch và có thể là các tình trạng khác do các vấn đề về tiểu cầu trong máu gây ra.

“Đây là nghiên cứu đầu tiên liên kết ApoA-IV với tiểu cầu và huyết khối.” – Heyu Ni cho hay.

Anh Thi, theo MedicalNewsToday