Co cứng, căng cơ, khó cử động tay sau đột quỵ, giải pháp nào phục hồi?

Nhiều người mất khả năng sử dụng cánh tay và bàn tay sau khi bị đột quỵ. Nhiều người còn bị co cứng, căng cơ không kiểm soát được và cứng khớp khiến cử động khó khăn.

05-01-2022 11:27

Theo Stroke Connect, các chuyên gia ước tính rằng 20-50% những người sống sót sau đột quỵ có một số chứng co cứng. Tê liệt hoặc yếu một bên cơ thể xảy ra với khoảng 80% số người.

Điều này thường xảy ra ở phía đối diện của cơ thể với nơi xảy ra đột quỵ trong não. Trong quá trình phục hồi chức năng, bạn sẽ làm việc với các chuyên gia Vật lý trị liệu – Phục hồi chức năng để lấy lại khả năng sử dụng cánh tay của mình.

Quá trình phục hồi đột quỵ bắt đầu ngay lập tức

Phục hồi chức năng đột quỵ bắt đầu sau khi tình trạng của bạn đã ổn định – sớm nhất là từ 24 đến 48 giờ sau khi bạn bị đột quỵ. Liệu pháp cá nhân hóa sớm giúp cải thiện cơ hội hồi phục của bạn. Sau khi xuất viện, bạn sẽ tiếp tục phục hồi chức năng tại phòng khám nội trú hoặc ngoại trú, cơ sở điều dưỡng hoặc tại nhà. Trong khi một số người sống sót sau đột quỵ hồi phục hoàn toàn, những người khác sẽ luôn bị khuyết tật.

Các bài tập kéo giãn cải thiện phạm vi chuyển động

Các bài tập kéo giãn thúc đẩy lưu lượng máu và giúp bạn cử động cánh tay dễ dàng hơn. Nhân viên trị liệu sẽ bắt đầu bằng cách nhẹ nhàng duỗi tay, cánh tay và vai của bạn trong một loạt các chuyển động. Họ cũng có thể hướng dẫn bạn cách sử dụng bàn tay không bị ảnh hưởng bởi đột quỵ để kéo nhẹ cổ tay, ngón tay và ngón cái của bàn tay đối diện.

Các bài tập giúp xây dựng lại sức mạnh của bạn

Tăng cường các cơ ở bàn tay, cánh tay sẽ giúp cải thiện khả năng cầm nắm và khả năng sử dụng tay chân của bạn. Bài tập cho cánh tay sớm bao gồm việc giữ cánh tay yếu bằng cánh tay khỏe của bạn và đung đưa qua lại. Khi bạn tăng cường sức mạnh và khả năng vận động, bạn có thể sử dụng bóng bóp, tạ cổ tay hoặc tạ tay để săn chắc và xây dựng cơ bắp.

Liệu pháp kích thích điện

Đột quỵ cản trở khả năng của não gửi thông điệp đến các dây thần kinh trong cơ của bạn. Điều này có thể gây khó khăn cho việc di chuyển và kiểm soát cánh tay và bàn tay của bạn. Liệu pháp kích thích điện (ES) là một cách an toàn để kích thích các dây thần kinh khiến cơ co lại. ES có thể giúp bạn lấy lại quyền kiểm soát chân tay, cải thiện độ săn chắc của cơ, giảm đau và co cứng.

Liệu pháp vận động gây ra sự ràng buộc

Tại một số thời điểm trong quá trình hồi phục, bác sĩ trị liệu có thể yêu cầu bạn đeo thiết bị hạn chế trên cánh tay đang hoạt động của bạn. Sau đó, bạn sẽ được yêu cầu sử dụng bàn tay và cánh tay bị ảnh hưởng của mình nhiều nhất có thể để thực hiện các công việc lặp đi lặp lại. Loại liệu pháp này được cho là làm tăng độ dẻo của não – khả năng tự sửa chữa. Nó cũng có thể giúp bạn lấy lại chức năng ở bàn tay bị ảnh hưởng của bạn.

Thực hành kỹ năng vận động tinh

Kỹ năng vận động tinh là những chuyển động nhỏ, chính xác mà bạn thực hiện bằng bàn tay và các ngón tay của mình. Bạn có thể xây dựng kỹ năng này bằng cách xáo trộn thẻ, sử dụng bảng ghim hoặc nhặt hạt đậu nhỏ và cho vào cốc. Như với tất cả các bài tập phục hồi chức năng, việc lặp đi lặp lại rất quan trọng để giúp đào tạo lại bộ não của bạn. Bạn cần luyện tập hàng ngày, giống như khi bạn học chơi piano.

 Thuốc uống điều trị co cứng

Thuốc điều trị co cứng thường được sử dụng ngoài các bài tập vật lý và kéo giãn. Thuốc giãn cơ dạng uống giúp giảm các vùng co cứng lớn bằng cách can thiệp vào các tín hiệu thần kinh khiến cơ co lại. Tuy nhiên, những loại thuốc này có thể gây ra tác dụng phụ như buồn ngủ và suy nhược. Bạn cần trò chuyện với bác sĩ hoặc dược sĩ của bạn để tìm hiểu thêm.

Liệu pháp nhắm trúng đích

Đối với tình trạng co cứng ở một số khu vực, bạn có thể được hưởng lợi từ liệu pháp nhắm trúng đích. Bác sĩ có thể tiêm độc tố botulinum, phenol cho bạn hoặc cả hai. Phương pháp điều trị bằng Botulinum ngăn chặn việc giải phóng các chất hóa học thần kinh liên quan đến quá trình co cơ. Thuốc tiêm phenol đóng vai trò như các khối thần kinh trong các cơ bị ảnh hưởng, giúp chống co cứng. Hiệu quả của cả hai phương pháp điều trị thường kéo dài khoảng ba đến sáu tháng. Tùy thuộc vào loại thuốc, các tác dụng phụ có thể bao gồm đau, sưng, đau nhức, mệt mỏi và yếu cơ.

Liệu pháp Baclofen nội tủy cho chứng co cứng

Một lựa chọn khác có thể là liệu pháp baclofen tiêm tủy sống. Liệu pháp này hữu ích với những người bị co cứng nghiêm trọng hoặc không sử dụng tốt thuốc uống.  Ưu điểm của thuốc không gây nên sự tích lũy thuốc, người bệnh có thể dùng kéo dài mà không sợ bị hội chứng cai khi ngừng thuốc. Tuy nhiên sau thời gian dùng kéo dài, có sự quen thuốc, nên hiệu lực có phần giảm đi, đồng thời vẫn có những tác dụng phụ và biến chứng có thể xảy ra.

Học hỏi kỹ năng sống

Một trong những phần quan trọng nhất của quá trình hồi phục của bạn là trang bị lại các kỹ năng sống hàng ngày để bạn có thể di chuyển và độc lập. Chuyên gia trị liệu nghề nghiệp (OT) sẽ chỉ cho bạn cách khắc phục khuyết tật để bạn có thể tự thay quần áo, đi tắm, nấu ăn, dọn dẹp… Các chuyên gia cũng sẽ giúp bạn thiết lập ngôi nhà của mình để việc di chuyển trở nên an toàn và dễ dàng hơn.

Tiếp tục thiết lập các mục tiêu mới

Ba tháng đầu tiên sau khi bị đột quỵ là khoảng thời gian người bệnh đạt được lợi ích lớn nhất trong quá trình hồi phục. Mặc dù vậy, nhưng nếu sau thời điểm này, bạn tiếp tục đặt mục tiêu mới cho bản thân và tập thể dục mỗi ngày sẽ thấy sự tiến bộ thậm chí nhiều năm sau đó. Thực hành các kỹ năng mới giúp phần não không bị tổn thương của bạn tiếp nhận các chức năng mới.

Hoàng Thúy – dịch từ webmd.com