Một số loại béo phì có thể làm tăng chứng sa sút trí tuệ, nguy cơ đột quỵ

Một nghiên cứu mới từ các nhà nghiên cứu tại Đại học Nam Úc khám phá mối liên hệ giữa chất béo trong cơ thể và nguy cơ cao mắc chứng sa sút trí tuệ hoặc đột quỵ.

03-01-2022 12:00

Nghiên cứu tìm ra mối liên hệ giữa một số loại chất béo trong cơ thể và việc giảm chất xám, tác giả chính Anwar Mulugeta, Tiến sĩ, nhà nghiên cứu tại Trung tâm Y tế Chính xác Úc tại Đại học Nam Úc, giải thích:

“Chúng tôi phát hiện ra rằng những người có mức độ béo phì cao hơn, đặc biệt là những người có phân nhóm mỡ trung tính và không thuận lợi về mặt trao đổi chất, có lượng chất xám trong não thấp hơn nhiều, cho thấy những người này có thể đã bị tổn thương chức năng não, điều này cần được nghiên cứu thêm.”

Nghiên cứu xuất hiện trên tạp chí Neurobiology of Aging.

Chất xám và chức năng nhận thức

Chia sẻ trên Medical News Today, Tiến sĩ Mulugeta cho biết, chất xám là một thành phần thiết yếu của não bộ chứa nhiều tế bào thần kinh, tế bào thần kinh đệm và mao mạch. Vì nó nằm ở các vùng khác nhau của não nên chất xám có nhiều vai trò, bao gồm học tập, trí nhớ, chức năng nhận thức, sự chú ý và kiểm soát cơ bắp.

Tiến sĩ Christina E. Wierenga, người không tham gia vào nghiên cứu, nói với MNT rằng “suy giảm nhận thức liên quan đến tuổi tác và chứng sa sút trí tuệ thường liên quan đến giảm chất xám”. Tiến sĩ Wierenga nói thêm: “Ví dụ, bệnh mất trí nhớ do bệnh Alzheimer có liên quan đặc biệt với chứng hồi hải mã, hoặc giảm chất xám trong hải mã, kéo dài sang các vùng khác khi bệnh tiến triển. Vì vậy, về mặt nào đó, số lượng chất xám có thể biểu thị sức khỏe nhận thức.”

Đại dịch béo phì

Tình trạng béo phì đang gia tăng trên toàn thế giới. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), gần 2 tỷ người trưởng thành hiện đang bị thừa cân và 650 triệu người trong số họ bị béo phì.

Vấn đề này cũng lan rộng đến trẻ em, với gần 40 triệu trẻ em dưới 5 tuổi và hơn 340 triệu thanh niên từ 15–19 tuổi cũng bị coi là thừa cân hoặc béo phì. WHO báo cáo rằng có mối liên quan giữa thừa cân hoặc béo phì và một loạt các vấn đề sức khỏe. Những vấn đề này bao gồm bệnh tim mạch – đặc biệt là bệnh tim và đột quỵ – tiểu đường, rối loạn cơ xương, chẳng hạn như viêm xương khớp và một số bệnh ung thư.

Những người thừa cân có nhiều nguy cơ bị đột quỵ và người càng bị béo phì bao nhiêu thì nguy cơ đột quỵ càng lớn bấy nhiêu – Ảnh minh hoạ

Các dạng béo phì khác nhau

Tiến sĩ Mulugeta cho biết: “Trong nghiên cứu này, chúng tôi đã điều tra mối quan hệ nhân quả của các cá nhân trong ba loại béo phì khác nhau về mặt chuyển hóa – bất lợi, trung tính và thuận lợi – để xác định xem các nhóm cân cụ thể có nguy cơ cao hơn những nhóm khác”.

Tác giả chính của nghiên cứu giải thích về ba dạng béo phì rằng, những người mang gen di truyền cao gây ra tình trạng mỡ bất lợi được đặc trưng bởi sự tích tụ chất béo xung quanh bụng và các cơ quan nội tạng, cholesterol cao và tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại 2 và bệnh tim mạch vành.

Ông cho biết thêm, những người có mỡ thuận lợi tích tụ mỡ nhiều hơn quanh hông và ít hơn ở các cơ quan nội tạng, có nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại 2 và các bệnh tim liên quan thấp hơn.

Những người có mỡ trung tính không có mối liên hệ nào với bệnh tiểu đường loại 2 và các bệnh liên quan đến tim.

Tác giả chính của nghiên cứu, Giáo sư Elina Hyppönen, cho biết: “Ngay cả ở một cá nhân có trọng lượng tương đối bình thường, trọng lượng dư thừa xung quanh vùng bụng có thể là một nguyên nhân đáng lo ngại ”.

Giáo sư Hyppönen cho biết thêm, “Người ta ngày càng đánh giá cao rằng béo phì là một tình trạng phức tạp và đặc biệt là chất béo dư thừa nằm xung quanh các cơ quan nội tạng có tác hại đặc biệt đến sức khỏe.”

Bằng chứng về vai trò phức tạp của béo phì đối với sức khỏe, Tiến sĩ Wierenga đã trích dẫn “nghịch lý béo phì” rằng: “Béo phì ở tuổi trung niên có liên quan đến nhận thức kém và tăng nguy cơ suy giảm nhận thức, nhưng tăng chỉ số khối cơ thể (BMI) ở giai đoạn cuối có thể liên quan đến nhận thức tốt hơn – có lẽ do thực tế là BMI giảm trong giai đoạn cuối đời có thể phản ánh sức khỏe/dinh dưỡng tổng thể kém hơn. “

Nghiên cứu tìm thấy mối liên hệ giữa béo phì và sa sút trí tuệ

Các nhà nghiên cứu đã phân tích hơn 336.000 hồ sơ sức khỏe tự báo cáo tại Ngân hàng Biobank của Vương quốc Anh, ghi lại kinh nghiệm của gần 28.000 cá nhân. Sau đó, họ liên kết các hồ sơ này với hồ sơ bệnh viện và hồ sơ tử vong để theo dõi mối liên hệ với các trường hợp sa sút trí tuệ và đột quỵ.

Nghiên cứu cho thấy cứ tăng thêm 3 kg trọng lượng cơ thể ở một người có chiều cao trung bình thì lượng chất xám giảm đi 0,3%. Giáo sư Hyppönen cho biết: “Trong thực tế, những phát hiện của chúng tôi hỗ trợ rất nhiều cho nhu cầu xem xét loại béo phì khi đánh giá loại tác động có thể có đối với sức khỏe.”

Tiến sĩ Mulugeta lưu ý: “Tuy nhiên, chúng tôi không tìm thấy bằng chứng thuyết phục để liên kết một dạng phụ béo phì cụ thể với chứng sa sút trí tuệ hoặc đột quỵ. Thay vào đó, nghiên cứu của chúng tôi cho thấy vai trò có thể có của chứng viêm và các bất thường về trao đổi chất cũng như cách chúng có thể góp phần gây ra bệnh béo phì và giảm khối lượng chất xám ”.

Anh Thi dịch, Theo MedicalNewsToday