Dinh dưỡng cho người sau đột quỵ

Người bệnh sau cơn đột quỵ (tai biến mạch máu não) cần xây dựng chế độ ăn uống hợp lý để nhanh chóng hồi phục thể trạng và ngăn ngừa tái phát bệnh.

01-04-2021 14:49

Sau khi đột quỵ, bệnh nhân có nguy cơ thiếu hụt các chất dinh dưỡng cao do gặp vấn đề nhai, nuốt; khó khăn trong cử động cánh tay hoặc bàn tay; chán ăn; hoặc gặp vấn đề về trí nhớ và thần kinh. Do đó, bệnh nhân cần biết những loại thực phẩm nào phù hợp với mình để có chế độ ăn lý tưởng sau đột quỵ, từ đó, giúp họ ngăn ngừa cơn đột quỵ tái phát.

Nhu cầu dinh dưỡng cho người sau đột quỵ

– Nhu cầu năng lượng

Năng lượng trong khẩu phần nên giảm bớt để tránh tăng cân, giảm gánh nặng cho hoạt động của bộ máy tiêu hóa và tuần hoàn. Mức năng lượng đưa vào cơ thể nên dừng ở 30-35 kcal/kg cân nặng/ngày. Đối với người bệnh nằm tại giường, không đi lại được thì chỉ cần cung cấp khoảng 25 kcal/kg cân nặng/ngày.

Chất tinh bột và chất béo là nguồn cung cấp năng lượng chính cho cơ thể, vì vậy cần giảm hàm lượng 2 chất này so với khi khỏe mạnh.

Giảm lượng tính bột và chất béo trong khẩu phần ăn của người sau đột quỵ.

– Nhu cầu chất đạm

Đạm là nguồn dưỡng chất quan trọng nhất cho sự phục hồi và cải thiện sức khỏe, cung cấp đủ chất lượng và số lượng giúp giảm các tình trạng viêm nhiễm, teo cơ, suy giảm miễn dịch

Tuy nhiên, cần lựa chọn nguồn cung cấp đạm chất lượng cao, ít chất béo bão hòa, ít cholesterol  để tránh nguy cơ tái phát đột quỵ.

Lượng chất đạm cần đảm bảo cung cấp khoảng 50-60gr/ngày cho người có cân nặng từ 50-55kg. 

– Nhu cầu vitamin và khoáng chất

Vitamin và khoáng chất giúp thúc đẩy quá trình chuyển hóa các chất đa lượng, kích thích các hoạt động trao đổi chất trong cơ thể, bảo vệ cơ thể. 

+ Vitamin C, E có vai trò chống oxy hóa.

+ Canxi làm ổn định huyết áp, điều hòa nhịp tim, sắt và acid folic để tạo máu.

+ Selen chống oxy hóa.

Nguyên tắc xây dựng chế độ ăn cho người sau đột quỵ

Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), chế độ ăn cho người sau đột quỵ cần cung cấp đầy đủ các chất như protein, chất béo và carbohydrate.

Bệnh nhân nên ăn những thực phẩm dễ tiêu hóa, dễ hấp thu ở dạng mềm, lỏng như súp, cháo, sữa. Với những bệnh nhân gặp vấn đề khó nuốt, người chăm sóc nên xay nhuyễn thức ăn để dễ nuốt hơn. Cần tránh những thức ăn khô, cứng, rời rạc và dễ đọng lại ở khe răng, lợi.

Sau cơn đột quỵ, bệnh nhân thường bị yếu cơ hoặc có thể liệt nửa người, gây trở ngại đến việc ăn uống. Trường hợp bệnh nhân có thể cử động tay thì người chăm sóc nên để bệnh nhân tự ăn, tránh để bệnh nhân cảm thấy tự ti và nhanh chóng hòa nhập lại cuộc sống.

Ở mức độ nhẹ, người bệnh còn ăn bằng miệng được nhưng có rối loạn về nuốt, thì cần chú ý các điểm sau:

+ Dịch đặc, thức ăn ấm sẽ dễ nuốt hơn.

+ Nên ăn và nuốt thật chậm, từng ít một, ăn nhiều bữa nhỏ đầy đủ dinh dưỡng.

+ Nếu ăn thịt nên ăn thịt hầm nhừ hay các loại thức ăn có nước sốt.

Những thực phẩm nên sử dụng nhiều cho người sau đột quỵ

Trái cây và rau củ là những thực phẩm có khả năng giúp làm giảm nguy cơ đột quỵ vì có chứa các chất như chất xơ, chất chống oxy hóa, Potassium (kali), Folate.Những chất này giúp làm giảm sự phá hủy mạch máu, kiểm soát huyết áp và giảm cholesterol trong máu..

Bánh mì và ngũ cốc nguyên hạt chứa nhiều chất xơ, folate và các loại vitamin khác, nhờ đó, làm giảm nguy cơ đột quỵ và tái phát đột quỵ.

Khi sử dụng những thực phẩm từ thịt cần chọn loại thịt nạc ít mỡ hoặc không có

mỡ. Nên ăn các loại cá giàu chất béo ít nhất 2-3 lần/tuần sẽ làm giảm nguy cơ đột quỵ.

Nên chọn các loại sữa ít béo và các chế phẩm từ sữa như yaourt, phô mai. Lượng canxi và kali có trong các sản phẩm này giúp kiểm soát huyết áp cũng như giảm nguy cơ đột quỵ.

Những thực phẩm cần hạn chế, kiêng khem cho người sau đột quỵ

Ngoài thực phẩm cần bổ sung, chế độ ăn uống cho người sau đột quỵ cũng cần hạn chế một số thực phẩm để đảm bảo dinh dưỡng tốt nhất cho người bệnh.

Người sau đột quỵ cần hạn chế sử dụng những thực phẩm giàu cholesterol như mỡ động vật, da gia cầm, bơ,… để kiểm soát nồng độ cholesterol trong máu.

Việc ăn quá nhiều muối có thể làm cơ thể giữ nước và làm tăng huyết áp, gây tăng nguy cơ tái phát đột quỵ. Thay vì sử dụng muối, người bệnh nên thử sử dụng các loại thảo mộc và gia vị.

Sử dụng ít thực phẩm chế biến và đóng hộp. Hạn chế các loại thức ăn nhanh. Hạn chế sử dụng đồ uống có cồn vì loại sản phẩm này gây khó khăn cho việc kiểm soát huyết áp, dễ khiến người bệnh tái phát đột quỵ.

Tránh cho bệnh nhân tai biến ăn những thức ăn lên men, gây kích thích như gia vị cay, nóng, trà, cà phê,…

Cách xử lý các tình huống thường gặp

– Trào ngược thức ăn có thể do cho người bệnh ăn quá nhanh hoặc thức ăn của cử ăn trước chưa tiêu hóa. Để khắc phục hiện tượng này, cần cho người bệnh ăn chậm, giữ đầu cao 45 độ trong và sau khi ăn 30-60 phút.

– Tiêu chảy có thể xảy ra do việc chế biến và bảo quản thức ăn không đúng hướng dẫn, không dung nạp sữa, cách pha sữa, bột không đúng,… Nếu tiêu chảy nhẹ thì vẫn tiếp tục cho ăn, nhưng phải giảm lượng thức ăn. 

Có thể cho người bệnh dùng thêm các men vi sinh như: antibio, biolactyl,… để cải thiện tình trạng tiêu chảy. Nếu không giảm nên tham khảo ý kiến bác sĩ.

  • Từ khóa: